Geestelijke gezondheid

Er zijn diverse bezigheden die mij kenmerken, waar ik jarenlang mee bezig ben en blijf. Muziekmaken, gitaarspelen, sounddesign, podcasting en de zaken die ermee samenhangen. Maar er is nog een thema dat me sinds lange tijd bezighoudt. Ik weet niet eens goed te bepalen wanneer het precies begonnen is, in mijn jeugd vermoed ik. En dat is: geestelijke gezondheid.

Net als in de meeste families, valt er ook bij mij het een en ander te vertellen over geestelijke gezondheid. Ik heb voorbeelden gezien van hoe het niet moet en wel moet. Dat zijn wijze lessen. En van mijn eigen gezondheid (waar ongezondheid dus ook bij hoort) heb ik ook veel geleerd. Ik leer nog steeds. Soms loop je een mentaal griepje op. En soms kun je juist bijvoorbeeld een familielid verder helpen met advies op dit vlak.

Helderheid van geest is voor mij het streven. Ik wil een goeie relatie tussen gedachten en gevoelens.

Onlangs zag ik een mooi interview met gitarist Steve Vai. Hij liep als 20-er een depressie op toen het eigenlijk op muzikaal vlak heel goed met hem ging. Hij speelde bij Frank Zappa en werd gezien als de nieuwe grootmeester op gitaargebied. Die depressie heeft hem mentaal juist enorm veel verder gebracht. Hij wist van zijn zwakste punt zijn sterkste punt te maken.

Van de Lichte Muziek

Zoals gewoonlijk op zondag keek ik naar het tv-progamma Podium Witteman. Een programma met louter toptalenten.

Witteman: “Hoe bereik je nou de internationale top?” En gaf vervolgens het woord aan pianopedagoog Marcel Baudet, werkzaam aan het Conservatorium van Amsterdam en artistiek directeur van de Young Pianist Foundation. Hij wil dat er topscholen in Nederland komen zodat we de concurrentie met bijvoorbeeld toptalenten uit bv Azië kunnen aangaan. Hij spreekt over een markt en concurrentie. Zijn relaas riekt naar topsport. En dat is het natuurlijk ook. Het is de wedstrijd van de muscle memory.

Het kan ook anders. Er is namelijk niets mis met mensen die zeggen: “Ben me daar gek om levenslang te knokken om aan de top te komen, ik vind het wel goed zo.” Waarom muziek als een wedstrijd zien? Waarom jezelf vergelijken met anderen? Gewoon lekker spelen, fouten maken en ervan leren, er is niets mis mee. Kun je lachend heel oud mee worden.

Tja, maar ik ben natuurlijk van de Lichte Muziek. Muziek die een antwoord was op de vertrutting van de 50-er jaren. Je draait je versterker open en beng, beng, beng, zo gaat ‘ie LEKKERRRRRRR! Of iets in die geest. De stem des volks. Het mag, nee het MOET wat rauw klinken.

Ik krijg dus soms jeuk als ik naar Podium Witteman kijk. Ik voel de kramp, de druk, de verplichting een net pakkie te moeten dragen, je haartjes netjes gekamd en bekakt te moeten praten. Dan prijs ik me gelukkig dat ik van de Lichte Muziek ben.

I’ve been around the world, had my pick of any girl
You’d think I’d be happy but I’m not
Everybody knows my name
But it’s just a crazy game
Oh, it’s lonely at the top

Randy Newman – It’s lonely at the top

Kan popmuziek nog langer vernieuwend zijn?

Van popmuziek wordt vaak verlangd dat het vernieuwend is. Inmiddels bestaat popmuziek een kleine 60 jaar. Kan zo’n genre zich onbeperkt blijvend vernieuwen? En waarom zou je die eis überhaupt aan een kunstvorm stellen?

Voor een boek geldt overigens niet dat het vernieuwend moet zijn. Een boek is een geprint/gedrukt verhaal in boekvorm, een concept dat al eeuwen in ongewijzigde vorm zo bestaat. En voor films geldt het ook niet, bewegend beeld met geluid wordt niet getoetst op basis van vernieuwing maar op basis van het script, het acteerwerk en bijbehorende muziek en sounddesign. Die muziek is veelal orkestmuziek, muziek die met gemak ook 100 jaar geleden gecomponeerd had kunnen zijn.

Maar voor popmuziek geldt het dus wel. Het is nog altijd een eis, zo lijkt het.

Leunen op techniek

Popmuziek leunt op nieuwe instrumenten en nieuwe opnametechnieken. De elektrische bas die zijn intrede deed in rhythm & blues is van enorm belang geweest. Hiermee kreeg de bas in de muziek een meer melodische duidelijk hoorbare rol wat met de contrabas voorheen niet mogelijk was. En zonder de elektrische gitaar had de popmuziek ook niet kunnen klinken zoals ‘ie deed in de jaren 60. Het geluid van die elektrische gitaar, karakteristiek neergezet in een A Hard Day’s Night van The Beatles, bepaalde het geluid van de popmuziek voor lange tijd. Inmiddels heeft dat instrument de synthesizer en de sampler er als concurrenten bijgekregen. Ook de drummachine is natuurlijk van groot belang geweest in het vernieuwen van de klank van popmuziek. Het is een concurrent van de drummer van vlees en bloed. De luisteraar vindt het allemaal prima. Op de beats van drummachines wordt flink gedanst.

Popmuziek leunt dus heel erg op techniek. Telkens als er een nieuw instrument uitkwam werden de early adopters ervan gezien als vernieuwers. Zo schreef Prince goeie popliedjes maar het gebruik van de Linn LM-1 drumcomputer zorgde er met name voor dat zijn funk en rock vernieuwend klonk ten opzichte van wat zijn voorgangers hebben gedaan.

Paralel aan de ontwikkeling van nieuwe muziekinstrumenten loopt de ontwikkeling van de opnametechniek. Popmuziek leunt heel sterk op die opnametechniek. Opnieuw is het dus de techniek die bepalend is. Zo waren het ook weer The Beatles die als een van de eersten begrepen dat je in de studio niet live met je band hoeft op te nemen maar stukje bij beetje een song kunt bouwen. In de loop der jaren werd het mogelijk dat proces steeds preciezer te sturen. Zo kunnen we inmiddels partijen die een beetje slordig zijn ingespeeld helemaal clean en straktrekken. Of vice versa, een te strakke partij juist weer wat losser, wat “echter” laten klinken. Ook gezongen partijen kunnen we vandaag de dag helemaal straktrekken middels autotune, waardoor niemand meer vals hoeft te zingen. Het is een soort photoshop voor geluid.

Inmiddels staat die ontwikkeling trouwens alweer een tijdje stil. Met de komst van de computer, eigenlijk een grote sampler, werden geen nieuwe instrumenten uitgevonden en ook het arsenaal effecten is sinds de autotune niet uitgebreid. Om kort te gaan: de technische ontwikkeling van muziekinstrumenten en opnametechniek staat vrijwel stil. Wat je ziet is een terugkeer naar vroeger. Zo bouwen software ontwikkelaars tegenwoordig bijvoorbeeld oude compressors letterlijk na. Compressors die The Beatles bijvoorbeeld ook al gebruikten. Niets mis mee want ik kan er dus ook over beschikken op mijn computer maar noemen we dat vernieuwing? Lijkt mij niet, eerder het tegenovergestelde.

Abbey Road Vinyl plugin van Waves

Menig muzikant is nostalgisch op zoek naar het oude analoge geluid ook al werkt ‘ie met de computer.

Zodoende bouwen software ontwikkelaars ook alle oude synths en drummachines na. Het is big business die retro software met ditto retro looks.

The Legend een software-emulatie van de Minimoog

Zodoende heeft het tegenwoordig weinig zin om popmuziek op vernieuwing te beschouwen.

Wat je wel ziet, en je zou dat vernieuwing kunnen noemen, is dat de populaire muziek nu gladder is dan ooit tevoren. Men zet alle microscopische digitale hulpmiddelen in om oneffenheden strak te trekken.

Zit er een grens aan vernieuwing?

Het is net als met economische groei, aan alles zit een grens. Zo ook aan de vernieuwing in de popmuziek. Je kunt wel hele futuristische instrumenten gaan bedenken, grote kans dat het niet gaat aanslaan. De ontwikkeling van de elektrische gitaar was in redelijk korte tijd beklonken. Veel gitaren uit de jaren 50 zijn nu nog veelgevraagde gitaren. Die leveren het ultieme gitaargeluid en daar gaat nooit meer iemand overheen komen. Dat zal zich niet meer vernieuwen. Menig modern gitaarbouwer bouwt die ouwe gitaren na. Hetzelfde zie je bij de synthesizers. De oude synths, Minimoogs, modulaire synths, ze vormen nog altijd het ultieme geluid. Ook daar gaat nooit meer iemand overheen komen. Het zijn klassiekers geworden.

In de klassieke wereld heeft de Stradivarius de naam. Dus niets vernieuwing, nee doe ons dat ouwe ding maar! In popmuziek zie je precies hetzelfde. Die ouwe Linn LM-1 is goud waar. Ouwe Minimoogs ook. De klassiekers dus.

Het arsenaal aan instrumenten van popmuziek ligt dus behoorlijk vast.

We willen dingen nu eenmaal niet blijvend vernieuwen. Een gitaar moet een gitaar zijn. Een synth een synth. Een drummachine een drummachine. Voeg daar teveel toetsers en bellen aan toe en je krijg een draak van Frankenstein waar je niemand warm mee krijgt. Het is geprobeerd hoor maar niemand kocht die instrumenten.

Popmuziek heeft zich lange tijd vernieuwd door de ontwikkeling van de instrumenten en van de opnametechniek. Nu daar een grens mee is bereikt ligt de vernieuwing van de popmuziek stil. Maar erg is het niet. Net zo goed als een schrijver niets anders kan doen dan een goed boek te schrijven, of ‘ie dat nu op een typemachine of op een computer doet, moet een popmuzikant slechts een goed lied schrijven. Hij of zij kan zich daarbij bedienen van een flink arsenaal instrumenten en opnametechnieken. Men kan klinken als hoe men wil klinken. Niemand kan als 2019 klinken maar met een beetje mazzel kun je tegenwoordig daarom juist tijdloos klinken.

De ratrace om de laatste mode, de vernieuwing, is het ontgroeid. Popmuziek is volwassen geworden. Lang leve het poplied!

De narcist wil aandacht en krijgt het

De wereld zit vol narcisten. Ze bevinden zich veelal in het topsegment want ze willen aandacht en knokken net zo hard tot ze het krijgen. Het gaat niet om wat ze doen, maar draait allemaal om hun eigen ego. Daarom is de narcist een totaal mislukt schepsel. Een hopeloos stukje aandachttrekkerij om niets. Puur vanwege een onrealistisch zelfbeeld. Een narcist moet zich laten behandelen. Het is een ongezond persoon.

De narcist moeten we dus vooral geen aandacht geven. Je vindt ze in het bedrijfsleven, onder muzikanten, onder terroristen, ja je vindt ze eigenlijk overal. Wees simpelweg alert voor zij die veel aandacht vragen en het ook krijgen.

Zij zijn niet speciaal, of misschien ook wel maar dan vanuit de gekte bezien. Maar het normale, het gewone, dat verdient onze aandacht. Omdat dat pas echt gezond is.

Nieuwe single van The Record Man – Unpopular music

Song Credits: Unpopular Music (Scott/Gaulke)

Paul Scott: Vocalen, Gitaar, Keyboards

Peter Veliks: Gitaar

Rick Snyder: Bas

Gil Oliveira: Drums

Jason Labbe: Drum engineer

Mix: Luis Claudio Varella / Mastering: Luiz Tornaghi 

Single is afkomstig van het album “The Record Man; A Tribute to Ron Kane”, koop het album op Bandcamp of stream het op Spotify.

Ik ben een van de muzikanten van The Record Man. Als gitarist ben ik op een aantal tracks van dit album te horen en speelde ik met de band in Paradiso (Amsterdam) en op het NIMBY Festival (The Hague).

Onnozele perfectie, aldus Vincent van Gogh

Moe als ze zijn van de fotografische en onnozele perfectie van sommigen. Zij vragen niet om de juiste toon van de bergen, maar zij zullen zeggen: verdomme, die bergen, waren die blauw, smijt er dan blauw op en ga me niet vertellen dat het blauw een beetje zus of zo was, het was blauw, nietwaar? Goed – maak ze dan blauw en daarmee basta! Gauguin is soms geniaal als hij dat uitlegt, maar Gauguin is erg terughoudend in het tonen van zijn genie en het is treffend hoezeer hij ervan houdt om iets echt nuttigs aan jongeren te vertellen. Wat een merkwaardige kerel is het toch.

Aan Theo van Gogh
Saint-Rémy-de-Provence, c. vrijdag 20 september 1889 
Brief #805

Neil Finn: adieu social media, welcome blog!

Muzikant Neil Finn is opgehouden met social media en begon een maand geleden een blog.

As I have removed myself from social media for the foreseeable future, I aim to find a few new things to throw at you on here. Hopefully my words will flow free and I can string together thoughts of more than 280 characters, remember a few good things that happened today or yesterday, show you some panoramic images and short movies, fast corridors with surprise endings. There’s a world of creative process and remarkable people out there that I hope to discover.

The First Post – Neil Finn

Ik ben ook opgehouden met social media, op 1 na: Twitter. Ik sluit niet uit dat ik ook met Twitter stop. Een blog is namelijk een miljoen keer beter.