Het Nederlandse Creative Commons Global Network in wording

Gisteren in Amsterdam in het Spring House was ik aanwezig bij de tweede bijeenkomst over de nieuwe organisatiestructuur die Creative Commons wereldwijd aan het uitrollen is. Ik ben vanaf het begin bij CC Nederland betrokken geweest als professioneel maker omdat ik zeer geloof in de flexibele licenties die Creative Commons biedt. Ze bieden een verruiming op het te rigide eeuwenoude ‘alle rechten voorbehouden’ copyright dat in veel gevallen niet langer voldoet vandaag de dag.

Hoewel ik door de jaren heen betrokken was bij de organisatie Creative Commons ik maakte er nooit onderdeel van uit. Die eer bleef voorbehouden aan Kennisland, het IViR en Waag Society. Zij waren 12 jaar lang de officiële partners en hadden het alleenrecht op het voeren van de naam Creative Commons.

Creative Commons zet nu wereldwijd een innovatieve stap en brengt een moderne nieuwe manier van samenwerken tot stand. Zodoende zal voor Nederland het Nederlandse Creative Commons Global Network worden opgericht met leden en partners. Waarmee ikzelf lid kan worden en middels mijn bedrijf Melodiefabriek me als partner kan gaan aanmelden.

De bijeenkomst van gisteren bestond uit een groep geïnteresseerde mensen, waaronder makers en vertegenwoordigers van archieven zoals Beeld en Geluid en het Netwerk Oorlogsbronnen, Wikipedia en het IViR.

Ik ben ervan overtuigd dat dankzij deze nieuwe netwerkvorm een nieuwe manier van samenwerken zal ontstaan die het mogelijk maakt om het sterke merk Creative Commons nog meer op de kaart te zetten en de missie in de praktijk te brengen.

Wat als de computer de melodieën componeert?

Bob van Luijt twitterde in een discussie over copyright iets belangrijks:

De computer als bedenker

Het document Importance of Being Digital (gratis PDF) beschrijft hoe door de digitale techniek het ongelofelijk eenvoudig is om muziek op te wekken en daar afgeleiden van te maken. Ik geloof dat werkelijk geen enkele politicus, rechter of advocaat op de hoogte is van hoe moderne tools de creaties van vandaag de dag bepalen. Nog altijd blijft men volhouden aan copyrightsysteem voor creaties waarin een duidelijk melodie waarneembaar moet zijn die vervolgens wordt geregistreerd door een persoon of bedrijf. Daarin wordt de melodie heilig verklaard.

Maar wat nu als de bedenker, de componist, een computer blijkt te zijn?

In het document Importance of Being Digital worden diverse zinvolle voorbeelden gegeven hoe je met behulp van moderne tools muziek kunt creëren. Weet ik alles van, is mijn vakgebied. Bijvoorbeeld door peak frequenties om te zetten naar andere muzikale elementen. Zo kun je bijvoorbeeld een fragment waarin iemand spreekt de noten van viool-samples laten triggeren, om maar wat te noemen. Het klinkt als muziek in de oren terwijl de bron bijvoorbeeld juist a-muzikaal is. De computer kun je tenslotte met van alles voeden.

Witte ruis en andere random algoritmes

Witte Ruis bestaat al zolang als de weg naar Rome. Het is de perfecte Random Generator. En op basis van zo’n random algoritme, witte ruis of iets soortgelijks kun je melodieën At Random laten genereren door de computer. Brian Eno doet dit al jaren.

Je kunt juist ook beperkingen gaan verzinnen waardoor het ineens “muzikaler” gaat klinken, want te random klinkt vaak te abstract. Grappig dat, des te meer we de computer beperken, des te meer deze muzikaler klinkt. Een leuke mind-fuck niet waar? Muziek = random noise beperken.

Een van die muzikale beperkingen is bv de toonsoort en de manier hoe harmonieën gecreëerd moeten worden. Sommigen zullen het als Artificiële Muzikale Intelligentie bestempelen. Komende jaren zal in dit gebied enorm veel ontwikkeld worden. We gaan de computer steeds meer voeden met muzikale presets, stijlidiomen en patronen. De computer kan zodoende op basis van historische muzikale ideeën nieuwe creëren.

Generieke muziek

In een van mijn eigen tracks gebruikte ik een poos geleden deze generieke techniek. Het vertoont overeenkomsten met het werk van Brian Eno.

Deze generieke muziek wordt al massaal ingezet maar zal in de toekomst een vlucht nemen. Met name de computer “leren” hoe te reageren op beelden zal de wereld van de filmmuziek komende jaren totaal op z’n kop gaan zetten. Ik voorspel generieke muziek die klinkt als bijvoorbeeld oude funk of klassieke muziek.

Een aardig voorbeeld, een blik in de toekomst, is track Daddy’s Car die geheel door de computer gecomponeerd werd op basis van “45 songs of The Beatles”:

Wie claimt het copyright?

Wie geven we hiervoor het copyright? De computer? Het computerprogramma? De persoon die wat instellingen deed? De persoon die de export maakte? Is er al een jurist die hier iets zinvols over geroepen heeft?

Een ding dat zeker is: het zet copyright VOLLEDIG op z’n kop.

De mogelijkheden van het hergebruiken van muzikaal materiaal is dankzij de computer oneindig. Maar moeten we dit vanuit copyright bezien beschouwen als een inbreuk?

Paul Lansky werd de bron van Radiohead

Paul Lansky bouwde in het midden van de jaren 70 zijn allereerste stuk op de computer. Het stuk Mild und Leise bijvoorbeeld:

Radiohead gebruikte een stukje uit dit stuk in haar song Idoteque op het album Kid A. Het oorspronkelijk stuk van Paul klinkt behoorlijk abstract, het is een computer die at random klanken opwekt. Toch hoorde Radiohead er dus duidelijk muziek in.

Conclusie: ons copyright systeem loopt achter

Copyright loopt achter op de techniek. Toch is het niet zo moeilijk om een toekomst te voorspellen die gelijk is aan open source. Een toekomst waarin we we de bronnen zullen moeten respecteren (plagiaat is wat ik haat!), maar hergebruik zal altijd moeten mogen en niet langer een inbreuk op iemands rechten zijn. Want hergebruik is precies wat de computer tot een computer maakt. Het is het perfecte kopieerapparaat dat alles voor ons kan maken. En geheel autonoom. Als een zelfsturende auto. Als een chatbot.

Kortom: de computer als componist is een feit.

P.S. Net nadat ik op publish had gedrukt schoot de herinnering aan een uitzending van Podium Witteman naar boven. Hoe we inmiddels zelfs de componist der componisten Bach uit de computer kunnen halen.

BUMA kan muziek in podcasts beter stimuleren

UPDATE: lees in ieder geval ook mijn blogpost ‘Wat je altijd al had willen weten: muziekgebruik in podcasts op SoundCloud’.

Sommige podcasters gebruiken muziek om de stilte te doorbreken, als een muzikaal behangetje. Punt is: dat gaat niet zomaar. De wet rondom copyright beschouwt een podcast namelijk als een Recording (zie deze recente blog).

Dure regeling Buma/Stemra

In Nederland ligt de situatie wat anders. Het Nederlandse Buma/Stemra dat de rechten van componisten, tekstdichters en muziekuitgevers beheert, heeft een regeling voor podcasting (zie PDF-link). Het komt erop neer dat als je niet meer dan 6500 euro per jaar met je podcast verdient en deze niet meer dan 13.000 keer wordt gedownload (ook per jaar!) je verplicht bent 130 euro aan de BUMA te betalen. Kom je hier boven dan wil Buma/Stemra 10% van je inkomsten hebben en vraagt daar nog bovenop 1 eurocent per download (of meer).

De Man Met De Microfoon haalt minstens 20.000 downloads per episode. In zijn geval zou dat resulteren in minimaal 200 euro per episode + 10% van zijn inkomsten als aanvullende kosten. Dat gaat hij natuurlijk nooit doen.

Vragen voor Buma/Stemra

Behalve dat de Buma/Stemra zich dus mis lijkt te rekenen (duidelijk geen slimme balans tussen vraag en aanbod!) zijn er nog een paar andere vragen die daarbij stel:

  • Podcasters kunnen helaas (nog) niet over goeie statistieken beschikken. Er zijn wel wat tools beschikbaar maar zuivere statistieke zijn niet mogelijk. Zo levert Apple nog geen statistische gegevens over de luisteraars die via iTunes of de Podcasts app downloaden. Apple is dit wel van plan, maar tot nu toe kan geen enkele podcaster over deze gegevens beschikken. Men tast in het duister. En let wel: Apple iTunes/Podcasts is de meeste gebruikte podcast app. Kortom: hoe kan Buma/Stemra nu verwachten dat deze podcasters cijfers verstrekken als deze gegevens voor geen enkele podcaster beschikbaar zijn? Hoe kun je een podcaster op basis van vage cijfers er op afrekenen? Lees voor meer informatie over de statistieken die Apple voornemens is op termijn wel te gaan leveren dit artikel. Daarin de mooie quote: “It’s kinda fun to experiment in the dark. But we eventually need some light to see what we’re doing.” Alle podcasters tasten nu nog in het duister als het gaat om luistercijfers, zoveel is duidelijk.
  • Hoe gaat Buma/Stemra die inkomsten verdelen? Willen ze weten welke muziek je in je podcast precies draait? Moet je daar een lijstje van maken? Of gaan ze het geld, net als wat ze via de horeca verdienen, verdelen over de artiesten die bekend zijn van radio en tv? Want juist daarvan hebben ze wel de kijk- en luistercijfers. Gebruik je muziek van Spinvis in jouw podcast dan wil je natuurlijk niet dat die poen zo de zak van Jantje Smit terechtkomt…
  • In Amerika werkt het systeem niet op deze manier. Dus wat gebeurt er op het moment dat je bv Amerikaanse muziek in je Nederlandse podcast draait? Heeft de Buma/Stemra hier afspraken over gemaakt met haar dochterorganisties in het buitenland? En als dat zo is waarom stellen die dochterorganisaties dan niet dezelfde voorwaarden in eigen land?

Dankzij podcasting is er een nieuwe markt bijgekomen. Maar Buma/Stemra ziet die kansen misschien wel maar pakt het slecht aan want de huidige regeling is precies wat de podcasters juist niet willen. En dus draaien die podcasters de muziek van de bij Buma/Stemra aangesloten auteurs juist niet omdat het simpelweg veel teveel geld kost.

In Amerika gebeurt hetzelfde

Hetzelfde zie je in Amerika gebeuren. Veel van de grote podcasts in de States doen een beroep op het inhuren van componisten voor muziek en het maken van leadertunes omdat de copyrightregels roet in het eten gooien. De wat kleinere podcasts gebruiken de muziek van onafhankelijke artiesten (zonder label en niet aangesloten bij auteursorganisities). In beide gevallen worden de “gevestigde” artiesten en labels, noem het maar gerust de mainstream, vermeden.

Al ruim 15 jaar discussier ik over dit soort rechtenkwesties online aangezien ik zelf ook muzikant ben . Ik bekijk het vanuit het standpunt van moderne makers anno nu. Het internet en de digitale techniek dwingt ons namelijk om anders na te denken over copyright in het kader van het hergebruiken van content. De bestaande organisaties zoals Buma/Stemra zijn naar mijn mening vaak te log en onvoldoende creatief in het bedenken van goede oplossingen.

538 verklaarde  “‘de oorlog’ aan muziekrechtenorganisatie Buma Stemra” en haalde de populaire dance-podcasts ‘538 Dance Department’ en ‘Powermix’ van alle websites aangezien zij ook die 1 eurocent per download niet willen betalen.

Vooralsnog lijkt Buma/Stemra de boot te hebben gemist. Podcasters gebruiken over het algemeen geen muziek van de bij Buma/Stemra aangesloten artiesten. Een gemiste kans!

Mijn foto gebruikt als voorblad Fietsnota Gemeente Hoorn

Mijn foto gebruikt als voorblad voor Fietsnota van Gemeente Hoorn

In het document Fietsnota Gemeente Hoorn – Fietsend Verder naar 2020 – werd mijn foto als voorblad gebruikt. De PDF is gratis te downloaden.

Hier het origineel van mijn foto:

fietst

De foto maakte ik in 2008 en valt onder een Creative Commons Naamsvermelding licentie (CC BY).

P.S. Het document stamt al uit 2009 maar aangezien online heel veel werk van van mij gebruikt wordt ben ik niet in staat om alles echt bij te houden. Misschien moet ik daar toch eens iets op verzinnen…

Selectie van mijn muziek op Vimeo

Het is voor mij niet bij te houden in welke producties mijn muziek allemaal hergebruikt wordt. Ik ben vrij soepel in dit hergebruik wanneer de videomaker op zijn beurt ook hergebruik toestaat.

Hieronder een zeer kleine recente selectie uit de collectie van Vimeo waarin mijn muziek hergebruikt wordt:

Aan het woord in Slow Management over mijn werk en Creative Commons

slow management

Een poos geleden werd ik door Maria Genova geïnterviewd over mijn werk en Creative Commons voor het Slow Management magazine. Vandaag viel ‘ie bij ons op de mat. Het onderwerp van deze editie is creativiteit. Hoe kan het ook anders met mijn beroep. Het magazine ziet er verzorgt uit en staat vol met interessant ogende onderwerpen. Ik zal het van het weekend gaan lezen. Misschien doe ik dan nog een update op deze post.

Mijn album KlankBeeld is meer dan 35000 keer gedownload

cc

Het feit dat mijn album KlankBeeld inmiddels al ruim 35000 keer (op het moment van schrijven, zal inmiddels al veel hoger zijn) is gedownload via Free Music Archive is wel iets om over naar huis te schrijven. Zoals iedereen wel weet is de aandacht voor muziek online schaars. Er is immers zoveel. Dus hoe krijg je de aandacht?

Het antwoord op die vraag is een lang verhaal. Een verhaal dat voor mij voor een groot deel samenhangt met mijn gebruik van Creative Commons licenties waar ik nu alweer bijna 10 jaar mee werk. Net als Gurdonark die ik onlangs nog aanhaalde in een blogpost. En die er net zo positief over denkt als ik.

Wij spreken van Sharing Culture, een begrip dat vele jaren ouder is dan het begrip Social Media. Een term die ik overigens graag zou willen omdopen tot Sharing Media. Bij deze dan maar?

(foto: TilarX / herbewerking: Marco Raaphorst / CC BY)

Update: De 50.000 is inmiddels gepasseerd.

De stem van Gurdonark

gurdonark

Door Maria Genova ben ik telefonisch geïnterviewd voor een artikel over copyright voor Slow Management magazine. Een onderwerp dat mij op het lijf geschreven is. Simpelweg omdat ik niet zo krampachtig vasthou aan copyright. In 2004 begon ik met Creative Commons te werken. Ik begon ermee toen het alleen nog maar in de Verenigde Staten en nog een paar landen beschikbaar was. Ik zette in die tijd al volledige mp3tracks online en liet iedereen ze remixen. Alle muzikanten in Nederland verklaarden me voor gek. Vaak deelde ik het podium met conservatieve muzikanten, label-eigenaren en mensen van BUMA of SABAM. Soms werd letterlijk uitgesproken dat ik een rare hippie was. Ik ken tenminste 1 labelbaas waarmee ik ooit het podium deelde die zijn label heeft opgeheven. Hij geloofde er niet in. Maar mijn bedrijf Melodiefabriek bestaat nog steeds. En Creative Commons is behoorlijk gemeengoed geworden.

Noem me maar een rare hippie maar dan wel eentje die de tijdgeest perfect aanvoelt. Veel dingen vielen te voorspellen ook al zeggen vele experts dat de toekomst niet te voorspellen valt. Voor een deel is dat gelul en liggen dingen gewoon in het verlengde van elkaar en zie je sterke krachten de wereld een kant opsturen. Dat voel je dan gewoon omdat je er bij betrokken bent.

Die betrokkenheid van mij zat erin dat ik die dingen simpelweg deed. Ik dook erin, ik paste het toe. Ik experimenteerde, ik was niet bang. Ook al verklaarde men mij voor gek. Nog steeds trouwens. Maar veel van die lui die een mening hebben over Creative Commons hebben het nooit gebruikt. Net zo goed als ze een mening over Twitter hebben zonder zelf een Twitter-account te hebben. Zonder het zelf te ondervinden. Tja, dan voel je dus geen reet aankomen. Dan sta je er simpelweg buiten!

Ik was bij de eerste bijeenkomst tussen Creative Commons Nederland en BUMA jaren geleden. Er hing een ruziesfeer in de zaal. De helft van het bestuur liep de zaal uit na kritiek van een componist die geen geld uit Amerika ontving, en kritiek van het Bimhuis die van jazzzmusici de kritiek kreeg dat ze nooit iets terug zagen als ze in Nederland hadden opgetreden. De BUMA zweeg in alle toonaarden.

De BUMA dacht dat internet wel zou overwaaien. Artiesten die direct hun muziek aan fans afleveren? De BUMA gelooft er nog steeds niet in. De BUMA verzon zelfs een tarief voor podcasts. Dit had tot gevolg dat zelfs Hilversum alle muziek uit al hun podcasts ging verwijderen. Adam Cury, de podfather, koos met een opgetrokken middelvinger richting BUMA en ASCAP voor podsafe music.

Mijn muziek wordt dankzij Creative Commons vaak hergebruikt. Met Flick Radio heb ik de eerste Nederlandse documentaire onder een Creative Commons licentie op mijn naam staan. Een radio en ook een televisie documentaire. Ik zie die resultaten ook bij de Haagse fotografen ook die ik heb aangestoken om Creative Commons te gaan gebruiken. Sommigen zagen hun foto op een tram gebruikt worden (tegen betaling), anderen waaronder ikzelf (diverse malen) zagen hun foto’s in boeken gebruikt worden.

Ik heb zoveel verhalen. Vooruit, nog eentje dan. In 2006 kreeg ik complimenten van Cory Doctorow die in Felix Meritis een lezing gaf. Toen ik me voorstelde riep hij hard uit “you’re that ccMixter guy, you’re that ccMixter guy!”. Kicken! Want Cory met zijn gepeperde geblog voor BoingBoing had en heb ik hoog zitten. Jaren later gebruikte hij mijn foto van Stephen Fry voor een blogpost op BoingBoing.

Gurdonark denkt er net zo over als ik. Ik ontmoette hem jaren geleden. Denk ergens eind 2004 of begin 2005 op ccmixter.org. Hij heeft mijn muziek hergebruikt en vise versa. Gurdonark is advocaat en weet dus alles van copyright af. Maar hij is ook een vrije vogel. Zoals eigenlijk alle creatieve makers zouden moeten zijn als je het mij vraagt. En nu voor het eerst in bijna 10 jaar hoor ik zijn stem…

Hoe vind je (rechtenvrije) foto’s via Google?

Veel mensen weten niet dat je via Google Afbeeldingen naar foto’s en plaatjes kunt zoeken die je op je blog kunt gebruiken. Zelfs voor commercieel gebruik. Via Twitter lieten een hoop mensen mij vanmorgen weten dat ze behoefte hebben aan tekst en uitleg. Vandaar dit blogje en onderstaande screencast die ik even razendsnel maakte.

Gratis, maar niet goedkoop

Op Tom Beek punt nl geeft Tom het woord aan zangeres en juriste Olga Meijer. Over Creative Commons merkt ze op:

Creative Commons vind ik prima, maar het brengt niets nieuws. Professionele muzikanten hebben er niks aan. Wie ervan moet leven, kan zich het niet veroorloven om zijn werk gratis weg te geven. Je kunt een CC licentie ook niet terugdraaien, eenmaal wegggeven dan ben je het kwijt.

Ik snap haar punt. Als je alleen maar alles gratis weggeeft, dan zijn er geen inkomsten en kun je jouw tent snel sluiten. Heden ten dage kunnen veel muzikanten zelf hun muziek via bijvoorbeeld Bandcamp verkopen. De prijs is trouwens wel omlaag aan het gaan. Veel complete albums worden daar al voor 1 dollar of volgens het name your price principe aangeboden en dat blijken dan ook nog eens vaak de bestsellers van Bandcamp te zijn. Logisch ergens want als je de tussenhandel eruitgooit dan hoef je veel minder te verkopen voor een veel lagere prijs om nog steeds meer te verdienen dan in het CD tijdperk. Het punt is: als je de prijs omlaag gooit verkoop je gewoon veel meer. En gratis ‘verkoopt’ helemaal als een dolle.
Lees verder