Kwakzalvers

De rit naar succes, geluk en gezondheid is er eentje vol valse beloftes. Internet is zo’n beetje de grootste slangenkuil geworden op dit vlak vol kwakzalvers die jou wel eens zullen leren hoe je ook succesvol kan worden net als zij. En waar ze vanaf de eerste letter op inspelen: jou het gevoel geven dat jij minder bent dan zij. Jij zoekende. Jij niets wetende! Maar gelukkig zijn zij er en kunnen zij het je allemaal leren. Je moet hun raad wel precies zo opvolgen want anders gaat het niet werken natuurlijk. Jij sukkel.

Tuurlijk… not!

Neem die mutsen van The Green Happiness bijvoorbeeld. Die schrijven in hun boek dat je geen zuivelproducten moet gebruiken. Een ei wordt door de dames gebombardeerd als “de menstruatie van een kip.” Menstruerende kippen! Hoe verzin je het! En vervolgens bij RTL Late Night (zie video) gaan de mutsen in ene lopen te beweerden dat je gerust wel een eitje kunt eten…

Het is natuurlijk een oude truc; mensen hoop geven terwijl je weet dat je geen reet te bieden hebt.

Ik geloof maar in één ding: mensen met bergen ervaring, die door schande en schade wijs zijn geworden. Die fukking lang lopen te zwoegen en te ploeteren omdat ze iets Heel Graag Willen. Die door niets en niemand tegen te houden zijn. Laat staan dat ze onder de indruk zijn van het oppervlakkige gelul van een stel kwakzalvers.

(omslagfoto: still uit RTL Late Night)

Ableton Link slaat een brug tussen Live, Reason en andere muziekapps

Link is een protocol dat desktop en iOS apps draadloos met elkaar laat syncen. Een geniaal systeem dat nieuwe mogelijkheden biedt voor het maken van muziek.

Vorige maand blogde ik op mijn Melodiefabriek over het geweldige Ableton Link protocol (lees ‘Ableton Link is da bomb!’) voor het synchroniseren van muziek applicaties. Gisteren lieten de firma’s Propellerhead en Ableton weten dat Reason nu ook voorzien is van Link, waarmee Reason een van de eerste desktop-apps is die het ondersteunt.

Link werd in oktober 2015 tijdens het Berlijnse Loop festival, dat jaarlijks georganiseerd wordt door Ableton, geïntroduceerd. Zie onderstaande video (vanaf 41:38):

Dankzij Link kunnen iOS apps gesynchroniseerd worden met Ableton Live. Maar ook zonder Ableton Live kunnen iOS apps die Link ondersteunen gesynchroniseerd worden.

Online beweerden velen dat Ableton “natuurlijk nooit” zou toestaan dat ook andere desktop-apps van Link voorzien zouden worden. Dat weigerde ik te geloven. Om Link populair te laten worden zou je als Ableton toch willen dat juist IEDEREEN Link gaat inbouwen? Ik stelde het dan ook aan Propellerhead voor: bouw Link in Reason in!

Welnu Reason 9.1 is sinds gisteren een feit, want voorzien van Link. Het is te gek om te zien dat Ableton en Propellerhead middels Link aan elkaar gelinkt en gesyncd kunnen worden. Of aan elke iOS app die met Link werkt.

Als kers op de taart kondigde Ableton gisteren aan dat Link nu een Open Source protocol is geworden:

Helemaal mijn idee. Open Source Protocol for the win! We mogen Ableton Link direct bijschrijven als een van de grootste innovaties op het gebied van muziektechnologie.

De techniek van Link zal ik in 2 stappen hieronder uitleggen. Te beginnen met stap 1, de ellende van vroeger.

Het oude probleem van sync

Wie zo oud is als ik (of ouder) kent het gesodemieter met het synchroniseren van een tape-recorder aan een computer. Dat werkte bagger. De Atari-computer liep al door 1 kleine dropout op de tape volkomen uit sync. SMPTE, het sync-protocol toentertijd, had een resolutie van 25 frames per seconde (PAL norm). Ook voor video-editors was dat vaak een drama, want 25 frames is te grof en dus moest je vaak kiezen: of te vroeg of te laat. Heel strak muziek of effecten timen op de beelden was er niet bij.

MIDI timecode had dezelfde problemen, want het gebruikte dezelfde grove resolutie als SMPTE. MIDI clock is/wordt veel gebruikt voor muziek omdat het op tempo synchroniseert, maar ook dat werkt totaal niet vlekkeloos. Ik citeer uit Wikipedia en schud volhoofdig ja:

Because of limitations in MIDI and synthesizers, devices driven by MIDI beatclock are often subject to clock drift.

De uitvinding van Propellerhead, ReWire, bood uitkomst. Het deed haar intrede in ReBirth al in 1998. Middels ReWire kan je 2 muziekapps aan elkaar koppelen en syncen. En dankzij ReWire werd het voor het eerst in de geschiedenis mogelijk om 2 programma’s sample nauwkeurig (!) te syncen. Dankzij ReWire kan ik tot op de dag van vandaag zeer complexe producties maken waarin ik Ableton Live en Propellerhead Reason aan elkaar “knoop”/sync. En met mij vele anderen. Zo kun je bijvoorbeeld Reason of Live aan ProTools koppelen, of aan Cubase, aan Logic en ga zo maar door. De invloed van dit sync-protocol is simpelweg gigantisch. En ook omdat het niet alleen 2 programma’s naadloos laat syncen maar ook de mogelijkheid biedt om de audio van de Slave naar de Master te routeren. En je kunt ook tussen de 2 programma’s een soort virtuele MIDI verbinding tot stand brengen waardoor je bijvoorbeeld de sequencer van de Master de synths en drumcomputers van de Slave kunt laten triggeren.

Al deze systemen zijn dus gebaseerd op het principe Master en Slave (mag dat woord nog tegenwoordig? *kuch*). De Master triggert en trekt als het ware de Slave (soms in meervoud, bij meerdere Slaves) met zich mee op basis van tijdcode of tempo. Heel simpel dus.

Het geniale van Ableton Link

Ableton Link biedt een type sync dat fundamenteel afwijkt van de oudere sync-protocollen. Link is ingebouwd in Ableton Live (9.6 en hoger), Propellerhead Reason (9.1 en hoger) en diverse iOS apps. Dit zorgt ervoor dat je al die apps met elkaar kunt synchroniseren. Het mooie van Link is dat het draadloos via een WIFI-verbinding werkt. Als alle apparaten gebruik maken van dezelfde WIFI-verbinding dan kun je ze syncen middels Link. Zo kan ik bijvoorbeeld Figure (ook van Propellerhead) op mijn iPhone heel eenvoudig syncen met Live en/of Reason op mijn MacBook Pro.

Het syncen verloopt via WIFI. Het beste kun je daarvoor een Ad Hoc connectie opzetten, een tijdelijk netwerk tussen verschillende apparaten zonder dat je er een router of internet voor nodig hebt. Het is de meest optimale draadloze verbinding tussen apparaten. Het netwerk is direct tussen die apparaten, maar dan draadloos. Maar als je een prima WIFI verbinding hebt thuis of in de studio dan is dat ook zonder problemen te gebruiken. Maar live via een Ad Hoc connectie, op een festival bijvoorbeeld, ben je verzekerd van een rete strakke sync. Kickûh toch?

Hoe verloopt het Link proces? Stap voor stap:

  1. Het eerste apparaat/app dat gestart wordt (en waarop Link actief is) bepaalt het tempo en gaat afspelen.
  2. Druk op een ander apparaat/app waarop Link actief is op play en bij de eerst volgende maat zal ook dit apparaat naadloos het tempo van apparaat 1 gaan volgen.
  3. Maar nu komt het mooie: als je apparaat/app 1 of 2 stopt dan loopt het andere apparaat gewoon door!
  4. Wie het tempo verandert doet het tempo veranderen. En als een paar mensen dat tegelijkertijd doen dan zal de laatste die dat doet het tempo bepalen (kortom: een spelletje tempo-oorlog dus).

Het belangrijkste verschil van Link ten opzichte van die oudere protocollen is dat Link de Slave(s) niet met zich “meetrekt” maar dat elke apparaat/app op zichzelf staat. Elk apparaat/app kan meedoen in de Link sync wanneer de gebruiker dan wenst te doen.

Precies dit is wat Link zo revolutionair maakt! Link maakt het mogelijk om allerlei apparaten en apps live, geheel on-the-fly, aan en uit te zetten. Op die manier kun je met anderen en andere apparaten gaan samenspelen. Live optreden met laptops en iPads wordt niet alleen heel makkelijk gemaakt, het is ook nog eens heel eenvoudig nu om in alle vrijheid met anderen te gaan samenspelen. Iets dat nog niet eerder mogelijk was op deze manier.

Je zou zelf een heel orkest kunnen bouwen van iPads en ze afzonderlijk van elkaar kunnen gaan starten en stoppen gedurende een live optreden. En wat te denken als Link ingebouwd gaat worden in video-apps? Voor live optredens met vette visuals schept dit een berg aan mogelijkheden, niet normaal meer! Geen gedoe met kabels meer en vrijheid tot improvisaties. Ge. Ni. Aal.

Het is een hele fijne tijd om muziek te maken. We schrijven geschiedenis!

Voor meer info, zie ableton.com/en/link en propellerheads.se/reason-91

De Mäag EQ: een natuurlijk klinkende EQ

EQ/toonregeling is een godsgeschenk. Je kunt er muziek en geluid mee redden. Opnames die verschrikkelijk, zeg maar gewoon kut klinken kun je ermee beter laten klinken. Je draait het penetrante hoog uit een snerpende gitaar weg, je onderdrukt het gedreun in het laag, of voegt het juist toe, hoe dan ook: zonder toonregeling zijn we nergens.

En laten we de mensen met een gehoorapparaat ook niet vergeten. Het is de op hun gehoor afgestemde toonregeling die hen hun (vaak slechts voor een deel) gehoor teruggeeft.

Mijn bek viel open

Al jaren is er veel discussie onder geluidsjongetjes en -meisjes over wat de beste EQ is. De Pultec (peperduur) wordt vaak aangehaald. Je hebt de discussie lineaire fase versus minimale fase. En dan is er nog de stelling ‘All Digital Parametric EQ’s are the same’ (zie ericbeam.com/?p=361).

Onlangs stuitte ik op een gemodelleerde versie van de Mäag EQ. Ik was niet bekend met het concept en besloot de RE3Q Six-band Equalizer in Reason uit te proberen. Het is een softwarematige versie die ontwikkeld is door het Russische bedrijf Red Rock Sound.

Mijn bek viel open. Wat ik hoorde was de meest natuurlijk klinkende EQ evah! Wat een godsgeschenk! 10 rondjes rond de kerk! De problemen die de meeste EQ’s kenmerken, diepe stinkende fase ellende, blijft hier geheel achterwege. What the fuck, hoe ken dat nou!?!?!

Het probleem met fase

Een van de problemen van EQ is dat je al snel tegen fase problemen aanloopt. Een parametrisch EQ genereert fase die tegengesteld is aan het frequentiegebied dat je boost of cut. Dit noemen we minimale fase. Dus wat je erbij of afdraait krijg je er in tegengestelde fase bij. Als cadeautje, een artefact. Ronduit kut dus.

Het antwoord op die fase ellende is de lineaire fase EQ die geen tegengestelde werking in fase genereert. Maar ook lineaire fase EQ is niet zaligmakend omdat ook daar een paar nadelen aan kleven. In onderstaande video wordt het verschil tussen de 2 vlekkeloos uitgelegd.

Bovenstaande video bevestigd bovendien opnieuw dat een EQ die de meeste computerkracht vergt niet de best klinkende hoeft te zijn. De meeste prutsers maken die denkfout door telkens maar in het trucje ‘hoger cijfertje = beter’ te trappen. Je ziet het bij samplerate en bitrate discussies ook altijd flink wortelschieten. De meeste mensen kunnen niet luisteren maar luisteren met hun ogen en hersenen.

De magie van Mäag

Mäag heeft een geheel nieuw concept verzonnen. Een concept dat, hoewel ik het niet volledig kan doorzien (het is te nieuw voor mij), gebaseerd is op een aantal bandpass filters die via verschillende vaste frequentiebanden elkaar overlappen. Het resultaat is verbluffend: niet of nauwelijks fase problemen.

Met name bij stemmen komt die magie eruit. Een stem met fase problemen herken ik snel. Ik hoor het continu. En ja, ook ik ben vele malen de mist in gegaan afgelopen jaren. Kwestie van verkeerde microfoons gebruiken, verkeerd gepositioneerd en voorzien van verkeerde EQ. Wat je vervolgens krijgt te horen is een stem met fase ellende. En ook vaak: peak resonanties op bepaalde frequenties.

Soms hoor ik het al aan een zuchtje in de stem: fase ellende. Ademhalen dat klinkt alsof men ff in een PVC-buis een slok adem neemt. En vaak hoor ik stemmen die door verkeerde EQ het nasale geluid een boost geven. Comb filtering en dat soort ellende. Om kort te gaan: stemmen die onnatuurlijk, niet ‘open’ klinken.

Hetzelfde kun je als je een getraind gehoor hebt waarnemen in andere, met name akoestische instrumenten. Zo kan het resoneren van de snaren in een piano door verkeerd EQ gebruik ook onnatuurlijk gaan klinken. Of een cello of viool die door verkeerd EQ gebruik bijna gaan klinken alsof ze door een phaser gehaald zijn.

Het goed inzetten van EQ heeft mij vele jaren gekost. Het doel is, zeker bij spraak en zang, dat het geheel heel natuurlijk klinkt. Hierdoor neemt de verstaanbaarheid toe. Kortom: het versterken van de stem met een microfoon, het veranderen van de karakteristiek middels EQ en het toepassen van compressie, het is een ware kunstvorm.

Fabrikanten van gehoorapparaten opgelet!

Mijn hoop is dat ook fabrikanten van gehoorapparaten deze techniek gaan inzetten. Veel slechthorende krijgen nu apparaten voorgeschreven met daarin naar mijn idee een slechte EQ. Simpelweg omdat menig slechthorende bij mij vaak klaagt over de slechte klank van het apparaat. Sommige tonen worden op het irritante af versterkt, terwijl dat in andere situaties weer nodig blijkt om elkaar wel te verstaan. Dat is vreemd! Want wie bepaalde frequenties mist heeft simpelweg een boost op die frequentie nodig. Zo simpel is dat. Probleem is alleen: doe je dat met de verkeerde EQ dan resulteert die boost niet alleen in een fasedraaiing in hetzelfde gebied maar kan het ook een resonantie in het hetzelfde frequentiegebied tot gevolg hebben die onder bepaalde omstandigheden hoogt irritant gaat klinken. Wat nu als je zo’n Mäag EQ in een gehoorapparaat zou stoppen? Zou dit niet het einde zijn?

Heerlijk klinkend geluid for the win!

Update: de begrippen minimale fase en lineaire fase waren omgedraaid. Is nu gecorrigeerd.