2 maanden lang werken aan 18 seconden muziek

In nrc.next las ik een interview met Dave Porter die verantwoordelijk is voor de score van de geweldige serie Breaking Bad. Het bouwen van de openingstune, zo bleek, was geen makkie geweest:

Ik werkte er in die periode zeker een paar dagen per week aan. Twaalf versies heb ik laten horen aan producent Vince Gillian en andere mensen van AMC (noot: tv-zender van Breaking Bad). Het was een proces van vallen en opstaan. Vooral vallen eigenlijk. En dat allemaal voor achttien seconden muziek.

Herkenbaar. Ook ik ben een onwijze mierenneuker en kan uren sleutelen aan de kleinste details. Ik vergeet dan te eten. Ik vergeet de benen te strekken. Ik vergeet alles. Behalve de muziek.

7 dingen die muzikanten van startups kunnen leren

lean-startup

Ed Rex plaatste een week of twee terug een interessant stuk op Medium: The Lean Musician / ‘7 Things Musicians Can Learn From Startups’. Een stuk waarin hij een vergelijking trekt tussen het ontwikkelen van een stuk muziek en het ontwikkelen van een product. Volgens hem ligt er een nieuwe manier van werken in het verschiet voor moderne muzikanten.

What I’d suggest is that it needs to adopt whole new ways of working — new approaches to the way music is actually created — that will mean musicians can produce better music, faster.

Hij komt met 7 stappen:

  1. Stel de luisteraar voorop“There can be a tendency to think the opposite is true in music: the artist’s job is to find their true expression, and if the listener doesn’t get it, the fault is with the listener. But this just isn’t how music works, and it never has been. In the past, music was usually written for a specific patron, congregation or audience, and if composers didn’t write music those people liked, they’d find themselves out of work.” – Kortom: als je wilt dat je muziek beluisterd wordt dan zul je rekening moeten houden met het publiek.
  2. Maak korte werkbare tracks“A composer might spend years on a piece, working in complete solitude until the last note is in place. What if, at the premiere, no one likes it? Shouldn’t that have been found out sooner?” – Kortom: leg de ruwe schetsen van je nieuwe muziek zo snel mogelijk voor aan een grote groep luisteraars om daar feedback op te krijgen.
  3. Edit en schrap dingen en leg ze steeds bij herhaling voor aan een grote groep mensen en wees niet bang om daarin radicale beslissingen te nemen“To improve is to change; to be perfect is to change often.”, zei Winston Churchill ooit. Kortom: verander op basis van de feedback die je krijgt en blijf het veranderen totdat het goed is.
  4. Maak gebruik van A/B testen“In music, there’s no A/B testing. Why not? There’s nothing stopping you putting out two early versions of a track — with a couple of different choruses, for example — and seeing which gets more likes and shares. You can then go with the version that people like more.” Kortom: maak alternatieve versies en laat het publiek kiezen.
  5. Niet stoppen bij de lancering“There’s a prevalent feeling that, once written and recorded, a musical work is set in stone — to change it is to take a hammer and chisel to something sacred. But this is actually a relatively new idea. The composers of old chopped and changed their pieces well after the first performance — Handel, for example, continually revised his operas, adding new arias and rejigging roles to accommodate the various singers who happened to be available for each performance. And jazz tunes, with their emphasis on improvisation, are reinvented every time they’re played.” – Kortom: verander net als elke blogger, of Twitter, of Facebook dat met hun websites doen ook dingen aan jouw muziek als je denkt dat het beter bij de tijdgeest aansluit.
  6. Wees efficiënt in je werkwijze“I’ve been in recordings where people stroll in two hours late, argue over mixing levels for half the day, and take a cigarette break every thirty minutes. (…) The greatest musicians of the past operated more like startups do today. Bach wrote over 1,100 pieces of music during his lifetime. Handel composed the Messiah in 24 days, started Samson a week later, and completed the latter in a month.” – Kortom: dankzij de handigheden van software kan muziek heden ten dage heel snel ontwikkeld worden. Werk dus hard en je zult meer tijd overhouden om te kunnen lummelen, zodat je je creatief weer kunt opladen.
  7. Forceer in korte tijdseenheden specifieke doelen te halen“Instead of sitting down at the piano whenever the mood takes me and seeing what I come up with, I’ve been setting myself specific goals to achieve in a set amount of time. Finish the chorus by the end of the weekend, that sort of thing.” – Kortom: door korte tijdseenheden en concrete doelen te bepalen voorkom je dat je teveel tijd in details gaat stoppen en het grotere geheel niet meer overziet.

Het komt vaak voor dat ik op deze manier met opdrachtgevers samenwerk. Al jaren. Dan stuur ik de opdrachtgever bijvoorbeeld een checklist met vragen over hoe de muziek moet klinken, welke instrumenten er wel of niet in moeten en meer van dat soort vragen. Toch voel ik mij bij deze opdrachten vaak creatief wat teveel gestuurd, het voelt als te weinig vrij. Maar misschien is het puur een idee dat ik in mijn kop heb zitten. Op bovenstaande 7 punten valt wat mij betreft namelijk niets af te dingen. We leven immers in moderne tijden. FF een export maken vanuit mijn DAW-software is zo gedaan. FF uploaden naar SoundCloud ook. En voor je het weet heb je er feedback op en kun je het gaan fine-tunen.

Het kwartje is inmiddels bij mij wel gevallen en ingedaald. Conclusie: we moeten dankbaar gebruik maken van het netwerk dat internet ons biedt, niet alleen voor de distributie maar zeker ook voor de ontwikkeling van muziek. En het publiek zit klaar om ons te helpen. We leven in een mooie tijd, of niet?

(featured image onder CC BY: Betsy Weber)

Hidden Champions 2013 (met mijn muziek en audio-nabewerking)

hidden-champions-still

Voor deze productie van Punkmedia componeerde ik de muziek, deed ik het sounddesign (korte zipgeluidjes over titels en teksten), bracht ik audio-mixage in balans (in video-editing was de mixage al gedaan, dus stemmen en achtergrondgeluiden waren samengevoegd, maar kleine volume verschillen kon ik aanpassen) en nam ik de voice-over van Rob Captijn in mijn studio op.

Zie ook Hidden Champions →

Het beste werk

scriptum

Een week of wat terug zat ik in de prachtige tuin van uitgeverij Scriptum. Mijn vriendin was uitgenodigd voor de jaarlijkse barbecue en de aanhang mocht ook weer meekomen. Met de verkoper van Scriptum, Ruud Binkhorst en zijn vrouw had ik een leuk gesprek over mijn bezigheden. Over muziek dus.

Ik probeerde te ontkrachten dat het maken van muziek gemakkelijk en alleen maar lollig was. Dat dacht Ruud ook zeker niet. Een vriend van hem was ook componist en Ruud vond het een wonder telkens als hij die vriend in zijn studio aan het werk zag. Dat klopt, met muziek is het altijd maar afwachten of je iets moois weet te maken. En afwachten of die ander het ook mooi vindt. En als dat dan ontstaat, ja dat kun je best een wonder noemen.

Ik vertelde over mijn pa, mijn jeugd, meer dan 30 jaar gitaarspelen en dat ik ben grootgebracht met de muziek van Bach. Ruud kon er niet naar luisteren, naar die Bach. Ik wel. Apart toch want dan heb je het over die Grote Bach waarvan velen zich niet kunnen voorstellen iemand die muziek niet mooi zou vinden. Zelfs al zou ik Bach zijn dan lijkt het me toch nog knap lastig om dat te moeten accepten. Dat niet iedereen van het hetzelfde houdt. Ook al ben je Bach.

Het ligt zo gevoelig allemaal en eigenlijk ben je nooit 100% tevreden. “Dat moet je ook zijn”, vond Ruud. Nooit tevreden zijn. Altijd denken dat het beter kan. “Je hebt geluk, je bent nog zo jong. Je beste werk maak je waarschijnlijk pas als je stokoud bent”, aldus Ruud.

Ik herinner me een uitzending van ’24 uur met’ met Willem Nijholt. Wilfried de Jong vroeg hem of ‘ie weleens helemaal tevreden was. Dat was Willem eigenlijk nooit. Het zei het met een blik op zijn gezicht die mij verdomd bekend voorkwam. Da’s ook mijn blik. Ik ervaar alleen tevredenheid dankzij mijn relativeringsvermogen. Dat ik mijn best heb gedaan. Dat ik alles heb gegeven. Dat de inner mountain flame heeft gewoekerd. Maar dat is wat anders dan helemaal tevreden zijn.

Ach wat zit ik nou te zeuren, het is immers nog lang niet zover.

Mijn muziek, sounddesign, audionabewerking en mixage voor Hidden Champions documentaire

punk-voorhout

Gisteravond hebben Henk-Jan Winkeldermaat a.k.a. Punkmedia en ik handjeklap gedaan: voor de documentaire Hidden Champions van Henk-Jan ga ik de muziek, sounddesign, audionabewerking en mixage verzorgen.

Wij werkten al eerder samen. Een paar maanden geleden bijvoorbeeld toen Henk-Jan en ik een video in opdracht van de Belastingdienst maakten die van het Ministerie van Financiën het advies kreeg “NIET TE PLAATSEN OP YOUTUBE EN OOK NIET OP DE SITE VAN DE PRODUCENT”.

Hidden Champions zal natuurlijk wel online te zien zijn. Kortom: wordt vervolgd…

Waarom wordt muziek niet afgestemd op het medium?

Een grafisch ontwerper houdt altijd rekening met zijn medium. Die houdt voor wat betreft de kleuren en afmetingen rekening met of het op internet, in een krant, of glossy magazine gebruikt gaat worden.

Muzikanten en de hele studiowereld lijken er maling aan te hebben. Hoewel het meerendeel de muziek in MP3 variant op een iPod of smartphone zal beluisteren wordt deze muziek nog gemaakt voor hele dure HIFI installaties. Vrijwel alle grote producties worden door een mastering engineer met hele dure spullen in een perfect akoestische ruimte behandeld. Ik ken er geen een die het checkt op hoe het op een laptop of iPod klinkt nadat die fullrange 24 bit 96 kHz door een mp3/aac-converter gehaald is. Ook al weet men dat het distributieplatform iTunes, Amazon en Spotify zal zijn.

Sterker nog: muzikanten houden zelden rekening met de omgeving waarin de muziek beluisterd gaat worden. Ook al weet men dat men de muziek met name buiten zal beluisteren via de iPod/smartphones. Hoewel veel mensen muziek uitkiezen die past bij hun stemming en hoewel men zich kleedt op de temperatuur en wil voldoen aan het verwachtingspatroon van de omgeving (niemand durft met een zwembroek te gaan winkelen, maar aan het strand is het geen punt), je muziekkeuze wordt er niet door bepaald. Simpelweg omdat het aanbod er niet is. Er is geen musicus die daar vandaag de dag tekening mee houdt.

Het is natuurlijk lastig, met name omdat er de laatste jaren veel media bijgekomen zijn. Maar het is wel een verschil met vroeger want toen werd muziek wel degelijk bepaald en afgestemd op de omgeving. Een klassieke orkest heeft een zaal met galm nodig. Zet een orkest in een droge ruimte en het klinkt verschrikkelijk. En de komst van stereo ten tijden van de Beatles heeft ook echt voor een totaal nieuwe luister ervaring gezorgd. Tot op de dag van vandaag zijn vele Beatle liedjes bedoeld om in mono te beluisteren. Zo hebben de engineers en The Beatles het namelijk bedoeld. Maar wat er gebeurt als je muziek mee naar buiten neemt, daar heeft vrijwel niemand over nagedacht.

Lesjes geleerd tijdens het werk

Een poosje terug sprak ik met Michael Minneboo over mijn muzikale werk. Michael houdt van mijn muziek en gebruikt het vrijwel onder al zijn video’s. Voor mij is dat erg prettig want aangezien ik de meeste muziek gewoon voor de lol heb gemaakt, word ik dus telkens verrast wanneer ik de beelden en montage van Michael zie.

[green_box]Lesje geleerd (1): als ik van te voren de muziek maak zonder dat ik weet waarvoor het gebruikt gaat worden dan is de verrassing het grootst.[/green_box]

Vaak maak ik de muziek in opdracht. Ik maak ze dan terwijl ik naar de beelden kijk. Helemaal gemakkelijk verloopt dat proces niet, zeker niet als je gitaar speelt. Ik moet namelijk de techniek bedienen, goed gitaar spelen en tegelijkertijd naar de beelden kijken. Alle filmcomponisten doen niet anders. Toch denk ik dat het ook anders kan en doe dat dan ook.

Vaak maak ik de muziek al van te voren op gevoel, op basis van misschien een paar beelden die ik van te voren gezien heb. Als ik een gevoel bij die beelden krijg en weet welk verhaal er verteld gaat worden, dan kan ik vaak al aan de slag. En vaak pakt dat heel goed uit. Dan maak ik iets en laat de video-editor mij al voordat ik naar zijn studio rij per SMS weten dat de muziek heel goed werkt.

[green_box]Lesje geleerd (2): werk alleen met mensen samen die van mijn muziek houden en vertrouwen hebben in mijn talent.[/green_box]
Lees verder

Vergeten te eten en te drinken

Aanstaande zondag is componist Hennie Vrienten de eerste VPRO Zomergasten gast van dit seizoen. Ik kijk er zeker naar uit. Als opwarmertje las ik deze week een interview met hem in de VPRO Gids. Daarin komt op een gegeven moment de uitspraak voorbij dat Hennie alles kan vergeten als hij bezig is met zijn werk. Dat heb ik dus precies zo. En van kleins af aan, vraag het mijn ouders maar. Of vraag het mijn vriendin maar, want het uren aaneengesloten geconcentreerd werken, het is mij totaal niet vreemd. Ik kan tijd en alles om mij heen compleet vergeten. Urenlang kan ik soms zitten te pielen aan een klein detail. Als ik hoor wat er beter kan, dan ga ik door. Ook al heeft het nog uren extra nodig, geen probleem, ik doe het want ik weet drommels goed wanneer het wel goed is. Da’s een mazzeltje want ik kan me ook voorstellen dat er een risico zit in het proces van maar blijven doorgaan. Je moet weten wanneer iets af is.

Hou mij ten goede, ik streef niet naar perfectie. Ik stop vaak fonetische weeffouten in mijn muziek en ook al zal de leek ze vaak niet opmerken, ik hoor ze wel. Het is namelijk een hele kunst om geluid en muziek lekker te laten klinken, om het te laten ademen en het een menselijk gevoel te geven. Voor ik het weet zet dat gevoel de prioriteiten des levens op z’n kop en vergeet ik dus dat ik honger of dorst heb.