Kurt Cobain, het gekwelde kind

De muziek van Kurt Cobain leerde ik pas echt kennen na zijn dood. Begin jaren 90 was ik vooral druk bezig met mijn eigen muzikale carriere. Onze doelen waren denk ik wel ongeveer gelijk, zo stel ik me voor. Muziek maken voor, hopelijk, zoveel mogelijk mensen. En de plekken waar je dan terecht komt zijn soms hetzelfde. Een zaal als Paradiso bijvoorbeeld. 

De wereld sucks

De impact van Nirvana was ongekend. Nog altijd eigenlijk. Ik heb niet veel op met de teksten van Kurt, nooit gehad ook. Te naargeestig. De kracht van de muziek zit hem voor mij in de combinatie van de eenvoudige harmonieën en ritmes die goed samengaan met zijn sterke gevoel voor melodie.

I’m so happy ‘cause today I found my friends, they’re in my head / I’m so ugly, but that’s OK ‘cause so are you.

Kurt is altijd dat kind gebleven. Hij is van ’67, ik ben van ’68. En zeker nu ik de documentaire Cobain: Montage of Heck heb gezien kijk ik voor een deel ook mijn eigen verleden in. Toen de eerste stappen naar volwassenheid gezet werden. Stappen die Kurt nooit heeft durven zetten. Kurt raakte volgens de overlevering depressief doordat zijn ouders gingen scheiding maar was zelf nog slechter in staat om kinderen op te voeden. Courtney Love kickte van de heroïne af toen ze zwanger raakte terwijl Kurt rustig doorspoot als een onvolwassen junk. In de documentaire wordt het allemaal pijnlijk zichtbaar. Het is nog net geen Sid and Nancy, maar het scheelt niet veel.

Een lullig douchegordijntje

De eenvoud van hun bestaan wordt in beeld gebracht door Courtney die hun “happy days” filmt. In een krappe badkamer staat het echtpaar voor een eenvoudig douchegordijntje tanden te poetsen. Courtney laat zien hoe groot haar borsten zijn. En bij Kurt zijn de rode korsten op zijn rug duidelijk zichtbaar. We kijken duidelijk niet naar een aflevering van MTV Cribs.

De slachtofferrol die Kurt aantrok zette hij linea recta om in teksten voor zijn songs. Het leven was de hell. En tot letterlijk bloedens toe zingt hij negen keer “A denial!” in de song Smells Likes Teen Spirit. Het wordt massaal meegebruld, als teken dat hij niet alleen staat in zijn gevoel. De fans vinden Kurt puur en echt.

Tot hij ineens toetreedt tot de Club Van 27.

Met tranen in zijn ogen is het -ex Nirvana bassist Krist Novoselic die verwoordt wat ik denk: “waarom zagen we dit niet aankomen?”

In de docu komt ook een jonge Dave Grohl aan het woord. Zijn toon is juist heel opgewekt. Hij waardeert het succes van de band enorm. Hoe kan het ook anders, alles zit toch mee? Maar Kurt kan dat niet. Je zou kunnen zeggen: wat een verwend joch, maar zo simpel ligt het niet. Kurt is een sombere zonderling die weigert tijdens interviews de vragen te beantwoorden. Zwaar op de hand, of zeg maar gerust: depressief.

Niet zo verwonderlijk dus dat deze Kurt al in zijn middelbareschooltijd een 1e zelfmoordpoging doet. Voorzien van zware stenen op het lijf gaat hij op een avond op een treinspoor liggen. Het verkeerde spoor, zo blijkt. De trein raast over de rails naast hem voorbij. Het voorval spoort Kurt aan om toch echt iets met zijn leven te gaan doen. Hij ontdekt de punkrock en gebruikt het format om zich te uiten.

De beeldtaal van de film

Cobain: Montage of Heck is zichtbaar geïnspireerd op de Pink Floyd film The Wall. De persoonlijke teksten uit het dagboek van Kurt (het woord internet was toen alleen nog in militaire kringen bekend en het woord blogger moest nog uitgevonden worden) komen in de docu tot leven via indrukwekkende animaties, die de letters in beweging zet. Alsof ze letter voor letter voor ons worden uitgeschreven. Hier en daar wordt een woord omcirkelt of onderstreept. Ook de tekeningen van Kurt die hij aan de lopende band maakte komen geanimeerd tot leven. En als Kurt ons toespreekt, met dank aan de door hemzelf opgenomen monologen, wordt het verhaal verfraaid door de animaties van Nederlander Hisko Hulsing.

De cassette “Montage of heck”

Op een dag, tijdens het doornemen van de spullen van Kurt die opgeslagen liggen in een loods, treft regisseur Brett Morgen tussen de meer dan 100 thuiscassette-opnames van Kurt er eentje aan met daarop de tekst “Montage of heck”. Het is een soort mixtape die Kurt op zijn 4-sporenrecorder op 21-jarige leeftijd maakte. Je hoort hem in het toilet pissen en doortrekken. Vogeltjes die fluiten en muziek die ala het bekende Beatle nummer Revolution No 9 is gemonteerd. Er komt van alles voorbij, The Sounds of Silence van Simon & Garfunkel, I Want Your Sex van George Michael en ga zo maar door. Kurt als een soort podcaster. Maar dan wel eentje met een bijzonder zwartgallige smaak.

Teenage angst has paid off well / Now I’m bored and old.

Objectiviteit

Zijn voorlaatste zelfmoordpoging doet Kurt in Rome als hij vermoedt dat Courtney overweegt om vreemd te gaan. Die poging mislukt maar is een voorbode van dat wat nog geen maand later wel lukt. Die mededeling komt in de documentaire net zo plotseling als ik dit zinnetje nu tik.

De film slaagt er niet helemaal in om een heel objectief beeld te schetsen van wie Kurt nu precies was en hoe de weg naar succes en zijn zelfverkozen dood verlopen is. Op diverse cruciale momenten ontbreekt het aan diepgang. Bijvoorbeeld in de scene waarin de vader van Kurt zichtbaar zwijgt, maar waar Brett Morgen beter door had kunnen vragen. Want was die scheiding nu De Reden om daar je hele leven verbolgen over te blijven? Was het omdat vader ondanks zijn belofte om altijd alleen te blijven toch weer voor een nieuwe vrouw koos? Was het die vrouw, de enge stiefmoeder? Was het omdat mama hem naar zijn vader stuurde? Was het de hyperactiviteit, de ADHD?

De film blijft hangen in dat wat de geïnterviewden op camera zeggen. Het vraagt soms om een weerwoord, een voice-over die het grotere geheel kan duiden. In Cobain: Montage of Heck komt alleen Kurt zelf aan het woord en de mensen die hem liefhadden.

Over zijn geslaagde zelfmoord komen we helemaal niets te weten. Zelfs van Courtney niet. Terwijl Kurt 9 dagen lang vermist is geweest en alleen aan zijn vingernagels geïdentificeerd kon worden. Het beeld gaat op zwart na de mededing van het overlijden van Kurt en de aftiteling rolt langzaam het beeld in.

De film geeft ook geen inzage in de plek waar het allemaal grotendeels plaatsvond: Seattle. Grunge was een genre dat daar ontstond en de tijdgeest bepaalde, niet alleen voor Nirvana.

Here we are now, entertain us.

Entertaining is de film zeer zeker wel. En het zet aan tot nadenken. Psychisch verknipte personen worden soms de grootste sterren, zo blijkt maar weer. Of het nu om Michael Jackson gaat of deze Kurt Cobain.

“Embrace life, because you only get one life”

“I wish I was dead already”, zei zangeres Lana Del Rey in een interview. Het kon rekenen op een reactie van de dochter van Kurt, Frances Bean:

“I’ll never know my father because he died young, and it becomes a desirable feat because people like you think it’s ‘cool.’ Well, it’s fucking not. Embrace life, because you only get one life. The people you mentioned wasted that life. Don’t be one of those people. You’re too talented to waste it away.”

After a Del Rey fan tweeted at Frances Bean to “leave her the fuck alone,” the grunge icon’s daughter clarified her tweets. “I’m not attacking anyone,” she wrote. “I have no animosity towards Lana. I was just trying to put things in perspective from personal experience.”

Cobain: Montage of Heck vertelt het verhaal van de ontevreden anti-held. Kurt was niet cool. Geen voorbeeld voor wie dan ook. Zeker geen held. Zijn verhaal is gewoonweg in en in triest.

(omslagfoto: Luigi Orru / CC BY-NC-ND)

Spotify en de fokking lijstjes

Niemand die tegenwoordig nog nummer na nummer uitzoekt en draait. Teveel gedoe. En ook luistert vrijwel niemand nog naar albums. Omdat er teveel vullers tussen staan. De skip is in, met 1 druk op de knop iets wegdrukken. Next. Zelfs De Wereld Draait Door snapt dat met hun 1-minuut-bandjes. Liever oeverloos gelul aan tafel door die grachtengordelbabbelaars dan een paar muzikanten op het podium hun ding laten doen.

En nu heef die man van Spotify onlangs dit geroepen:

Music is moving away from genres. People don’t search for Hip Hop or Country anymore, but rather they search around activities or a particular experience.

Daniel Ek

Hoewel ik die Daniel een blije eikel vind die vooral de grote labels probeert te pleasen (lees: de grootaandeelhouders van Spotify), hij heeft ongetwijfeld een punt. Spotify kan namelijk precies meten wat we op Spotify uitvreten. Het laat zich uitdrukken in meer dan 25 miljard luisteruren.

Conclusie:

  • we luisteren niet naar albums
  • we hebben geen interesse in genres
  • we willen automatically personalized playlists

We zetten dus een lijstje op die Spotify voor ons samenstelt, geheel automatisch. Elke dag weer voorzien van frisse nieuwe muziek die naadloos op onze stemming aansluit. Rekening houdt met of het ochtend of avond is, of we aan het hardlopen zijn, of naar de wolken liggen te staren. Of we ok zijn of aan de anti-depressiva moeten. Of we zomerkriebels hebben, het fokking zondagsmorgengevoel zoeken of een verjaardag te verzoeken hebben.

Persoonlijke smaak, geen. Zelfkiezen is teveel gedoe. Duim in de mond nemen en zuigen maar. Entertain us!

Zie ook Spotify Introduces Video Clips, Podcasts, And Activity-Based Playlists (TechCrunch)

A Portrait [disquiet0177-netlabel-portrait]

De track A Portrait [disquiet0177-netlabel-portrait] maakte ik voor Disquiet Junto, een internationale groep van geluidsartiesten. De opdracht van deze week was:

Use samples of recent Dark Winter Records releases to produce a sonic image of the label.

Disquiet Junto Project 0177: Netlabel Portrait

De samples van het Dark Winter Records label heb ik hier en daar voorzien van van timestretching. Ook gebruik ik ze als impulse responses voor in convolution reverbs.

Bij Ambient muziek moet je oppassen om niet teveel laagmidden te gebruiken waardoor laptops, iPads of andere eenvoudige speakers irritant kunnen gaan resoneren. Ook moet je oppassen voor het creëren van een peak frequenties met veel resonantie.

Deze muziek werd perfect bij beelden. Je kunt de spraak altijd goed verstaan omdat de muziek zeer rustig is. En ook voor een scene met een drone (een drone maakt een enorm kabaal dus je zult altijd aanvullende muziek nodig hebben) is het ideaal.

Veel gebruikt is ook het contrast dat je krijgt door de set noise (= geluid dat bij de scene hoort ) uit te zetten, bijvoorbeeld het geluid van een auto in een scene die vanuit de auto gefilmd wordt, en dat te voorzien van Ambient muziek. Het verstilde effect vormt een interessant contrast met de “lawaaierige beelden”. Voorzien van de juiste voice-over kun je als het ware “uit de scene springen” en in het hoofd van de spreker kruipen. Dat werkt als een dolle.

Wat hoor je als je kijkt?

Kort fragment uit een branddoc:

Een man in Wexford, Ierland, opent het hek van een stuk braakliggend terrein waar hij in geen 13 jaar meer geweest is. Ooit stond hier een fabriek waar zo’n 750 mensen werkten, waaronder hijzelf. Het bedrijf ging failliet. Cameraman Mark Bakker laat een drone met een Co Pro opstijgen voor het benadrukken van het desolate gevoel.

Ik moet muziek bij deze beelden verzinnen. Beelden die ik zou beschrijven als melancholisch. Het verhaal krijgt daarna een positieve wending. Het zijn allemaal zaken waar ik rekening mee moet houden. Het moet een beetje “luchtig” blijven allemaal.

Ik speel een paar noten op mijn gitaar. Het versterkt de nostalgische herinneringen van de man. En ik zet er heel zachtjes een synthesizer tegenaan met een warme klank die compleet samenvalt met de gitaarpartij. Een wolk aan herinneringen trekt voorbij. Ik geloof de man, ik geloof de beelden.

Muziek helpt de kijker beter te kijken. Door het gevoel van de beelden te versterken. Muziek kan de vaart in het verhaal houden, saaiheid doorbreken en kan beeldovergangen geloofwaardig maken.

Muziek die wezenlijk iets toevoegt aan beelden is niet meer weg te denken als je het eenmaal gehoord en gezien hebt. Als een goed huwelijk. Zonder die muziek worden die beelden een stuk minder interessant qua beleving. En verkeerde muziek bij beeld is zelfs dodelijk.

Ik hoor muziek als ik kijk. Zodat jij het ook gaat horen.

Pracht expo van avontuurlijk provofotograaf Cor Jaring

Omdat ik samen met Tom America de nieuwe formatie ‘zegzeg’ begon kwam ik Cor Jaring op het spoor. Ik had weleens een foto van de provofotograaf met het Magische Pershelm gezien maar veel meer wist ik niet over hem. De song Dat is ’n tik van me waarvoor Tom de stem van Cor leende (zie hier) gaan we met ‘zegzeg’ live-on-stage naar de mensen toebrengen. Daarbij zal ik mij wapenen met een elektrieken gitaar.

Ik besloot op onderzoek te gaan en stuitte op een kleurrijk figuur. Een Cor die leefde op nicotine, drank, fotografie en sterke verhalen. Cor was niet gespeend van ook maar 1 piepklein haartje bescheidenheid. Cor was de beste fotograaf, zo vond ‘ie zelf.

In het museum Huis Marseille is de expo Cor was hier te zien, samengesteld door fotograaf Sander Troelstra. Ik ontdekte er nieuwe dingen. Fotografie die zichzelf helemaal niet hoeft te overschreeuwen omdat het ronduit geweldig was. Ik zag een Cor in Tokyo, een Cor in Indonesië. Een Cor die last had van heimwee en vaak met zijn ziel onder z’n arm liep als ‘ie weer eens moederziel alleen aan de slag moest in een ver land. In een  brief aan zijn vrouw Willy uit 1966 laat hij weten dat hij overspannen is en van de dokter in Tokyo een vitamine-injectie gekregen heeft. In Indonesië fotografeert hij Soekarno en verblijft zelfs in diens paleis. Daar ontmoet Cor ook de zangeres Nancy Sinatra die hem vraagt om naar Amerika te komen om Amerikaanse celebrities te fotograferen. Cor past en keert  zo snel mogelijk weer terug naar Amsterdam.

Misschien was het een sterk verhaal want Cor was gek op sterke verhalen en kon ze als de beste vertellen. Het waren vaak complete verzinsels. Menig maal “vergiste” hij zich zelfs over wie een beroemde foto gemaakt had. Zoals in zijn provoperiode een paar keer gebeurde.

In de laatste tweeënhalf jaar voor Cor zijn dood gaat fotograaf Sander Troelstra hem met zijn camera volgen. Hij herkent zich in Cor, in de liefde voor underdogs en het ongewone. Cor laat zich fotograferen want zelf kan hij het niet meer. “Een halve Cor”, zo noemt Cor zichzelf op mindere dagen. Chronische pijnen hebben hem de das om gedaan. Maar met Sander kan ‘ie er tenminste nog over vertellen, over die goeie ouwe tijd. Het voelt voor Cor alsof ‘ie nog een beetje aan het werk is.

Volgens zijn dochter ging Cor geheel zijn eigen gang, wat volgens haar te bewonderen is. Maar de kinderen hadden het zeker niet makkelijk vroeger. De vaak afwezige vader zat tot diep in de nacht in de kroeg en dronk het verdiende geld op. In een korte docu die tijdens de expo vertoont wordt zie ik hoe de tranen over de wangen van zoonlief rollen als ‘ie een foto van Cor ziet tussen de Indonesiërs.  Hij voelt de weemoed van pa. De fotograaf die gedwongen is om geld te verdienen, desnoods in een ver land. De ambitie riep. Maar hij zat liever in Amsterdam.

Het leven is een verhaal dat gemaakt moet worden.

(omslagfoto gepubliceerd onder CC BY-SA op Nationaal Archief: Jac. de Nijs)

Maternité, vanwege moederdag

De band MAM, waar ik ooit deel van uitmaakte, heeft veel met moeders. Dat moge duidelijk zijn met zo’n bandnaam. Maar ook het werk dat beschouwd wordt als het muzikale kantelpunt van de band, Maternité, is een eerbetoon aan die band met ons moeder.

De song Maternité is gebaseerd op het gelijknamige schilderij van Picasso. Zie hieronder een video van zo’n 20 jaar geleden in een zaaltje in Egmond Binnen. Het lange haar is inmiddels verdwenen maar de gitaar heb ik nog.

Muziek die hopelijk nooit meer weggaat.

Onderzoek toont aan: 50 jaar popmuziek kenmerkt 3 revoluties

Queen Mary University of London en Imperial College London hebben 17.000 nummers van de Amerikaanse Billboard Hot 100 geanalyseerd op basis van Timbre (klankkleur) en Harmonie data. De conclusies zijn bijzonder interessant.

Timbre en Harmonie subsets

Timbre en Harmonie werden verdeeld in 8 subsets (T1 – T8 en H1 – H8):

  • T1 = drums, agressieve, percussief
  • T2 = kalm, rustig
  • T3 = energiek, spraak, helder
  • T4 = piano, orkest, harmonisch
  • T5 = gitaar, luid, energiek
  • T6 = / ay /, mannelijke stem, vocaal
  • T7 = / o /, afgerond, mellow
  • T8 = vrouwelijke stem, melodieus, vocaal
  • H1 = dominant 7 akkoorden
  • H2 = natuurlijke mineur
  • H3 = mineur 7 akkoorden
  • H4 = standaard diatoniek
  • H5 = geen akkoorden
  • H6 = stapsgewijs akkoordenschema
  • H7 = dubbelzinnige tonaliteit
  • H8 = majeur akkoorden, geen wijzigingen

Opmerkelijke stijlen

Tussen 1960 en 2009 zien we een enorme daling in het gebruik van H1 (dominant-septiemakkoorden), wat de dood van de jazz en blues muziek in deze jaren aangeeft. Deze stijlen gebruiken veelal dominant-septiemakkoorden en nummers die daar gebruik van maakten werden steeds minder vaak een hit gedurende die periode.

H3 (mineur-septiemakkoorden) speelt een dominante rol in funk, disco en soul. Tussen 1967 en 1977 tonen de grafieken een verdubbeling van groei in het gebruik van dit type akkoorden.

H6 combineert verschillende akkoordwisselingen die veelal in modale rocknummers gebruikt worden door stadion-bands zoals Van Halen, Queen en Kiss. Tussen 1978 en 1985 ligt het hoogtepunt van H6.

En dan H5 (afwezigheid van harmonie, geen akkoorden!) die steeds vaker in de late jaren 1980 gebruikt wordt en snel tot een hoogtepunt stijgt in 1993. Het vertegenwoordigt de opkomst van hip hop, rap en aanverwante genres. Vanwege de exponentiële groei van dit genre H5 + T 3 (energiek, spraak, heldere) wordt het beschouwt als de belangrijkste muzikale revolutie van de afgelopen 50 jaar.

De 3 genre gebaseerde omwentelingen

De onderzoekers kenmerken 3 belangrijke stilistische perioden van de afgelopen 50 jaar op basis van Harmonie en Timbre:

  1. 1964 SOUL en ROCK revolutie
  2. 1983 NEW WAVE, DISCO en HARD ROCK revolutie, terwijl op hetzelfde moment SOFT ROCK, COUNTRY, SOUL en R’nB waren ook dominant
  3. 1991 RAP revolutie die een andere stijl gemaakt zien er nogal populair in vergelijking

Wat zal de volgende muzikale revolutie zijn?

Download de PDF van het onderzoek hierrrr!

Angst

The hero and the coward both feel the same thing, but the hero uses his fear, projects it onto his opponent, while the coward runs. It’s the same thing, fear, but it’s what you do with it that matters.

Cus D’Amato