Engelstalige podcasts en het verlies van Nederlandsheid

Hoewel de absolute aantallen podcastluisteraars in Nederland lager liggen, lijken ook de Nederlandse iTunes-ranglijsten van de afgelopen week Stein’s indruk te bevestigen. Serial en nog drie andere Amerikaanse podcasts staan in de top tien, en slechts één podcast van een Nederlandstalig radioprogramma staat genoteerd: Met het oog op morgen.
VPRO Dorst – Podcast Mania

Toen ik vorig jaar van de NTR groen licht kreeg voor het uitzenden van mijn radiodocumentaire Oostende Healing zat ik met 1 ding in mijn maag: een belangrijke rol in mijn documentaire was weggelegd voor de brit Mike Butcher. Hoe moest ik dat oplossen? Robert Soomer, hoofdredacteur van Radio6, nam mijn zorgen weg: “geen probleem, van onze luisteraars kun je verwachten dat ze Engels prima verstaan”.

Het iTunes-ranglijstje zoals de heer Stein in bovenstaande quote aanhaalt, bevestigt dit. De Nederlandse luisteraar heeft geen enkel probleem met Engels. En luistert dus vooral naar Engelstalige podcasts. Net zo goed als de meeste popliedjes ook in het Engels zijn. Zonder ondertiteling zingen we uit volle borst mee. Zelfs mijn dochter van 12 die vanavond naar Katy Perry gaat. En natuurlijk begrijpt ze die teksten niet helemaal, hoewel het Engels op haar leeftijd er al zeker vrij goed inzit, maar die ontdekkingsreis in een onbekende taal neemt met de dag toe. En die wordt juist door muziek en internet gestimuleerd.

We schuiven steeds meer richting de Engelstaligen op. Het is een logisch gevolg van de globalisering, van een wereld die door moderne media slechts 1 muisklik van elkaar verwijderd is. Een wereld die zonder taalproblemen nu eenmaal beter en breder kan communiceren.

Zonder misverstanden in taal kunnen er misschien wel oorlogen worden voorkomen. Voelen we ineens die eenheid die ons bindt omdat we niet langer een communicatieprobleem kunnen aanvoeren als argument om elkaar vooral niet te willen begrijpen. Wat nu als de hele wereld elkaar tenminste kan verstaan en begrijpen? Hoe mooi de techniek ook is, is dat niet de ware innovatieslag die we aan het maken zijn?

Maar misschien komen we er wel helemaal niet uit. Blijft het een jarenlange strijd tussen Chinees, Engels, Spaans, Frans en misschien ook wel Esperanto.

De meest logische vervanger van ons Nederlands lijkt mij de Engelse taal. Wat zal dit voor onze Nederlandse identiteit betekenen? De Nachtwacht noemen we allang The Night Watch. En Wooden Shoes is een bekender begrip dan klompen. Echt boeien doet dat niet. Als je mekaar maar verstaat, toch?

We kunnen wel vast blijven houden aan het Nederlands, maar we schuiven gewoon met z’n allen een bepaalde kant op.

Die boer op klompen, het is een leuk beeld maar we zijn het allang niet meer.

“Hee, het lijkt hier wel net New York!”

 

rotterdam-skyscrapers

(de foto’s maakte ik vandaag in Rotterdam aan de Maas)

Sam Dillemans

Gisteravond bracht David Van Reybrouck, de laatste Zomergasten-gast, de kunstenaar Sam Dillemans voor het voetlicht. We zagen in een documentaire hoe Sam aarzelde om de kwast op het canvas te zetten. Het blanco canvas beangstigde hem.

Terwijl Sam op een boxbal zijn krachten kapot sloeg begon hij te ranten over zijn grote helden. Dat niemand ooit kwaad mocht spreken van Michelangelo. De meesten van ons zouden nog niet eens in staat zijn om een stijger te beklimmen in de Sixtijnse Kapel.

Veel mensen raden het af om jezelf te vergelijken met anderen. Maar misschien is het juist heel goed omdat het je realistisch een plek geeft in de wereld en een belangrijke drive kan zijn om beter te willen worden. Als er geen norm is dan is alles goed en is er geen onderscheid meer. Dan is alles vlak, dan is alles grijs. Moet een kunstenaar zich niet juist willen onderscheiden?

Om boven jezelf te kunnen uitstijgen moet je eerst de waarheid recht in de ogen durven kijken. Jezelf vergelijken met al die anderen, 1 voor 1. Want een ander gaat dat niet voor je doen. Noem het zelfkennis.

Een goeie leader voor het goeie gezicht

Gisteren luisterde ik naar een kort interview met Jeroen Kuitenbrouwer op Radio 1. Jeroen staat bekend om zijn fantastische leaders die hij voor de NPO heeft gemaakt. Als je ze hoort herken je ze direct. En dat is dus de bedoeling. Een leader moet een duidelijk gezicht geven aan een programma of merk.

Het nieuwe tv-seizoen staat voor de deur en dat betekent veel nieuwe programma’s op de buis. Als iets een televisieprogramma smoel geeft, dan is het wel de leader. De begintune speelt daarin een hele belangrijke rol. Deze moet herkenbaar zijn en opvallen.

Zelf maak ik ook leaders. Voor VPRO 3voor12 bijvoorbeeld:

Of voor Seats2Meet:

Voor Nu.nl:

Voor Haagse Kunstgrepen in diverse varianten:

Zomergast Reinbert de Leeuw: muziek staat centraal

Het is zondagavond 10 augustus 2014 en Reinbert de Leeuw is Zomergast. Hij heeft zich één ding voorgenomen: de avond zal in het teken moeten staan van de dienstbaarheid van musicus en dirigent. Het werk verrichten zij in dienst van de muziek. Niets anders. En het ego van de musicus moet worden afgezworen.

Allerlei fragmenten worden opgevoerd om zijn betoog kracht bij te zetten worden. Zoals het fragment met de waanzinnige pianist Svjatoslav Richter.

We zien het hier, Richter is slechts een doorgeefluik van de muziek. Hij is weinig tevreden over zijn eigen spel. We krijgen een kort stukje uit een documentaire te zien waarin hij over zichzelf zegt: ‘Ik mag mezelf niet’. Dit streven naar totale perfectie is voer voor menig psycholoog. Toch legt Reinbert haarfijn uit dat dit heel normaal is. De muziek die Richter in zijn hoofd hoort is klaarblijkelijk nog perfecter dan hij in staat is om uit te voeren.

Het was een prachtige avond, gisteravond. Niet alleen heeft Reinbert een mooi college gegeven over de zuiverheid van muziekcomposities en haar uitvoeringen, ook heeft hij de niet alledaagse makers ervan op een voetstuk gezet, want naast Richter verschenen onder meer ook Igor Stravinsky, John Cage, Arnold Schönberg, Claude Vivier, Olivier Messiaen, Louis Andriessen en Misha Mengelberg ten tonele.

Wat ik wel miste was een gesprek over elektronische instrumenten en het gebruik van de computer als dienstbare uitvoerder zonder ego. Hecht Wilfried de Jong, gesprekspartner van Reinbert, zelf misschien teveel waarde aan de musicus? Zijn verhalen over zijn jazzhelden zijn vaak zwaar geromantiseerd. In jazzmuziek is de uitvoering belangrijker dan de compositie want deze vormt slechts een kapstok voor de improvisaties. Toch mistte ik daar vragen over. Reinbert had een bijzonder verhaal, maar het ging niet over de improvisatie. Het ging niet over het neutrale karakter van elektronische muziekinstrumenten. En het ging niet over de computer. Ik had dat allemaal ook nog graag willen weten van Reinbert. Maar ja, zo’n avondje duurt eigenlijk veels te kort…

Reinbert en Wilfried bedankt!

(omslagfoto onder CC BY: MITO SettembreMusica

Lancering Woord.nl

Zo, Woord.nl is vanmiddag gelanceerd in Beeld en Geluid. Het ziet er niet alleen goed uit het is ook nog eens lekker gevuld met een paar duizend audiodocumentaires, interviews, hoorspelen, reisverslagen en andere auditieve zaken.

woordnl_logo
De hele radiocollectie van Beeld en Geluid, die inmiddels grotendeels gedigitaliseerd is, zal worden aangeboden op Woord.nl zo werd tijdens de lancering verteld. Met als enige ja-maar: zolang het copyright het toelaat en de content binnen het stramien van Woord.nl valt. Met het blik, nee gehoor op de toekomst is er dankzij Woord.nl een nieuwe regeling gekomen. Deze verplicht de maker gebruik te maken van een Creative Commons licentie voor het werk zodat de productie zonder copyrightgedoe (joehoe BUMA!) op Woord.nl en andere online media kan worden aangeboden. Deze regeling heet Open Woorden en wordt tussen de audiomaker en het Mediafonds tot stand gebracht. Dus zonder tussenkomst van een Publieke Omroep.

Het is de combinatie van het gigantische radioarchief, de regelmatige aanvulling met nieuwe radioproducties en producties die via de Open Woorden regeling tot stand zijn gekomen, wat Woord.nl tot een unieke website maakt voor audiomakers en luisteraars. De site is een webapp die in alle browsers van alle apparaten te gebruiken is. Hipster proof.

Daan Roosegaarde is allang uit de crisis

Het programma Zomergasten bewaarde de beste gast tot het laatst. Daan Roosegaarde mocht gisteravond zijn favoriete tv-fragmenten van rake opmerkingen voorzien. Gelukkig! Eindelijk zagen we iemand zoals wij.

Daan Roosegaarde noemt zichzelf “The hippie with a business plan”. Want hoe moet hij zich anders noemen? Wikipedia houdt het op: “een Nederlandse pionier, kunstenaar, ondernemer en ontwerper”. En hoewel dat de lading waarschijnlijk aardig dekt begrijp ik drommels goed waarom Daan zich niet graag in een hokje laat stoppen. Bij mij werkt dat namelijk ook niet.

Het is zeker een maniertje van de oude wereld om naar die nieuwe wereld te kijken?

, wierp Wilfried op. En ja, volgens Daan was het een oud idee om zo tegen mensen aan te kijken.

Bij Daan draait het vooral om kijken. Er kwam dan ook, helaas, geen enkel geluidsfragment voorbij. Maar goeds, met kijken komen we een heel eind. Met name als we dat ver voorbij hetgeen dat in het zicht staat doen. Verder kijken. En verder nadenken want de vertrouwde weg is straks niet meer.

Er werd een oud fragment uit 1999 op het scherm getoverd. Het ging over de mobiele telefoon en iedereen die aan het woord kwam zag er niets in. Nee, behoefte aan zo’n ding had men niet. Men was er niet belangrijk genoeg voor om maar de hele dag overal bereikbaar te zijn en men schreef liever een brief. En wat moest je doen als je op de fiets zat en je mobiele telefoon ging af? Nog geen 15 jaar later gebruiken we dat ding niet eens meer zozeer om te bellen maar doen we er alles mee.

Daan heeft een goed ontwikkeld gevoel voor de tijd waarin we leven. De hele aflevering meldde hij dat het delen van dingen het nieuwe bezit is, het nieuwe eigendom, of zoals Daan zei: “het nieuwe hebben”. Ik ben het geheel met hem eens, zo schreef ik in 2007 met Irene een document onder de noemer Sharing Economy een term die nu pas populair aan het worden is. Logisch dus dat ik een klik voelde met deze slimme knul die dankzij dat oude medium televisie wat heavy stuff de Nederlandse huiskamers inschoot.

En daar mogen we hem dankbaar voor zijn! Want het stond haaks op het idiote verhaal dat de week ervoor door Wouter Bos verteld werd. Een man die de crisis niet had zien aankomen jaren geleden (wat er in Amerika gebeurde zou aan ons vast en zeker voorbij gaan). En werd vervolgens ook nog eens terugbracht tot het redden van een oud instituut dat de ABN Amro heet. Alsof dat “onze” redding moest zijn geweest.

De toekomst ligt in Tech, zo vertelde Daan. En deze Tech (technologie) vormt een verlengstuk van wie we zijn. Iets dat Marshall McLuhan al in de 60-er jaren riep. Het was Marshall die het geschreven woord, maar ook de televisie als een verlengstuk van onze mond zag, en een auto, fiets, vliegtuig of boot als een verlengstuk van onze benen. Of om kort te gaan: techniek dient de mens. Wie dat begrijpt had in 1999 ook begrepen dat de mobiele telefoon massaal gebruikt zou gaan worden. Omdat het een verlengstuk is, een hulpmiddel, van wie we zijn en wat we doen en willen.

Daan is ook bekend van de uitspraak “Home is where the laptop is”. Wij kunnen overal werken en het enige dat wij nodig hebben is verbinding. Verbinding met het net en daardoor verbinding met programma’s en daardoor verbinding met mensen. Voor de komst van internet waren we niet verbonden, we voelden ons hooguit soms verbonden met de rest van de wereld. Nu zijn wij het letterlijk. En de momenten dat we niet verbonden zijn, we laten de laptop thuis, voelt als rust, we zijn dan ontkoppeld.

Op de HAVO deed Daan een beroepskeuze samen met wat docenten en een psycholoog. Men begreep hem niet.

Wat hij wilde, dat bestond niet.

Dat lag niet aan Daan maar dat lag aan die docenten en de psycholoog. Zij begrepen het niet. Ik hoop dat ze hebben gekeken gisteravond. Net als al die mensen uit 1999. Mensen die niet vooruit kunnen kijken. Omdat ze denken dat ze niets met technologie hebben. En dat zal nog wel even zo blijven ook…

P.S. Deze aflevering van Zomergasten is nog tot 11 september op Uitzending Gemist te zien. Het is niet meer van deze tijd dat die uitzendingen weer van het internet gehaald worden. En ja natuurlijk heeft dat alles met rechten te maken maar juist daarom wordt het eens tijd dat de VPRO en de Publieke Omroep dat gaan regelen. Want anno 2013 geldt er 1 regel: als het niet op internet staat, dan bestaat het simpelweg niet.

(foto onder CC BY: Beth Scupham)

Mijn muzikaal eerbetoon aan VPRO Zomergasten 2013: op Scheef

Zes weken lang op zondag presenteer ik hier een nieuwe track als eerbetoon aan VPRO Zomergasten 2013. Vandaag is dat Daan Roosegaarde.

Het complete album Zomergasten 2013 is voor 5 euro te koop op Bandcamp: HIERRRR! Natuurlijk kun je daar ook de afzonderlijke tracks kopen.

Voor alle Zomergasten tracks hier op mijn blog, zie: #zg13.

Mijn muzikaal eerbetoon aan VPRO Zomergasten 2013: Crisis not over yet

Zes weken lang op zondag presenteer ik hier een nieuwe track als eerbetoon aan VPRO Zomergasten 2013. Vandaag is dat Wouter Bos.

Het complete album Zomergasten 2013 is voor 5 euro te koop op Bandcamp: HIERRRR! Natuurlijk kun je daar ook de afzonderlijke tracks kopen.

Voor alle Zomergasten tracks hier op mijn blog, zie: #zg13.

Het samenvallen van Johan Simons

Met sommige kunstenaars voel ik direct verwantschap. Dat had ik gisteravond bij het zien en horen van Johan Simons in Zomergasten. Het ging vooral over het moment dat alles samenkomt. Het moment dat je weet: potdomme, ik heb HET!

Johan sprak over het moment dat acteur Jeroen Willems overleed. Omlijst met beelden van Jeroen die Jojo van Jacques Brel uitvoerde.

Hij explodeerde gewoon!

En hoewel die uitspraak op Willems sloeg, op het moment van diens overlijden, deze kon even zo goed van toepassing zijn op Jacques Brel.

In mijn timeline zag ik diverse tweets van cultuurhaters voorbijkomen. Toch hoop ik dat ze iets mee hebben gekregen van de drive, de passie en het blijven nastreven van het onbereikbare wat kunstenaars in zich hebben. Ik denk dat er heel veel mensen op een relatief eenvoudige manier geld verdienen. Vaak ten koste van een ander. Dat soort mensen moeten maar niet een mening hebben over kunstenaars. Die moeten gewoon hun bek houden.

Een kunstenaar daarentegen kiest voor de aller aller moeilijkste weg. Omdat er iets moet. Het kan niet anders. Het moet.

Er kwam een prachtig fragment voorbij van fotograaf Jeff Wall. We zagen hem aan het werk terwijl hij een man met witte schoenen fotografeerde die stilstond in de gang van een hotel en wat naar beneden keek. Jeff had precies in zijn hoofd hoe de man naar beneden moest kijken. Hoe het licht op de schoenen moest schijnen, kortom: over alle details was nagedacht. Hij maakte een hele serie foto’s die hij vrijwel allemaal rommel vond. “These are bad”.

Ik denk dat veel mensen dat niet begrijpen. Die kennen niet dat gevoel dat de kunstenaar heeft. Dat onmiskenbare gevoel. Dat alles soms ineens samenvalt. Het moment. Dat dit hem is. Hebben.

Dus daarom: onwijs bedankt Johan!

(foto: Jeff Wall)