We zijn geen robots, toch?

Veel muziek is meuk. Wordt op de automatische piloot gemaakt. Is opzettelijk zo samengesteld zodat het op iets anders lijkt. Het feest der herkenning. Volgens conservatieve muzikale regels gemaakt. Aalglad en saai. Zonder dat er enige rare noot klinkt.

Niemand verbaast zich er over dat door de automatisering er banen verdwijnen. En die banen zullen de komende jaren blijven verdwijnen. Dat geldt vooral voor beroepen die weinig tot geen creativiteit vereisen. Zaken die we vooral niet leuk vinden om te doen. Monotoon werk. Vies werk. Zeer precies rekenwerk. Inspannend werk.

Strak monotoon in de maat slaan doet een drumcomputer gedienstiger dan een drummer. Je hoort hem nog zelden in een popliedje. Hetzelfde geldt voor de violen als we naar een speelfilm kijken die door een toetsenist in plaats van een orkest ingespeeld zijn. Ook de opnamestudio zit tegenwoordig gewoon in elke laptop. En in elke iPad.

Alles dat te automatiseren valt, zal ook echt geautomatiseerd worden. Zelfs in de kunst. Geen enkele liefhebber van muziek boeit het of er een echte drummer, gitarist, bassist, een potje lekker heeft zitten te spelen. Nu niet, en straks niet.

Het gaat hard, dat verdwijnen van die beroepen. Ze gaan vervangen worden door een programma, een app. Wat kunnen we eraan doen? Onze ware aard laten zien. Dat we rauw, grillig, imperfect, kinderlijk, speels, creatief en vooral menselijk zijn. Want het punt is namelijk: we zijn geen robots en moeten het niet willen zijn. Maar die computers, die willen dat wel.

Is originaliteit overschat?

Niels klopt op zijn EHPO-blog vandaag:

Hier maken de meeste muzikanten en journalisten zich onterecht veel te druk over:

Originaliteit is overschat.

Echt, alles is al een keer gedaan, alleen niet door jou. Elke vorm van creativiteit begint met het naäpen van een ander.

Hoewel Jimi Hendrix een grote vernieuwer was op gitaargebied, het gebruik van vervorming en feedback heeft hij zelf niet uitgevonden maar is afkomstig van Jeff Beck. Toch wist Hendrix het geluid dat ‘ie ermee verkreeg helemaal naar zijn eigen hand te zetten. Met name vanwege zijn solo’s waarin hij de vervorming echt deel liet uitmaken van zijn toon en de solo’s soms liet ontaarden in oorlogsgeluiden. Daarbij gebruikte hij de tremolo-arm van zijn gitaar niet slechts om een beetje vibrato aan de toon toe te voegen, zoals gewoon was in die tijd, maar om radicaal de toonhoogte omhoog of omlaag te gooien. Hij maakte letterlijk duikvluchten met zijn tremelo-arm. Pas een kleine 10 jaar later ging een andere vogel hetzelfde doen: Eddie van Halen.

Vaak is er 1 kleine wijziging nodig, een toevoeging of door juist iets weg te laten, om tot originaliteit te komen. Zo zette Miles Davis een demper op zijn trompet, iets wat wel vaker gedaan werd door trompettisten. Het was een bekend effect. Toch vernieuwde Davis de boel door met de demper vibratoloos te spelen. Ineens was daar die felle melancholische toon die hij geheel op zijn naam kon gaan schrijven.

Alle kunst is gebaseerd op het principe van iets nieuws creëren. Iets dat er nog niet is. En natuurlijk is dat heel lastig, maar elke echte artiest streeft het na. Het is een voorwaarde. Of nemen we genoegen aan de 3 akkoorden van de blues, een “woke up this morning”, een “roses are meant to be red” voor de rest van ons leven? Nee toch zeker!

Happy Days tussen 1947 en 1967 in Den Haag

Ik zag deze documentaire gisteren in het Gemeentemuseum Den Haag. Daar is de expositie Happy Days te zien over de creatieve jaren in Den Haag. Zo vlak na de oorlog was Den Haag aan vernieuwing toe en schroomden de kunstenaars het experiment niet. Dat geldt overigens niet alleen voor de beeldende kunst, met vernieuwende abstracte kunst van Zero die in Den Haag een behoorlijke voedingsbodem had, maar dat geldt ook zeker voor de muziek. Vooral door toedoen van componist, muziekpedagoog en directeur van het Haags Conservatorium Kees van Baaren met zijn pionierswerk voor twaalftoonsmuziek (zonder modale harmonie, zonder toonsoort) en o.a. ook theatermaker Dick Raaijmakers die beeldende kunst, film, literatuur, theater en muziek samensmolt. En wat te denken van de Indorock en vele Haagse popbandjes die hier ontstonden? Of Radio Veronica voor de kust van Scheveningen?

Lees verder