De zotte Europese wetgeving die falende uploadfilters in de hand werkt

De discussie rondom de uploadfilters die Europa inmiddels verplicht heeft gesteld aan het wereld wijde web is van een zotheid, niet normaal meer! Vandaag kreeg ik de nieuwsbrief van Jeroen Verkroost in mijn inbox en het deed direct mijn bloed weer even flink koken. Vandaar dat ik het van me af moet bloggen. Komt ‘ie.

Websites moeten elke upload van hun gebruikers controleren op mogelijke inbreuken op het auteursrecht en bij twijfel blokkeren.

artikel Bits of Freedom

Diverse websites gebruiken al sinds jaren een uploadfilter maar de eisen daarvan worden nu door de nieuwe Europese wetgeving aangescherpt. De uploadfilters bijvoorbeeld van Facebook en YouTube laten vele steken vallen dus het doet ons vrezen voor een onvrije toekomst. Ronduit een achteruitgang is dit te noemen voor een ieder die zich wil uiten, creatief of anders. Internet wat ooit eerst de belofte leek voor vrije expressie wordt steeds zwaarder gecensureerd.

Een foto die ik een paar maanden geleden maakte in het Stedelijk Museum van een jurk werd door Facebook bestempeld als pornografisch. Hoe bespottelijk! Ik mocht een paar dagen niet uploaden van Facebook als straf en zelfs een herhaaldelijk verzoek aan Facebook veranderde helemaal niets aan de zaak.

Matthijs Pontier van de Piratenpartij verzamelde onlangs een paar goeie voorbeelden van falende uploadfilters.

Zo is er het verhaal van een spinnende kat op YouTube, slechts 12 seconden dat door het falende filter van YouTube als een copyright infringement werd gezien!

YouTube has removed access to a copyright lecture from Harvard Law professor William Fisher, following a takedown request from Sony Music. While the online course includes snippets of well-known Jimi Hendrix covers, the clearly educational use makes this a perfect example of fair use.

artikel TorrentFreak

De lijst gaat door met ondermeer ‘Een eigen opname van een marslanding van NASA werd aangemerkt als een inbreuk op het auteursrecht’ en ‘Automatische filters op YouTube verwijderden documentaires over wreedheden in Syrië — in feite zijn pogingen om oorlogsmisdaden aan het licht te brengen tot zwijgen gebracht.’ En zo verder.

Zo vlak voor de Europese verkiezingen zet dit aan tot nadenken. Facebook en YouTube zette deze filters jarenlang al in voor censuur maar worden nu door Europa verplicht daar nog veel verder in te gaan. Met meer onvrijheden voor het volk tot gevolg. Inmiddels is er een petitie tegen deze zotte uploadfilters gestart die zeer waarschijnlijk meer dan 6 miljoen handtekeningen gaat trekken!

Werken voor een kratje bier in Nieuwspoort

Gisteren was ik aanwezig bij het debat over auteursrechten met politici en makers dat werd georganiseerd door het Platform Makers. Een week voorafgaand aan het Algemeen Overleg Auteursrecht dat voor 4 oktober in de Tweede Kamer gepland staat. Ondermeer Esmé Lammers (regisseur), Will Maas (muzikant), Inge van Mill (fotograaf), Peter Kwint(Tweede Kamerlid SP), Erwin Angad-Gaur (voorzitter Platform Makers) en Paul Solleveld, (voorzitter Platform Creatieve Media Industrie) kwamen aan het woord. Gesprekleider was Frénk van der Linden en de zaal in Nieuwspoort zat vol.

Echt positief werd ik er niet van. Men bleef teveel in het verleden hangen, het ging alleen maar over kranten, televisie en films in bioscopen. Internet werd er heel af en toe bijgehaald maar meestal in negatieve zin.

Makers geven hun auteursrecht weg

Waar de makers tegenaan lopen is dat ze hun copyright moeten afstaan. Een krant vraagt een journalist een artikel te schrijven maar de journalist mag er zelf niets meer mee doen. Of een fotograaf schiet foto’s voor een krant die daarover exclusiviteit opeist en bijvoorbeeld bij herpublicatie geen extra geld verstrekt. De bovengenoemde VPRO maakt zich hier overigens ook schuldig aan en biedt alle makers een contract aan waarin die maker afstand doet van zijn/haar copyright. Dus stel ik maak een audiodocumentaire, dan moet ik mijn rechten afstaan aan de VPRO en mag ik die audiodocumentaire niet op mijn eigen SoundCloud, of welke server dan ook gaan delen. De enige oplossing is: onderhandelen, maar dat durven de meeste makers niet uit angst dat ze dan de opdracht niet krijgen.

Ik snap die last, want het is vaak een spelletje Calimero versus Goliath. Maar het “voor jou helaas een ander”-gevoel is geen goed gevoel, wat mij betreft kun je als maker beter maar niet in zee gaan met opdrachtgevers die jou een waardeloos contract aanbieden. Mede daarom werd ik niet zo vrolijk van die middag. Hoewel ik het gezucht en gesteun van de makers snap, de keuze om hieraan mee te blijven doen, het slaafse gevoel van “het is niet anders” dat trek ik niet. En ik trek het ook niet als men vindt dat de oplossingen van de politiek moet komen middels nieuwe wetten enzo. Daar geloof ik weinig in. Zie bv de krankzinnige wetten die de EU onlangs op dit vlak aangenomen heeft.

Creative Commons

Geen enkele maal viel het woord Creative Commons, de open licenties waar bv Wikipedia gebruik van maakt, de fotografie website Flickr, de videosites YouTube, Vimeo, blogplatform Medium en ga zo maar door. Er zijn meer dan 1.4 miljard werken onder CC gepubliceerd, dus onbekend kun je dit niet noemen. NOS en andere journalistieke sites maken daar dankbaar gebruik van. Ook de TV-reeks Mind of the Universe van de VPRO is in zijn geheel onder een CC licentie uitgebracht. Ik vind niet dat alle makers CC moeten gebruiken (de keuze is aan jou) maar ik vind wel dat hierover tenminste discussie gevoerd moet worden, en met name met makers! Onwijs vreemd en jammer dat het daar gisteren niet over ging. Platform Makers had iemand van Creative Commons Nederland moeten uitnodigen. Een gemiste kans!

Wat ik bepleit is: behoud zelf die rechten en sta ze niet af. Dit kan ook via Alle Rechten Voorbehouden waarbij iedereen die jouw werk wil gebruiken aan jou toestemming moet vragen. Maar zet het werk dan ook niet op internet, en zeker niet op Facebook want dan geef je echt dat bedrijf alle macht over jouw content. Maar veel beter is om een licentie te gebruiken zoals die van Creative Commons. Spreek dat met jouw opdrachtgever af. Jij en je opdrachtgever zullen dan die licentie gebruiken en jij hoeft geen afstand te doen van je rechten. Onwijs win-win! Hierdoor zal het publiek onder bepaalde voorwaarden die volgens de licentie gelden jouw werk mogen delen. Maar dat is juist ook weer een voordeel te noemen want online is immers dé sleutel tot succes dat jouw werk beschikbaar is en gedeeld kan worden. Wie online niet zichtbaar is, bestaat simpelweg niet.

Opvallend vond ik dat gisteren de groep vaak over conflicten sprak met opdrachtgevers maar geen namen durfde te noemen. Laat staan dat een maker hierover ging bloggen (een blog is heel krachtig om dingen aan de kaak te stellen). Het geeft de ernst van de angst goed weer.

Maar nog even terug naar Creative Commons. Dankzij een CC licentie geef je inderdaad een aantal rechten op. Bijvoorbeeld dat het publiek jouw werk mag delen, maar als jij stelt dat niemand er geld aan mag verdienen kies je simpelweg een licentie met het kenmerk NC (niet-commercieel) en ben je bij wet beschermd. Net zo goed als iemand die Alle Rechten Voorbehouden gebruikt, alleen sta je niet-commerciele verspreiding toe. Tja, wie kan daar nu tegen zijn? Jouw eigen fans worden zo immers de ambassadeurs van jouw werk. Alle social media is met dat delen groot geworden. En wat nu als je dat delen ook nog eens transparant maakt door de voorwaarden via een licentie te stellen? Creative Commons geeft totale transparantie over wat je wil toestaan dat er met jouw werk gebeurt.

Alle Rechten Voorbehouden is een soort slot op de deur. Niemand mag iets met het werk doen. Prima, het is een keuze, maar ik snap makers niet die beschermde werken dan wel op Instagram of Facebook zetten. Facebook mag namelijk alles met jouw content doen. En wordt er ook nog eens schathemeltje rijk van. Voor Facebook werk jij als maker zelfs helemaal gratis. Ook daar ging de discussie gisteren helemaal niet over.

Wat is auteursrecht?

Stel dat een wetenschapper, een loodgieter, of een overheidsinstelling dezelfde auteursrechten hanteren als creatieve makers (lees: wat is een creatieve maker? ook leuk voor een discussie) dat doen, zouden we dan niet een vreemde wereld krijgen? De maker roept eigenlijk “dit is van mij en blijft van mij!” Maar stel nou dat een wetenschapper iets ontdekt en de rest van de mensheid wil laten dokken op het moment dat men wil voortborduren op die wetenschap. Of stel dat een loodgieter eist dat iedereen die gebruik maakt van de door hem gerepareerde WC achteraf wat royalties moet betalen. Of stel dat een door de overheid betaald onderzoeksrapport opgesloten wordt in Alle Rechten Voorbehouden. Dan kan niemand er ooit iets mee doen, zelfs niet legaal uploaden en verspreiden zonder toestemming. Is dat wat we willen? Een politiestaat is dan nabij. Op het argument geld kun je dan alles en iedereen bestrijden.

De realiteit is dat Creative Commons licenties tegenwoordig heel veel gebruikt worden voor publicaties die met publieksgeld tot stand gekomen zijn. En dat Creative Commons heel veel gebruikt worden door erfgoedinstellingen, waar ook meestal publieksgeld achterzit. Ik vind dan ook dat makers die met publieksgeld dingen maken hun content ook onder CC moeten publiceren zodat zij die werken toegankelijke kunnen houden voor het publiek dat ervoor betaald heeft. Helaas is veel historisch materiaal van de publieke omroep vanwege de rechten niet langer beschikbaar voor het publiek, het ligt opgeslagen bijvoorbeeld bij Beeld en Geluid. Terwijl het met onze belastingcenten betaald is. Maar ook dit instituut zet tegenwoordig hard in om zoveel mogelijk werken ter beschikking te stellen onder een Creative Commons licentie zodat die werken  publiekelijk bekeken, beluisterd èn hergebruikt kunnen worden, bijvoorbeeld voor educatieve doeleinden. Nogmaals: het is allemaal van onze belastingcenten betaald, dus wij, de commons, moeten er toegang toe hebben, vind ik.

Op basis van Alle Rechten Voorbehouden had Wikipedia nooit kunnen bestaan. Ik hoop dat hedendaagse makers (creatief of niet) daar ook eens over nadenken. Laten we voortaan een inhoudelijk betere discussie voeren over wat het is om maker te zijn en welke rol auteursrecht daarbij speelt. Om mee te beginnen: waar dient dat auteursrecht nou precies voor? Die vraag bleef gisteren totaal onbeantwoord. Een gemiste kans.

P.S. Platform Makers had een boekje laten drukken voor de bijeenkomst. Daarin trof ik een interessante uitspraak aan van Will Maas, toetsenist en docent Rock Academie:

Tja commerciële tv....

Alles voor de poen, zoals we het willen, of niet dan?

Een nieuwe fase voor Creative Commons Nederland

Op 14 september 2018 werd de Nederlandse Chapter van Creative Commons opgericht. Tegelijkertijd is ook de vereniging Open Nederland opgericht, die de chapter zal ondersteunen. Ik ben al jaren een enthousiast gebruiker van Creative Commons licenties en ben er trots op en bijzonder blij mee dat ik me nu op persoonlijke titel kan uitgeven als officieel lid van deze internationale organisatie en als lid van de vereniging Open Nederland.

De vereniging heeft als voornaamste doel om Creative Commons in Nederland te vertegenwoordigen en te fungeren als de Nederlandse Creative Commons chapter volgens de regels en richtlijnen van het Creative Commons Global Network. Ook is het mogelijk dat de vereniging soortgelijke open source bewegingen in de toekomst zal gaan ondersteunen wanneer de verenging dit gepast acht.

Open licenties zijn heel belangrijk. Om een simpel voorbeeld te noemen: zonder dat geen Wikipedia. Zonder open protocollen geen internet. En zonder open source geen WordPress, Firefox, Github, Linux en ga zo maar door.

Ik hoop dat het bewustzijn hiervoor bij de burgers zal toenemen komende jaren zodat men niet zomaar de rechten uit handen geeft aan clubs die hier slordig mee omspringen. De Creative Commons licenties zijn glashelder, hip en 100% ready for the internet anno 2018.

Er zijn al meer dan 1,4 miljard werken onder Creative Commons gelicenseerd. En in tijden dat er meer en meer uploadfilters gaan komen en zelfs het linken naar commerciele bronnen geld gaat kosten in de toekomst zal de behoefte naar de betere oplossing van Creative Commons alleen maar toenemen, zo voorspel ik.

De kracht ligt bij het volk. De commons.

Omslagfoto: Sebastiaan ter Burg / CC BY

Duchamp bedroog de boel?

In de documentaire De Confrontatie – twee jaar aan de ateliers zien we hoe Ditteke Mensink twee jaar lang toptalenten aan de postacademische opleiding De Ateliers volgt. Het is een ereplek waar jonge beeldend kunstenaars in eigen ateliers kunnen werken onder begeleiding van gerenommeerde kunstenaars en kunstcritici. Om daarvoor in aanmerking te komen word je als aankomend kunstenaar flink onder de loep genomen en getoetst. Slechts enkelen komen daarvoor in aanmerking.

De documentaire laat op pijnlijke manier zien hoe moeilijk het is om iemands kwaliteiten in te schatten en antwoord te geven op de vraag “is het kunst?” We zien jonge mensen die zich steevast afvragen of wat ze maken wel kunst is evenals de kunstenaars en kunstcritici die hen ondersteunen. Het merendeel haakt tussentijds af en wil niet langer meewerken aan de documentaire. Het is te confronterend en te persoonlijk. Niet zozeer het feit dat je ze bezig ziet terwijl ze dingen maken, maar het is die vraag “is het kunst?” die deze jonge mensen zichtbaar tart. Als twijfelaar willen ze niet in beeld worden gebracht. De jonge mensen willen kunstenaars zijn.

De documentaire begint met een introductie over hoe Marcel Duchamp als grote moderne kunstenaar heeft laten zien dat alles kan en mag in de kunst. Zijn urinoir geplaatst in een andere omgeving (lees: een museum) werd plotsklaps als kunst beschouwd.

In de documentaire zet iemand in navolging van Duchamp twee deurdrangers tegen de muur. Het is wat het is, twee deurdrangers. Maar is het kunst?

Een dag of wat terug meldde het NRC:

Een eeuw lang is gedacht dat Richard Mutt, de naam op het beroemde urinoir, een pseudoniem was van Marcel Duchamp. Aan die lezing wordt nu door diverse wetenschappers getwijfeld. De ware maker, zeggen zij, is barones Elsa von Freytag-Loringhoven.

Je kunt over dat urinoir nog altijd een discussie hebben of het kunst is.

Kunst moet geen nut hebben, vinden vele kunstenaars. Bekend of onbekend, het doet er ook niet toe.

Grote kans dat als het urinoir inderdaad het werk van Elsa von Freytag-Loringhoven blijkt te zijn dat dit werk dan zijn glans zal verliezen. De kunstwereld heeft zich dan een eeuw lang heeft laten bedriegen en de naam Duchamp ten onrechte overal op een voetstuk geplaatst. Het kunstwerk heeft hierdoor dan imagoschade opgelopen. Toch is er aan dat urinoir niets veranderd. Het is wat het is. En het blijft wat het is, een urinoir.

Is het belangrijk dat we weten welke kunstenaar het werk gemaakt heeft? Als kunst slechts is wat het is waarom schenken we dan zoveel aandacht aan de kunstenaars?

Voor kunst gelden de woorden mooi of nut niet. Maar wat is het dan wel?

En wat nu als een werk niet beschouwd wordt als kunst maar wel enorm nuttig blijkt te zijn? Neem bijvoorbeeld dat urinoir. Je moet er toch niet aan denken dat de ontwerper van het urinoir het ooit als kunst zou hebben beschouwd? Dan was een urinoir dus een soort kunstwerk waar je in ging staan pissen?

Als ik een stukje van The Beatles sample dan krijg ik een proces aan mijn broek. Dat noemen ze copyright infringement. Het is niet toegestaan om een stukje muziek zomaar in een andere omgeving te plaatsen. Waarom geldt dat voor de beeldende kunst wel en wordt het ook nog eens uitgeroepen als kunst?

John Coltrane, Woody Guthrie en Otis Redding rechtenvrij, sinds 2018

Het complete oeuvre van John Coltrane, Woody Guthrie en Otis Redding is dit jaar, 2018, vrij van rechten geworden geworden. Het is beland in het Publieke Domein en het werk is hierdoor door iedereen te gebruiken. Dat geldt ook voor kunstenaars zoals Edward Hopper, René Magritte en vele anderen.

Er zit echter één hele dikke adder onder het gras:
In Nederland en de rest van Europa, op een paar uitzonderingen na, zullen we daar nog 20 jaar op moeten wachten! In sommige landen (oa Canada, Nieuw Zeeland) belandt het werk van auteurs 50 jaar na hun dood in het Publieke Domein, maar voor Nederland en de meeste andere landen treedt dat pas 70 jaar na hun dood in werking.

Dus… John Coltrane, Woody Guthrie, Edward Hopper, René Magritte en Otis Redding moeten we nog even met rust laten… 20 jaar om precies te zijn.

Creativiteit staat in de Westerse Wereld niet hoog op de agenda. Geldverdienen wordt belangrijker geacht. En zelfs aan dooie auteurs wil men nog lekker kunnen verdienen. Zullen we daar een keer een ethische discussie over doen? Heel graag!

zucht