in uitgesproken

Het tenenkrommende clichébeeld over de kunstenaar

Van Arjan Dasselaar valt vandaag op nu.nl het zeer lezenswaardige artikel ‘Artiestje pesten’ te lezen. Ik ben het grotendeels met Arjan eens dat er veel mis is met hoe verschillende organisaties via heffingen op creatieve werken geld denken te verdienen. Hiermee hebben die organisaties eerder een slimme inkomstenbron voor zichzelf weten te creëren (clubs als BUMA/STEMRA zijn pure beleggingsclubs geworden) dan dat de aangesloten artiesten er wijzer van worden. Zo lag het gemiddeld salaris van een popmusicus in Nederland in 2008 op € 6000 (!). Zie het Eindrapport Parlementaire Werkgroep Auteursrecht. De -ex directeur van BUMA ging na gedoe onlangs weg met een gouden handdruk van € 700.000.

Maar goeds, terug naar het artikel op nu.nl. In de derde alinea plaatst Arjan namelijk een opmerking die bijna wist te voorkomen dat ik de rest van het stuk nog serieus zou nemen:

Dat levert gelijk al een probleem op, want de meeste mensen die in staat zijn om mooie dingen te maken, zijn bijzonder slecht in het exploiteren van hun werk. Noem mij een zakelijk ingesteld kunstenaar en ik toon u de uitzondering op de regel.

Mijn hemel, gaan we anno 2012 nog dat oude cliché misverstand over die arme kunstenaar uit de kast halen? Natuurlijk zijn er door de eeuwen heen enorm veel arme kunstenaars geweest. Maar goeds, geldt dat voor andere beroepen ook niet?

Vanmorgen was kunstkenner, schrijfster en vriendin Liesbeth Steur hier op bezoek. En ik legde haar deze kwestie voor. Zij vertelde me dat er vroeger eerder gesproken werd van ambachten. Een kwestie van keihard werken, aan de lopende band werken. Ik ben het met haar eens. Het woord kunst is afkomstig van het woord kunde, ambacht dus. Schilderkunst was een functionele vorm om het beeld te grijpen, dat wat we nu met een fotocamera doen.

Daarom loopt de opkomst van de abstracte kunst parallel met de opkomt van de fotografie. Want als een foto perfect een beeld kan vastleggen dan heeft het toch geen zin meer om perfect realistisch te kunnen schilderen? Denk je echt dat al die beroemde schilderijen gemaakt zijn om een artistieke prestatie te leveren? De Rembrandts en de Vermeers schilderden om het beeld vast te leggen vanuit ambachtelijke principes.

In mijn beroep, componeren in opdracht, spreek ik graag over het functionele, toegepaste aspect van mijn muziek. Dat is waar mijn kwaliteiten liggen. Aan het te maken ervan ligt een praktische noodzaak ten grondslag.

Hetzelfde geldt voor vrijwel alle beroemde kunstwerken uit het verleden. Ook deze werden, net als in mijn vak geldt, in opdracht gemaakt. De opdrachtgevers waren veelal de adel en de kerk. Kijk maar eens naar het werk van Michelangelo. Toch niet de kleinste die ik hier noem of niet? Al zijn beroemde werken zijn in opdracht gemaakt. Zo werkte Bach ook, in opdracht schreef hij muziek.

Of neem het werk van Andy Warhol, Picasso, Keith Haring, Karel Appel, Gerard Reve, of Damien Hirst. Dat zijn/waren echt extreem zakelijke vogels. Zij hebben het promoten van hun werk tot een ware kunstvorm verheven.

Ik wil niet beweren dat het makkelijk is om ‘in de kunst’ geld te verdienen. Maar het is überhaupt als zelfstandige lastig om je geld te verdienen. Dat vergt creativiteit en doorzettingsvermogen. Meer dan de helft van de ondernemers sneuvelt binnen 5 jaar na de start van hun onderneming. Om met Arjan’s woorden te spreken: “zij zijn bijzonder slecht in het exploiteren van hun werk”.

Ik zie het anders. En heb mijn bedrijf tenslotte niet voor niets Melodiefabriek genoemd. Een kwestie van noeste arbeid. Of je noemt het kunst.

Voor een kleine donatie zodat ik mijn werk onafhankelijk kan blijven doen, kijk op de donatiepagina. Bij voorbaat dank!

Wil je mijn blogposts per e-mail of middels een feedreader ontvangen? Abonneer je dan HIER.

Laat een reactie achter bij Raaphorst Reactie annuleren

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.

  1. Leuke blog; dank voor je reactie! Maar ik heb het nergens in het stuk over de ambachten (en daarmee gildes) van weleer. Doch over het hier en nu. Daar zie ik voor elke Andy Warhol 100 klungelende freelancers die leuk kunnen tikken en kletsen, behalve als het om factureren of onderhandelen gaat. Natuurlijk zijn er uitzonderingen op de regel, maar als 30 procent van alle creatievelingen zakelijk ingesteld zou zijn, is nog steeds de overgrote meerderheid dat dus niet (en is dat dus “de regel”).

    Dat zie ik, voor alle duidelijkheid, overigens niet als wenselijk, zoals mag blijken uit http://www.denieuwereporter.nl/2011/03/freelancers-stop-met-klagen/

    Clichébeeld? Verdiend, zou ik zeggen. Regelmatig heb ik freelancers in de mail die zich beklagen over dat stuk en die vooral bescherming willen van de grote boze markt.

    Als ik zie hoeveel ZZP-boeken ik verkoop, is de potentie en de wil er trouwens wel om daar wat aan te verbeteren.

  2. De hele kunst- en cultuursector, radio en tv, het is er alleen maar commerciëler op geworden. Dat velen er niet in slagen om echt groot te worden, succes te behalen, klopt natuurlijk. Maar dat geldt voor het zakendoen in het algemeen. Dat is razend moeilijk en daarom ook mijn opmerking dat menig bedrijf na 5 jaar zich moet uitschrijven bij de KvK. Of dat Microsoft haar marktaandeel compleet ziet verpieteren en dat een kleintje van vroeger, Apple, ineens het grootste bedrijf van de wereld wordt.

    Zakendoen is razend lastig. Dat verlangt juist creativiteit en staat er juist niet los van, zoals jij beoogt. Het zijn geen gescheiden werelden, en is nooit het geval geweest.

    Ben het met je eens dat heel veel ZZP-es hulp nodig hebben. En neem zonder meer van je aan dat de overgrote meerderheid het zelfs niet kan en waarschijnlijk ook nooit zal kunnen. Ik denk dat een belangrijke succesfactor de inzet van creativiteit is. Creatief zakendoen is noodzaak heden ten dage. Anders kunnen en durven denken en daar business uit weten te trekken. Omdat het moet opvallen. Aandacht is immers schaarser dan ooit tevoren. En kortstondiger.

    Dank voor jouw aandacht. Ik surf even naar DNR nu.

  3. Ben het met je eens dat zakendoen voor _iedereen_ lastig is. Daarom bestaan er ook in andere sectoren tussenpersonen die de koppeling daar leggen tussen professional en markt. Het ene (creatieven die slecht zakendoen) sluit het andere (zakendoen is voor iedereen moeilijk) natuurlijk niet uit, en maakt geen van beiden minder waar.