John Coltrane, Woody Guthrie en Otis Redding rechtenvrij, sinds 2018

Het complete oeuvre van John Coltrane, Woody Guthrie en Otis Redding is dit jaar, 2018, vrij van rechten geworden geworden. Het is beland in het Publieke Domein en het werk is hierdoor door iedereen te gebruiken. Dat geldt ook voor kunstenaars zoals Edward Hopper, René Magritte en vele anderen.

Er zit echter één hele dikke adder onder het gras:
In Nederland en de rest van Europa, op een paar uitzonderingen na, zullen we daar nog 20 jaar op moeten wachten! In sommige landen (oa Canada, Nieuw Zeeland) belandt het werk van auteurs 50 jaar na hun dood in het Publieke Domein, maar voor Nederland en de meeste andere landen treedt dat pas 70 jaar na hun dood in werking.

Dus… John Coltrane, Woody Guthrie, Edward Hopper, René Magritte en Otis Redding moeten we nog even met rust laten… 20 jaar om precies te zijn.

Creativiteit staat in de Westerse Wereld niet hoog op de agenda. Geldverdienen wordt belangrijker geacht. En zelfs aan dooie auteurs wil men nog lekker kunnen verdienen. Zullen we daar een keer een ethische discussie over doen? Heel graag!

zucht

dit was 2017

Ik heb een Spotify-lijst gemaakt van populaire muziek die mij is opgevallen dit jaar. Alle nummers werden dit jaar voor het eerst uitgegeven. Er zit geen oude muziek in, dus bijvoorbeeld geen Rolling Stones On Air.

Wat me opviel is het manipuleren van de stem. De voice-box en vocoder werd vanaf de jaren 70 mondjesmaat ingezet. Totdat de Auto-Tune eind jaren 90 haar intrede deed. Inmiddels wordt die techniek – pitch correction – in vrijwel alle popmuziek toegepast en is het manipuleren van de menselijke stem even normaal geworden als het indammen van dynamiek door gebruik te maken van een compressor. Dankzij de computer hoeft je geen instrument te kunnen bespelen om muziek te maken en dankzij de Auto-Tune hoef je ook niet meer te kunnen zingen. Beetje zwart-wit maar het dekt de lading.

En omdat een apparaatje op je stem gebruiken heel normaal is geworden, ook live op het podium, is men dat arsenaal apparaatjes gaan uitbreiden. Vocal Effects is inmiddels een term waarmee firma’s zoals BOSS en TC Electronic effecten uitbrengen die lijken op de effecten die gitaristen al een paar decennia lang inzetten om hun gitaargeluid mee vervormen (technisch: in principe zijn het dezelfde effecten, het enige dat nodig is, is de aansluiting van de micro, de xlr, omzetten naar jack). Menig zanger (genderneutraal bedoeld) heeft nu onder handbereik een paar effecten zodat tijdens het refreintje wat echo op de stem kan worden toegevoegd, of wat vervorming. En het publiek kijkt daar niet meer van op. Zal zich daar zelfs nauwelijks bewust van zijn. Daarom tik ik dit dus even voor volk en vaderland hier op mijn blog. Het is niet onopgemerkt gebleven…

Overigens, steeds meer bands weten live het gemanipuleerde geluid van de studio te reproduceren. Wat men in de studio gebruikt gebruikt men nu ook live. Veel effecten en vaak ook computers. Dat is natuurlijk al langer aan de gang maar met name het inzetten van effecten gaat heden ten dage veel verder dan ooit tevoren.

Daarnaast viel me dit jaar op hoezeer het Cockney en andersoortige Engelse slang populair is. Sterker nog: zelfs niet-Engelse teksten zijn tegenwoordig populairder dan ooit. Kortom: als er iets een teken is van de wereldwijde globalisering dan is het muziek wel! En de menselijke stem klinkt anno 2017 diverser dan ooit.

Help! Een discussie!

Ik ben blij dat ik de goeie oude tijd heb meegemaakt. Een Ischa Meijer die zijn gasten uit de tent wist te lokken. Door vragen te stellen die ze niet gewend waren te krijgen. Ze werden uit hun comfort getrokken. Adriaan van Dis herinner ik me in gesprek met Salman Rushdie. Dat zou nu absoluut niet meer kunnen. Bij Sonja Barend liep het regelmatig uit de hand, moest zij de boel weer sussen, soms door met de vinger te wijzen “ga zitten!” Hanneke Groenteman, idem dito. Menig vraaggesprek schuurde aan alle kanten. Er gebeurde iets.

Ik heb het altijd verdacht gevonden als iedereen het met elkaar eens is. Of als iedereen zijn mond houdt. Die tamheid en sufheid riekt naar censuur, angst, dictatuur en zo verder.

Vandaag de dag schuurt het nooit meer op telvisie. Wie in De Wereld Draait Door een verkeerde opmerking plaatst wordt nooit meer teruggevraagd. Bij Pauw of Jinek, idem dito. Toen Jules Deelder zich een beetje liet gaan bij Jinek was ze daar niet van gediend. Het mag niet meer een piep klein beetje ontsporen. Vroeger met Herman Brood verliep het programma totaal anders dan was gepland. Dat was te gek. Pleur dat script lekker weg joh! Improviseer!

Waarom moet tegenwoordig alles zo strak en saai binnen de lijntjes blijven? Dat is toch geen afspiegeling van wat er werkelijk gaande is? Da’s een vorm van onderdrukking! Een schijnwereld laten zien. Allemaal op zijn Noord-Koreaans in de pas lopen.

Theo van Gogh zat vroeger in een kaal studiootje met een cactus en een asbak op tafel. Ik zie dat liever dan die paarsige wanden in de talkshows van tegenwoordig. Dat is gewoon afgekeken van het achterlijke land met de naam Amerika. Gelikte shit. De boel opleuken en braaf houden. Alles volgens een scriptje. Denken dat het volk achterlijk is. En als het volk vervolgens kritiek uit via Twitter bestempel je die mensen als “een kleine groep boze Nederlanders.”

Jazeker, de discussies op sociale media lopen soms flink uit de hand. Men begint soms te schelden. Soms moet je iemand blocken. En ja, soms is het irritant. Maar men doet wel pogingen om te communiceren. Iemand die terugpraat is beter dan iemand die je negeert. En wees alert als het stil is, want dat is pas ongezond.

Internet is chaos. Het is rauw en eerlijk. Zonder censuur. En de mensen met een mening zitten niet een showtje te geven tegen betaling, die hebben echt een mening. Daar spat de bevlogenheid vanaf. Ze laten horen wat er echt in de samenleving leeft. Je kunt het negeren, je kunt veilige programma’s blijven maken op tv, maar wat er echt in de samenleving leeft kom je dan nooit te weten.

Waar het nog wel gebeurt? Voetbal Inside. Daar zitten een paar heren aan tafel die soms slaande ruzie hebben met elkaar. Een partijtje meningsverschillen hebben, niet normaal meer. En ja, ze zeggen het eerlijk dat ze het voor de poen doen. En omdat ze het toch ook nog leuk vinden. Het ontspoort aan alle kanten. Sommige uitzendingen zijn verschrikkelijk, niet om aan te zien. Gênant gewoon. Maar andere uitzendingen zijn legendarisch.

Er is vaak ophef over de heren van Voetbal Inside. Nu weer omdat Gijpie heeft gezegd: “Ik kon kiezen tussen twee homo’s die gingen trouwen of darten. Ik had die vaselinepot weggezet, ik denk: ik heb even geen trek in die onzin.” Volgens Sylvana Simons kwetst Gijp hiermee jonge homoseksuele voetballers. Zie Volkskrant.

“Twee homo’s die gingen trouwen”, slaat op het programma van Gordon. Wat overigens totaal fake was want Gordon ging niet eens trouwen! Mijn hemel waar hebben we het eigenlijk over? Het was een van de slechtste meukprogramma’s van afgelopen eeuw! En die Gordon knalt er zelf ook nogal wat opmerkingen uit. Die kan echt wel tegen een stootje. Maar goeds, is het nu al het kwetsend als Gijpie zegt dat hij daar niet naar wil kijken? Of mag je het woord ‘vaselinepot’ niet in 1 zin met het woord homo noemen en er vooral geen grappen over maken?

Ook Sunny Bergman spreekt zich in de Volkskrant hiertegen uit:  “Voetbal Inside laat zich al jaren van zijn meest seksistische en racistische kant zien.”

Sunny en Sylvana vellen een vonnis. Ze spreken een soort fatwa uit. Sunny richt zich op Facebook tot de adverteerders van Voetbal Inside:

Voetbal Inside wordt mede mogelijk gemaakt door Amstel Bier, Gillete en Toto. Willen deze merken ook homofobie mede mogelijk maken? Zo nee: waarom sponsoren deze merken Voetbal Inside dan nog?

Ik herinner me de gevolgen nog voor Salman Rushdie. Bij Adriaan kon hij zich uitspreken maar door de fatwa werd hem compleet de mond gesnoerd en moest hij onderduiken. Is dit wat mensen als Sunny en Sylvana graag willen? De heren letterlijk de mond snoeren?

Wie niet kan lachen om een grap heeft niets te willen. Er gelden geen garanties. Je hebt de keuze: of je lacht of je lacht niet. En de grappenmaker hoeft zich nooit te verontschuldigen.

Sunny en Sylvana proberen nu zelfs de humor te kuizen. Zodat we met zijn allen nog meer vertrutten.

… Wat je het meeste te vrezen hebt in het leven? Mensen zonder humor!

Tijd

Een van mijn vrienden werd 50. Hij runt een studio met personeel. Op zijn verjaardagsfeest vertelde ik over de podcastreeks waaraan ik werk. Nu al bijna 2 jaar. Het duurde heel lang voordat het verhaal vorm kreeg. Ik vertelde die vriend dat de editing ook een bijzonder tijdrovende klus is. Daar zit ik nog middenin.

Die vriend sprak me aan op mijn leeftijd “we zijn de jongsten niet meer” en dat het misschien aan mijn leeftijd lag dat ik zo traag werk. Mijn vriend heeft personeel in dienst dat heel snel werkt. Zelf doet hij het werk allang niet meer maar houdt zich bezig met andere zaken.

Ik had er geen antwoord op. Ben ook daar bijzonder traag in moet ik zeggen, het moet bij mij eerst indalen als iemand iets zegt waar ik niet direct een antwoord op heb. Of mij doet twijfelen.

Maar ik ben eruit. Of ik traag of snel ben speelt voor mij geen enkele rol. Ik stop de tijd erin die nodig is. Of een ander het sneller kan, boeit me voor geen meter. Ik ben die ander niet en als die ander het doet wordt het anders dan als ik het doe. Anders zou ik het een ander laten doen. Natuurlijk, ik ben koppig en eigenwijs. Juist daarom kan ik het doen op mijn manier. Ik geniet daarvan. Het is de innerlijke noodzaak die ik koester.

Ik vertelde die vriend ook over mijn editing van Oostende Healing. Het kostte me een week, inclusief het schrijven en inspreken van de voice-overs. Dat was krap aan vond ik. Ik bedacht me dat ik voor zoiets een volgende keer 2 weken zou moeten inplannen. Volgens die vriend zou het zijn jonge knapen een dag gekost hebben om zoiets te maken. Hij heeft een commerciële studio en probeert razendsnel te leveren. Vandaar.

Ik denk en handel niet commercieel. Voor mij geldt alleen het eindresultaat. Of je er 1 week of 3 jaar voor nodig hebt, so what!

Een paar maanden geleden sprak ik een paar maal per week met Wim de Bie af. De Radio Jaren die ik voor de VPRO maakte kostte een hoop tijd om te maken. Urenlang hebben we gesproken voordat we tot een onderwerp kwamen die voor ons beide goed voelde. En de editing was ook behoorlijk complex. Dat wilde ik gewoon helemaal goed hebben. En Wim natuurlijk ook. Eindredacteur Anton de Goede stuurde ik dan ook een paar maal na de Allerlaatste Definitieve versie nog Definitievere Allerallerallerlaatste versies toe.

En de teksten die ik Wim stuurde, teksten voor op de site van de VPRO, voor de VPRO Gids, daar ging ik echt wel even goed voor zitten. Dat moet dan gewoon goed zijn allemaal. Logisch toch?

Ik ben erop af te fikken hoor, dat het niet goed genoeg is. Dan wordt het de volgende keer nog beter. Want ik groei nog altijd door, zo merk ik. Het is iets dat je niet ff snel kunt leren maar waar de groei met de jaren komt. Of misschien geldt dat alleen voor mij. Maar dan nog, ik kan het alleen op deze manier doen en weet wat ik zoek. En ik weet dat je de top nooit bereikt, dat is het leuke ervan. Geen lopendebandwerk er is alleen dat verlangen en de motivatie om door te blijven gaan totdat het goed is.

De wil waarin tijd stilstaat.

Belpop versus de Nederlandse toppers

foto onder CC-BY: Marco Raaphorst

Steeds als we hier uidtenken dat de Belgische popscene een beetje dreigt in te zakken en de Nederlandse pop daar wellicht wat ruimte krijgt, komen de grote Belgische acts weer in optocht de grens over.

Zo klopte de Volkskrant onlangs. En gelijk voelden sommige Hollanders zich aangesproken.

Ik voelde me helemaal niet aangesproken want ik vind onze Zuiderburen over het algemeen interessanter. Rauwer en kunstzinniger. En zeker ook op muzikaal vlak.

Hollanders hebben een grote bek. Wij zijn verkopers, handelaars. Het draait bij ons maar om 1 ding: de economie. We zijn grote gladjakkers. Dat zie je al als je met de trein of per auto naar België reist. In Nederland is alles voorbeeldig geregeld, perfect wegdek, voorgevels van de gebouwen staan goed in de verf. In België laat men de verf afbladderen. In België laat men de hekken roesten. In België lijken andere zaken dan de buitenkant prioriteit te hebben.

Als ik ergens in België een spreekbeurt kom geven voel ik mij al snel de bijdehante Hollander. Zo ook toen ik in opdracht van Toerisme Vlaanderen in Brussel 2 jaar geleden vlak na de aanslagen aldaar een lezing moest geven. Mij werd geadviseerd rekening te houden met de houding van de wantrouwende Belg.

En terecht. Want wij Hollanders, wij zijn verkopers. Wij zijn zendelingen. Wij denken het altijd beter te weten.

Op het ritme van de taal

Om het Volkskrant-artikel kracht bij te zetten maakte men een afspeellijst. Deze fantastische lijst:

Daar had evenzogoed iets van Arno Hintjens tussen kunnen staan. Of Luc De Vos van Gorki. Of Stijn Meuris van Noordkaap. In België is het aanbod kwaliteitsmuziek vanzelfsprekend. Zo vanzelfsprekend als dat de garnalenkroketten op het menu staan.

Natuurlijk, Nederland heeft ook geweldige bands. En met name de bands die ook warm onthaald worden in België. Toch kijkt Nederland veel af van Belgische bands. Bijvoorbeeld toen in 1980 Arno Hintjes met zijn TC Matic zijn mosselpot in drie talen, het Engels, Frans en Hollands op tafel zette. Maar we kunnen nog veel verder teruggaan. Jacques Brel trok immers eigenhandig het moderne Chanson naar een hoger niveau. Natuurlijk, de Belgen hebben mazzel met hun tweetaligheid. Het maakt dat het Franstalige lied voor de volle 100% van hen is. En Europeser dan dat gaat het niet worden. Of wacht, Duits zei u?

Bierdrinken en hossen

Onze muziektraditie staat haaks op de poëtische Franstalige muziek. De bekendste Nederlandse liedvorm is het Levenslied. Voorzien van sentimentele, eenvoudige teksten. Voor en door het volk. Zoals de Duitse Schlager maar dan in het Nederlands.

Muzikaal leunen deze genres op de walstraditie, bestaande uit een driekwartsmaat die je vandaag de dag nog maar weinig hoort. De wals wordt in de Chansons ook gebruikt maar veel subtieler dan in het Levenslied. Het ritme van de oude Nederlandse volksmuziek wordt vaak aangeduid als HoemPaPa een term die de lompheid van het ritme al aangeeft: Hoem (sterke 1e tel), Pa (2e tel) en Pa (3e tel).

Nederlandse volksmuziek is veelal amusementsmuziek. Ter vermaak. Om op te hossen en bier bij te drinken. Net zoals de Duitsers dat doen. Feestelijk en carnavalesk. Soms maakt men gebruik van dweilorkesten. En de verhalende teksten begrijpt iedereen direct.

Toch doe ik het Levenslied tekort door het weg te zetten als slechts amusement. Het geldt zeker niet voor alle Levensliederen. Vaak behandelen de teksten pijnlijke episodes uit het leven. De directe teksten laten weliswaar niets aan fantasie over, de rauwheid ervan is ongekend fel. In het Levenslied probeert men vaak juist niet te behagen maar wordt de rauwe pijn bezongen. Als een soort Nederlandse blues.

Het Chanson kenmerkt een totaal andere stijl. Chanson betekent in het Frans letterlijk “lied”. En kenmerkend daaraan zijn juist de poëtische teksten. Nederlandse artiesten zoals Ramses Shaffy of een Boudewijn de Groot leunen op het Chanson en niet op het Levenslied. En dat zit ‘m in de teksten. En ook een artiest als Spinvis leunt op die andere omgang met, en kijk op, taal. Teksten die een geheim in zich dragen, vol beeldend taalgebruik en waarin letterlijke betekenis soms zelfs afwezig lijkt. Of wat te denken van Stromae? De poëtische geest van Brel heeft zich genesteld in de genen.

Toppers

In Nederland wil men de handjes snel op elkaar zien te krijgen. En alleen wat succes heeft krijgt in Nederland aandacht. De Toppers trekken volle zalen en krijgen alle aandacht van de pers maar een band die weinig publiek trekt krijgt dat niet.

Sla de artikelen er maar op na die op Nederlandse muzieksites en in magazines te lezen zijn. Ze gaan vrijwel alleen nog maar over succesvolle artiesten. Taylor Swift hoeft maar te roepen “ik release mijn album niet op Spotify” of mevrouw krijgt van de Nederlandse pers volledig de aandacht.

Het gaat alleen nog maar over het aantal fans, geld, marketing. Het is godsgeklaagd want ik wil juist dat het over de artistieke prestaties gaat. Welke journalist kan dat nog duiden anno 2017? Waarom meneer of mevrouw de journalist van mening is dat een bepaalde band beter is, dat juist wil ik weten! Populariteit kan nooit als argument voor kwaliteit gebruikt worden. Populariteit slaat immers op kwantiteit. En is hooguit het gevolg van kwaliteit, maar duid deze dan!

Kwaliteit uitleggen is natuurlijk veel lastiger dan het simpelweg roeptoeteren van wat cijfertjes. Daarom zijn er ook zo weinig echt goeie journalisten omdat het met name gaat over de dingen die juist niet cijfermatig te onderbouwen zijn.

En ook de Nederlandse muzikant is vaak gemakzuchtig. Hij jat de muziek en de stijlidiomen inclusief slecht Engels maar wat graag uit het buitenland zonder zich te verdiepen in de vaderlandse muziekgeschiedenis. Je kunt afgeven op de weinig fantasievolle straattaal van de Levensliederen, authentiek Nederlands is hij zeker wel!

Ik vermoed dat wij in Nederland niet eens meer weten wat een artistieke prestatie is. Kwaliteit en kwantiteit halen we door elkaar. En zelfs schrijvers hebben we jarenlang ingedeeld in De Grote Drie. Alsof er maar 3 echt goeie schrijvers zijn. Wat alles zegt over ons taalgevoel. Je hebt de Bijbel en 3 Grote Schrijvers. De rest doet niet mee.

Kunst een linkse hobby noemen, dat kan alleen in Nederland.

Radio?

En natuurlijk speelt de Nederlandse radio ook een rol in de België versus Nederland discussie. Een uitzondering daargelaten, maar de Nederlandse radio is het toonbeeld van wansmaak. Radio 1 van België kent zijn weerga in Nederland niet. En dat is altijd zo geweest.

Liever verbroederen dan narcistisch te zijn

De Nederlandse HipHop doet het goed maar vlak de Belgische HipHop ook zeker niet uit. Daar waar de Nederlandse HipHop zich laat bedwelmen middels Drank & Drugs zorgt de Brusselse HipHop voor daadwerkelijke verbroedering. Juist vanwege de terroristische aanslagen, juist vanwege de tegenstellingen die er in Brussel zijn, slaat de Brusselse HipHop een brug tussen culturen. Tot in Parijs, het epicentrum van de Europese HipHop. Als dat het effect van taal en van popmuziek is, fantastisch toch?

Maar denken dat je de beste bent, het is een gevaarlijk narcistisch trekje en het verbroedert niet. Zo worden we nooit 1 Europa en blijft het slechts amusementsmuziek.

Niets gemist

Ben nu 1 maand gestopt met sociale media. Heb gisteren wel even op Facebook en Twitter gekeken naar wat ik gemist zou hebben. Tussen de meldingen van Twitter en Facebook zat werkelijk helemaal niets dat ik belangrijk acht. Ik heb dus HELEMAAL NIETS GEMIST. Twitter en Facebook zijn irritante discussieplatforms geworden. Instagram staat vol zielloze foto’s waar ik geen enkele behoefte aan heb. Al die diensten lijken in niets op de anarchie die op blogs nog altijd leeft. Op Twitter en Facebook is de dataverhoering zo zichtbaar. Ik kreeg er vele mails over. Wie me allemaal zouden missen. Zo vals! Want geen hond die me mist. Prima hoor. Duidelijk. Twitter en Facebook willen me graag terugzien omdat ze centjes aan me kunnen verdienen.

Valse media dus!

Ik blog al bijna 2 decennia in absolute vrijheid. In woorden die van mij zijn en van mij blijven op mijn eigen blog, op mijn eigen domein.

Ik blog dus ik besta.

Ger van Elk

De documentaire Adieu à G liet me kennismaken met het werk van Ger van Elk. Zijn generatiegenoot en studiegenoot, Wim T. Schippers, kende ik zeer goed maar Ger nog niet. Bij de Volkskrant las ik:

Uitvinder van de ‘A-dynamische’ kunst, waardoor Nederland ineens vooropliep in de conceptuele kunst van de jaren zestig.

Het pakte me meteen. Prachtig werk.

Pure shit

Stel,

je wordt betrapt bij het poepen op een openbaar toilet.

Een opgeschoten jongen gooit de toiletdeur open die jij vergeten bent op slot te doen.

Je staat van schrik op en kijkt naar achteren.

De opgeschoten jongen kijkt over jouw schouders mee en zegt: “wow man, da’s echt een perfecte drol!”

Hij pakt z’n iPhone en zet ‘m op de foto. Die drol van jou.

En voor je het weet gaat jouw drol viraal op sociale media.

Meer dan 800.000 likes.

Jij houdt je schouders op.

Pure shit…