Zo simpel als Eno

Brian Eno

Ik heb Brian Eno al vaker betrapt op hele nuttige uitspraken. Bovenstaande video staat er bol van. Eno houdt van het opleggen van beperkingen om zo creatiever te worden. Dat laat hij ook de bands doen waarmee hij werkt. Soms moet de drummer zonder bekkens spelen. En ooit liet ‘ie Chris Martin, zanger/toetsenist van Coldplay, met 1 in plaats van 2 armen piano spelen.

Eno verzon samen met Peter Schmidt de Oblique Strategies, een doosje met kaartjes met simpele instructies.

Each card contains a phrase or cryptic remark which can be used to break a deadlock or dilemma situation. Some are specific to music composition; others are more general.

Eno vindt dat er betere muziek met primitieve instrumenten zoals de gitaar gemaakt wordt dan met digitale/virtuele instrumenten. En Eno kan heel goed uitleggen waarom bepaalde muziek niche/underground is en andere mainstream/populair.

Het meeste komt in deze video aan bod. Maar het staartje zit hem wat mij betreft in de allerlaatste vraag op het eind van de video. Een vraag die uit het publiek komt. Iemand is net als Eno gefascineerd door religieuze muziek. De persoon maakt net als Eno voornamelijk elektronische muziek. En ineens komt die levensvraag die bij zo velen van ons speelt: waardoor worden we echt geraakt? Wat grijpt ons nu echt totaal? En doen wij dat dan ook? Streven we dat na? Zelfs Eno komt er niet zonder kleerscheuren vanaf.

Deze video vormt er eentje uit een lange reeks die de firma Red Bull al sinds 1998 organiseert onder de titel Red Bull Music Academy. Het is een symposium voor muziek en kennis waarbij met name de avontuurlijkere artiesten acte de presence geven. Ik denk dat deze vorm van sponsoring, doormiddel van het verbinden van een specifieke groep liefhebbers aan een merk, vele malen krachtiger werkt dan commercials en advertenties. Het draait hier om kwaliteit en neemt het publiek juist heel serieus.

Doel

Volgens velen is het stellen van een doel het belangrijkste dat er is. Doe je dat niet dan doe je iets verkeerd. Het doel heiligt alle middelen, vindt men.

Maar is het doel van het leven dat we dood gaan? Is het doel van het hebben van sex dat je klaarkomt? Is het doel van een relatie dat je de kosten door twee kunt delen?

Waarom zouden we het proces niet als even belangrijk als het doel stellen? Geen doel is haalbaar als daaraan geen goed proces vooraf gegaan is. Stap voor stap proberen we het doel te bereiken. En sommige doelen blijken niet haalbaar te zijn.

En laten we dan ook van het proces genieten omdat we daar de meeste tijd aan kwijt zijn. En hadden we trouwens al bedacht wat we gaan doen als we het doel halen? Gaan we dan dagenlang feestvieren? Blijven we dan urenlang in Het Gevoel hangen?

Het voelt als falen als we ons doel niet halen. Want alleen het doel is ons doel. Zouden we het proces als evenzo belangrijk beschouwen dan kunnen we onszelf even goed op de borst slaan omdat we goed op weg waren. We stonden niet stil, we waren bezig, maar ja shit happens en soms kom je obstakels tegen.

Het proces belangrijk maken verlegt de focus naar gezonde arbeid. Zingend je werk doen. Maar dat wil de baas helemaal niet want stel nu dat het doel niet gehaald wordt? En dus hebben we de lol van het proces maar helemaal afgeschaft. We moeten doelmatig werken.

Stel we bouwen een vliegtuig. Dan wil je toch dat elke stap heel nauwkeurig uitgevoerd wordt? En dat de mensen die dat vliegtuig bouwen elk stapje heel zorgvuldig uitvoeren? Van die mensen hoop je toch niet dat ze zich gaan haasten als een deelproces meer tijd kost dan verwacht? Of dat ze een goedkoop onderdeel gaan gebruiken omdat het betere onderdeel tijdelijk niet leverbaar is, ook al neemt men daarmee het risico dat het vliegtuig niet op tijd af zal zijn?

Tijd speelt een belangrijke factor bij het stellen van doelen. Het moet op tijd af. Of het moet op tijd bereikt worden. En daarmee zetten we druk op de ketel. Het levert misschien niet zo’n goed vliegtuig op. Of een Fyra. En misschien wordt lastig om een operatie op een zorgvuldige manier uit te voeren onder tijdsdruk.

In creatieve beroepen is het vaak ook lastig om doelen te stellen. En tijdsdruk op te voeren. Wanneer is de muziek klaar? Als ik voel dat het af is. Maar ik kan ook de mix nog 3 keer anders doen. Ik kan overwegen om de gitaar opnieuw op te nemen. Misschien met een extra gitaar erbij? Of misschien toch uitwijken naar een studio in Londen om daar met orkest wat vioolpartijen op te nemen?

Daarom moet een kunstenaar heel veel vrijheid hebben. En daarom werkt de kunstenaar ook het beste helemaal autonoom. In opdracht werken is prima, vooral voor een rokende schoorsteen, maar het proces is dan anders. De geldschieter zal een doel stellen. Gelijk heeft ‘ie. En de kunstenaar moet zijn vrijheid daarin zien te bewaken. Het creatieve proces is immers nodig om het doel van de geldschieter te behalen.

Tot slot. Ik speel al ruim 30 jaar gitaar. Mijn doel was ooit dat ik gitaar wilde spelen. En dat is vanaf dag 1 gelukt. Gitaarspelen is een kwestie van gitaarspelen of je het nu slecht of heel goed kan, je speelt en dat is het belangrijkste. Gitaarspelen is dan ook geen doel. Gitaarspelen is een proces.

Keiharde zelfpromotie

foto onder CC BY: Marco Raaphorst

foto onder CC BY: Marco Raaphorst

Frank Meeuwsen blogt 5 redenen/factoren voor een blogrevival. Nu heeft het blog naar mijn idee helemaal geen revival nodig want het is nooit weggeweest. Laat staan dat er sprake zou zijn geweest van verminderde belangstelling of zo.

De reden dat ik blog is omdat ik wil dat je naar mijn muziek luistert. En omdat ik wil verwoorden, wil uitleggen waarom ik de dingen doe zoals ik ze doe. Zodat je ze begrijpt. Zodat je erover na gaat denken. Zodat je mijn muziek misschien meer gaat waarderen. Zodat je misschien met mij samen wil werken. Zodat jij kracht put uit mijn woorden. Zodat je de schaamte voorbij gaat. Fuck it. Laat die regels lekker links en vooral rechts liggen. Dat doe ik namelijk ook.

Zonder een blog zouden veel details verloren gaan. Daarom documenteer ik ze op mijn blog. En zo heb ik straks op mijn oude dag nog wat te lezen. Kan ik het herbeleven. En man, wat kan ik dan trots zijn: want ik heb het zelf gedaan, het zijn mijn woorden. Ik laat mensen diep in mijn ziel kijken maar ik doe het voor een reden.

Hoewel rechtsdraaiende kapitalistische eikels ons helemaal gek maken met hun klote advertenties en slecht verzonnen slogans voor hun waardeloze producten, geen enkele creatieve maker hoeft zich te schamen voor een potje keiharde zelfpromotie. Een creatieve maker heeft namelijk WEL wat te zeggen.

Dus, vandaar.

Raak

Waarvan akte:

Mooi. Volg je hart, altijd.

Veel tijd gaat zitten in perfectioneren. Heb ik soms veel last van. Terwijl ik weet dat het er niet veel toe doet als het basisidee goed is. Een paar hele goeie noten komen dwars door de ruis en het getik van een plaat ook wel door.

Vorig jaar werd ik gevraagd om muziek te maken bij een serie video's over kunst. Ze lieten me de eerste montage zien. Een man stapte van zijn fiets, zo begon elke video. Ik vertelde dat ik er een licht fluitend melodietje bij hoorde. Goeie zin. We vangen aan. Dat idee. Een paar maanden later leverde ik mijn muziek af waaronder de leader. Het was inderdaad een fluitend melodietje geworden. De editor vond het helemaal te gek. Ikke blij.

Dat melodietje schoot me ineens te binnen. Ik legde het vast op mijn mobiele telefoon en nam het vervolgens super primitief op in een kamer waar de verhuisdozen nog stonden. Nee sterker nog: de gitaar nam ik in de slaapkamer op zonder metronome, gewoon uit den losse pols. In de provisorische studio annex kantoor floot ik er vervolgens een melodietje bij. En ook nam ik een soort jazzdrum met brushes op. Zonder trommel, ik speelde op een van de verhuisdozen. Het is niet perfect getimed, niet super zuiver (ik ben geen meesterfluiter *duh*) maar het was compleet onbevangen en ik zag een mannetje op een fiets voor me. Hollandia vermuzikaliceerd. Pakken ze me niet meer af, dat idee.

En op verzoek van de editor, we besloten het intro ook als outro te gebruiken voor de 10 video's, maakte ik een paar varianten van het thema, luister maar:

Het Zeker Weten. Pats. Raak.

Jij bent de expert Henk-Jan. Ga daarvoor. Eis die ruimte op. Jouw terrein is jouw terrein. En dan dat er soms een dag voorbij komt dat je een traan moet laten omdat het echt werkt. Raak.

Tot vrijdag!

Alleen een cultuur van creatieven kan ons redden van onszelf

As much as our social hierarchies are about limiting and controlling access to wealth, they are also about limiting and controlling access to creativity.

Damien Walter (columnist voor The Guardian, activist lezen en geletterdheid en docent creatief schrijven) pleit voor een wereld waarin we creativiteit voor iedereen voorop stellen. Hij heeft er 3600 woorden voor nodig, maar ik zou die geweldige woorden maar gaan lezen als ik jou was!

Mocht je eerst nog even wat quotes tot je willen nemen voordat je besluit de tekst te gaan lezen, dat kan.

A more equal society will allow everyone the time and freedom to follow their creative passions, without the paralysing question of whether they produce wealth.

Door onze machthebbers wordt de crisis uitgedrukt in koopkracht. We geven het consumentenvertrouwen een cijfer maar beseffen niet dat het een compleet achterhaald concept is. En dat het consumentisme ons beperkt en dat de hang naar kapitalisme ons weerhoudt van onze grootste kracht: creativiteit. Een kracht die diep in ons aller zielen zit. Een kracht die aangespoord dient te worden, juist nu!

The consumerist economic model — itself a set of ad hoc compromises following the death of the industrial model — has reached the end of its useful existence.

Wat ik je blaf: LEES die tekst!!!

We zijn geen robots, toch?

Veel muziek is meuk. Wordt op de automatische piloot gemaakt. Is opzettelijk zo samengesteld zodat het op iets anders lijkt. Het feest der herkenning. Volgens conservatieve muzikale regels gemaakt. Aalglad en saai. Zonder dat er enige rare noot klinkt.

Niemand verbaast zich er over dat door de automatisering er banen verdwijnen. En die banen zullen de komende jaren blijven verdwijnen. Dat geldt vooral voor beroepen die weinig tot geen creativiteit vereisen. Zaken die we vooral niet leuk vinden om te doen. Monotoon werk. Vies werk. Zeer precies rekenwerk. Inspannend werk.

Strak monotoon in de maat slaan doet een drumcomputer gedienstiger dan een drummer. Je hoort hem nog zelden in een popliedje. Hetzelfde geldt voor de violen als we naar een speelfilm kijken die door een toetsenist in plaats van een orkest ingespeeld zijn. Ook de opnamestudio zit tegenwoordig gewoon in elke laptop. En in elke iPad.

Alles dat te automatiseren valt, zal ook echt geautomatiseerd worden. Zelfs in de kunst. Geen enkele liefhebber van muziek boeit het of er een echte drummer, gitarist, bassist, een potje lekker heeft zitten te spelen. Nu niet, en straks niet.

Het gaat hard, dat verdwijnen van die beroepen. Ze gaan vervangen worden door een programma, een app. Wat kunnen we eraan doen? Onze ware aard laten zien. Dat we rauw, grillig, imperfect, kinderlijk, speels, creatief en vooral menselijk zijn. Want het punt is namelijk: we zijn geen robots en moeten het niet willen zijn. Maar die computers, die willen dat wel.

FF snel

Soms werkt FF snel. Ineens iets eruit gooien. Doe ik met muziek ook vaak. En vaak is de eerste ingeving de beste.

Maar toch, soms werkt het juist beter om de tijd te nemen. Vaak merk ik dat als ik een tijd lang achteraan gesloten aan iets heb gewerkt ik het juist niet op dat moment moet afronden. Ook al voelt het af. Het is dan beter om het even terzijde te schuiven. Al is het maar voor een paar uur. Even iets totaal anders doen. Een stukkie fietsen. Of het een dag of wat laten liggen. Vervolgens kun je met een frisse blik beschouwen of het echt af is of dat je er nog wat tijd en energie in zal moeten stoppen.

Ik herinner me een lezing van John Cleese over creativiteit waarin hij vertelt dat creativiteit hem niet zozeer gemakkelijk afgaat. Sterker nog, ten tijden van Monty Python nam Cleese vaak meer tijd dan de anderen om sketches uit te werken. Hij vond dat zijn sketches daar beter van werden.

Cleese had en heeft gelijk. Als je de tijd kunt nemen, neem hem!

Over Miles Davis; een video van @punkmedia

Gisteren heb ik bij De Posthoorn in Den Haag een lunch lang met Henk-Jan Winkeldermaat gesproken in het kader van #mijnmoment over de kwetsbaarheid van onze creatieve beroepen, de strijd om de poen, de gedrevenheid, het stronteigenwijs zijn, doorknokken en meer van dat soort zaken. Op een gegeven moment vroeg ‘ie me plaats te nemen op een bankje aan het Lange Voorhout, stelde zijn camera op en startte de video …

Onbetaalbare creativiteit

Een muzikant of een creatief persoon wordt soms meelijwekkend aangekeken. Of je er wel genoeg mee verdient. Aantallen, nummers, getallen, cijfertjes om de boel mee uit te drukken.

Allemaal COMPLETE BULLSHIT!

Creativiteit levert kippenvel op. Tranen in de ogen. Een warm hart. En dat is ONBETAALBAAR. En geloof me: in samenwerking met iemand anders en dan die ervaring “we hebben iets!” delen: dat is nog meer ONBETAALBAAR. Daarom treden muzikanten graag op. Of zitten ze samen in de studio. SAMEN die ervaring delen. Dat is bijna net zo mooi als met je eigen zoon of dochter in een deuk liggen.

Maar samenwerken is ook eng. Soms (lees: vaak!), en ik kan uit ervaring spreken, klikt het niet en dan doet de creativiteit pijn. Dan lukt het niet echt. Dan wordt het niet echt mooi en daar word je dan niet echt happy van. Maar als het wel meezit… de hemel op aarde! 10 rondjes rond de kerk. Pakt niemand je meer af.

Of wie het eigenlijk nog beter kan verwoorden dan ik, Dominic Miller, de gitarist van Sting:

Na het zien van de video wist ik het: geestverwant.

(@punkmedia bedankt!)