Marco Raaphorst

muziek, geluid, verhaal

Klaasje van der Wal, bassist Shocking Blue, overleden

Met verslagenheid hebben wij kennis genomen van het overlijden van Haags popicoon Klaasje van der Wal. Hij overleed maandagmiddag 12 februari j.l., na een ziekbed van enkele weken, liefdevol in de armen van zijn vrouw Dijana. Klaasje werd op 1 februari 1949 geboren in Den Haag en woonde in zijn jeugd in de Vreeswijkstraat om na het huwelijk met zijn eerste vrouw Monique aan de Escamplaan te gaan wonen. In deze woning is hij altijd blijven wonen. Hij was een bekende en populaire Hagenees en genoot nog volop van alle aandacht die hem ten deel viel als beroemd popmuzikant. Ook internationaal had hij veel aanzien en zijn kwaliteit als bassist werd meermalen geroemd. Onder meer door bassist Krist Novoselic van de Amerikaanse band Nirvana die hem ‘The Bassplayer God’ noemde.

— Martin Reitsma / De Posthoorn

Shocking Blue is naast Stars On 45 de enige band die ooit een nummer 1 hit in Amerika scoorde.

Hier is ‘ie dan: VERVORMER, mijn podcast over muziek

Afgelopen 2 jaar ben bezig geweest met het opzetten van een podcast genaamd VERVORMER. Die plannen had ik al wat langer. Zo experimenteerde ik ooit met een podcast genaamd Uitgesproken. En ook vulde ik mijn podcast Recht voor zijn Raaphorst op onregelmatig basis met gesproken audiodingetjes. Maar met VERVORMER wil ik de zaken professioneler aanpakken.

Tijdens het maken van Oostende Healing in 2014 speelde ik ook met de vraag om er een podcast van te maken. Maar het werd toen radio (NTR). En vorig jaar maakte ik met Wim de Bie nog een uitgebreide Radio Doc in opdracht van de VPRO over Wims radio verleden: ‘Wim de Bie: de Radio Jaren – van Uitlaat tot podcast’

Sinds eind 2016 help ik Wim met de technische ondersteuning van zijn podcast Bie’s Warboel.

En ook verstuur ik sinds vorig jaar wekelijks een nieuwsbrief over de stand van zaken rondom de podcast: podpraat.

Zodoende ben ik tot mijn podcast VERVORMER gekomen. Een podcast over muziek die een eigen domein heeft, vervormer.nl, een Facebook-pagina, een Twitter-account, een SoundCloud-account en een Instagram-account.

Vandaag ga ik officieel van start met VERVORMER. Ik trap af met een podcastserie over het lied Maternité uit 1986 van mijn oude band MAM. Een lied waarvan Spinvis in 2002 zei:

“Zo wou ik het. Geen boodschap, geen afgerond verhaal maar een soort sfeer.”

Toen ik zelf dit hoogst originele lied op de radio hoorde raakte ik in 1 klap verliefd op de band. Vijf jaar later toen MAM een gitarist zocht heb ik daar gelijk serieus werk van gemaakt en werd direct aangenomen.

Het lied Maternité werd net geen hit. Het lied werd door velen niet begrepen. Zeer onterecht. Het lied vormt een belangrijk kantelpunt in de Nederlandstalige muziekgeschiedenis. Het verdient een herkansing. Zelfs in België is men het met mij eens. Zo sprak Stijn Meuris die je misschien kent van zijn oude band Noordkaap luidt en duidelijk in mijn microfoon: “Ik dacht wow, dit is award winning!”

Met Maternité, een podcastserie in 6 delen, begint voor mij het avontuur dat VERVORMER heet. Luister naar de eerste aflevering van Maternité en zet ‘m in je podcast-app:

Maternité #1 – deur naar het onbekende

is vo opa!

Bij de appie. Bij de kassa zet de vrouw achter mij 10 halve liters bier en een wijnfles van 2 liter op de lopende band. Kijkt mij lachend aan: “lee, is liet vo mij, is vo opa! hehehe!”

Shell

Als tiener haatte ik de Shell al. De Shell vergalde het milieu. De Shell schond mensenrechten. En nu probeert Shell onder de aansprakelijkheid uit te komen voor de aardbevingsschade in Groningen.

Shell is de moeder van de NAM. Shell moet 100% verantwoordelijk worden gehouden voor het compleet slopen van de grond in Groningen. En dat zo’n klote bedrijf nu ook nog eens ongemerkt afstand probeert te nemen van haar dochteroganisatie om niet voor de schade te hoeven opdraaien, het bevestigt opnieuw met wat voor een enorm kutbedrijf we te maken hebben.

Als mijn pa vroeger bij de Shell tankte zat ik de rest van de autorit met hem te discussiëren over hoe fout de Shell was. Maar anno 2018 is er nog HELEMAAL niets veranderd. Shell is nog altijd groot en machtig. Stinkend rijk. Nog even fout. En Koninklijk…

Filosoof Tomas Serrien over de muzikale betrokkenheid

Op De Correspondent las ik:

Muziek. Een uitlaatklep voor velen, maar een raadsel in haar werking. Filosoof Tomas Serrien (1992) deed er onderzoek naar en overwoog nog even om een leeg boek te publiceren.

En De Correspondent publiceerde het gesprek tussen Lex Bohlmeijer en Tomas Serrien:

Het is een interessant gesprek, waar ik nog wel wat op wil aanvullen.

Geluid prikkelt de hersenen en spreekt direct ons gevoel aan. Als we niet kunnen zien, we lopen bijvoorbeeld in een bos, dan is het geluid de trigger of we ons angstig zullen gaan voelen of niet. Bij dieren werkt dit precies zo. Dus op de vraag: kunnen dieren ook ontroert raken door muziek? Ik denk van wel omdat geluid het gevoel aanspreekt.

Muziek bestaat uit geluiden waarin we vaste patronen herkennen. Door toonhoogte verschillen, melodie en harmonie. Door timing verschillen in een vast metriek, ritme. Dat herkennen moet ons geleerd worden. We moeten leren muziek te herkennen. Daarom is het zo doodzonde dat in ons onderwijs muziek niet langer een rol speelt. Een schande!

Op herhaling gaan we wennen aan bepaalde muziekstukken. Op herhaling naar iets luisteren doet ons deze patronen beter herkennen. Wie zegt “wat een bak herrie” is vaak niet in staat om de patronen te herkennen, voor hem of haar klinkt het als een soort willekeur, als ruis.

Daarom lijkt zoveel muziek op elkaar. De ordening ervan volgt immers vaste patronen, zo niet dan vinden we het geen muziek. Onze westerse muziek wordt gevormd door 12 verschillende noten, letters zo je wilt. Natuurlijk zoeken muziekkunstenaars de grenzen daarvan telkens op, het blijft noodzaak om te komen tot patronen. Chaos, randomness is wat het is: pure willekeur. De componist en/of uitvoerder ordent de muziek. En ook geluid, klankkeur, zorgt ervoor dat de mogelijkheden van de 12 noten aangevuld worden. De naam klankkleur zegt het al, het brengt kleur aan in klanken. Daarom kan een bekend patroon toch ineens een nieuwe klank krijgen. En ook in klankkleur zien we de patronen terugkomen. Zo zijn onze oren gewend geraakt aan de samenstelling van de instrumenten in een orkest, de diepe basdrum van een 808 drummachine, het vervormde geluid van een elektrische gitaar en zo verder. We herkennen muziek en klanken zoals we beelden, objecten, mensen en teksten herkenen en onthouden.

Pure herkenning voor onze hersensen. Met een stukje uitdaging erbij: het herkennen van nieuwe patronen, of dwarsverbanden, relaties tussen noten, tussen klanken. Een spelletje met de hersenen dus. En daarom zo verslavend.

Patronen herkennen heeft onze focus als mens. Het is hoe wij mensen in elkaar steken. We moeten immers herkennen wat een deur is, wat water en vuur is. We navigeren via wegen die ergens naartoe leiden. Medici proberen verbanden te zien, patronen te herkennen, tussen leefstijl en ziektes, tussen erfelijkheid en ziektes. Behandelmethodes zijn patronen. De maaltijden die we eten, patronen. Als we ergens een patroon in herkennen dan bestaat het ineens voor ons. Zo leerde ons moeder ons ooit dat er een jou en een mij is. Je onthoudt vervolgens de patronen. Dat doen je hersenen natuurlijk, geheel onbewust.

Muziek is een spelletje met onze hersenen. Onbewust gaan onze hersenen op zoek naar de patroontjes in de muziek. Daarom is het zo lastig om je af te sluiten voor muziek. Je zult letterlijk de oren moeten afdekken. De hersenen gaan immers altijd door. En ik vermoed zelfs tijdens de slaap!

Zoiets dus.