2016 META

De beste tijd om te leven is nu. Altijd zo geweest. Ook ik sta niet stil, behalve nu op dit moment hier op mijn blog. Het is 3 januari 2016, de perfecte datum voor mijn visie en voorspellingen. Dus als ik zo vrij mag zijn…

Den Haag

Den Haag is nog altijd dé muziekstad van Nederland. Lui uit Volendam zullen er wat onrustig van op hun stoel gaan wiebelen maar goeds met die gladde palingsound ga je hooguit de TROS en wat ouwe wijven redden. Denk ik dan.

Het is te verwachten dat ik ook dit jaar weer regelmatig zal aanschuiven aan de koffietafel van Opûh Koffie. Sinds 2008 organiseren we dat iedere woensdag. Onze vaste plek is op het moment Café van Beek aan de Turfmarkt/Spui. Een plek die door een aparte regeling met de gemeente geen koffie mag schenken zonder er ook een alcoholisch goedje naast te zetten. Kortom: koffie met amaretto.

‘zegzeg’ met Tom America

Met mijn muzikale maatje van MAM, Tom America heb ik vorig jaar een nieuwe formatie opgericht. Zodoende wisselden we afgelopen jaar aan de lopende band muziekfiles met nieuwe arrangementen met elkaar uit. Speelde ik een basje in en stuurde die dan in audio naar Tom. Soms stuurde hij mij een MIDI-file en kon ik wat gaan rommelen met het geluid en de noten. Een uitwisseling tussen Den Haag en Tilburg. Maar het had net zo goed Oostende en Tokio kunnen zijn. Plaats en tijd speelt tegenwoordig een ondergeschikte rol.

We hebben nu een klein half uur aan materiaal bij elkaar gearrangeerd en na een paar oefensessies waren we klaar voor het echie. Live, het podium weer op is ons muzikale voornemen voor dit jaar.

Content Management

Voor het jaar 2016 word ik voor een 14-17 uur per week ingehuurd als Content Manager voor de website Filedier.nl. Het is een hippe titel, een hoedanigheid waarin ik als professioneel blogger, Twitteraar en Facebooker opereer. In opdracht van De Verkeersonderneming en in samenwerking met WeDigital verzin ik online campagnes, vaak in combinatie met offline uittingen via billboards en dergelijke.

Aandacht is schaars, dus hoe val je op? En via welke online kanalen? Hoe haal je het meeste uit een blog, uit Twitter, uit Facebook. Heeft Instagram zin? Of Snapchat misschien? Er zal dit jaar het nodige gaan veranderen, zo is met name de verschuivende rol van Facebook een interessant gegeven. Want hoe populair ook, weinig in gebruik onder de jeugd en steevast onder vuur vanwege het jij-bent-het-product concept waarbij de gebruikersgegevens verkocht worden.

Voor Filedier hou ik mij bezig met mobiliteit in de regio Rotterdam. Om specifiek te zijn: spitsmijdend gedrag, mensen uit de file zien te halen door ze alternatieven te bieden. Voor een deel kan de smartphone daarin een rol spelen. Apps op dit vlak worden nog onvoldoende gebruikt. Terwijl men beter goed voorbereid op reis kan gaan. Er zijn enorm veel apps, zelfs apps die volledig integreren met je online agenda. Ik verwacht dat ontwikkelingen op dit gebied en het gebruik ervan in 2016 enorm zullen toenemen.

Mijn werk kan ik overigens vanuit elke locatie uitvoeren. Zolang er WIFI is kan ik werken. En met mij vele anderen die er net zo over denken. Meer dan ooit tevoren stikt het in Den Haag van de gezellige koffietentjes met goeie WIFI. Een groeimarkt terwijl het huren van kantoorruimte een aflopende glijbaan is. Leuk versus saai. In 2016 zet deze trend zich door.

Webshops

Opvallend toch hoe sommige bedrijven weigeren mee te gaan met de tijdgeest en bij bosjes omvallen. De enorme zakelijke leegstand, niet alleen voor kantoorpanden maar ook voor het winkelgebied werd jaren geleden al feilloos voorspeld. Veel van die bedrijven zien veel te laat in dat ze naast een fysieke winkel ook een online webshop moeten hebben.

Vorig jaar besloot ik om een set digitale gitaarsounds te ontwikkelen voor gitaristen. Daarom ben ook ik een webshop begonnen en verkoop ik deze sounds ook via het Zweedse muziekbedrijf Propellerhead. In 1 jaar tijd had ik toch maar mooi een paar honderd klanten en dat zonder enige vorm van betaalde promotie. Puur online via mijn blogs, Twitter en Facebook kon ik dat realiseren.

Podcasting

Dat ik een groot fan ben van het fenomeen podcasting is geen geheim. Jarenlang probeer ik iedereen ermee te begeesteren. Tegelijkertijd twijfel ik over mijn eigen concrete stappen in die richting. Jaren geleden heb ik weleens een podcast-reeks gemaakt. En ook mijn audiodocumentaire over Marvin Gaye in Oostende, Oostende Healing zou uitstekend kunnen dienen als een episode van een podcast.

Ik voel hem wel, want het laten samenvallen van storytelling, kick-ass sounddesign, swingende editing en spannende muziek, dat kan alleen maar in een podcast naar mijn idee. Mijn gevoel zegt dat in 2016 de podcast definitief zal doorbreken in Nederland. Elke iPhone of iPad die je koopt komt voorgeïnstalleerd met de Podcast app, dus zo heel onbekend is het ook weer niet. Ik ken dan ook vele Nederlanders die verslaafd zijn aan podcasts. Punt is alleen: het zijn alleen maar Amerikaanse podcasts die ze beluisteren. En precies dat is wat er gaat veranderen in 2016 zo voorspel ik: er gaan Nederlandse podcasts komen die vele luisteraars gaan trekken.

De broekzakcomputer

Een kleine 10 jaar fotografeer ik nu met de smartphone. Mijn eerste Sony had slechts een paar megapixels en haalde niet de kwaliteit van mijn compactcamera. Toch gaf ik die weg aan mijn pa. Ik was ervan overtuigd dat ik nooit meer met een compactcamera foto’s zou nemen. Het viel te voorspellen dat de kwaliteit van de smartphone-camera’s enorm omhoog zou schieten.

Sterker nog, dat die smartphone gemeengoed zou worden, dat voelde toch iedereen op zijn klompen aan? Nee dus. Sterker nog, velen geloofden zelfs dat men tot in de eeuwigheid achter een desktopcomputer zou blijven zitten. Ze worden hier en daar nog op een kantoor gebruikt maar op menig kantoor werkt men toch echt liever op een eigen laptop of tablet. Op menig kantoor zit iedereen zich kapot te ergeren aan die ouderwetse computers waar je niet eens je Gmail op kunt checken. Kortom: men sleept massaal haar eigen iPads het gebouw in. En met een SIM-kaartje erin kun je ineens alles.

Hoewel kijkonderzoek ons wil doen geloven dat we veel tv kijken, dat is natuurlijk je reinste volksverlakkerij. We kijken vooral op onze mobiel! Niemand, maar dan ook niemand verlaat het huis zonder de mobiel op zak te hebben. En wie geen internet op zijn mobiel heeft is een uitzondering.

Bovenstaande foto’s maakte ik met mijn nieuwe smartphone, een iPhone 6S die geweldige foto’s maakt en die je met 1 swipe het internet opstuurt. Dat ding filmt ook geweldig. En ja, ook in slow motion. Dat doe je allemaal gewoon op je smartphone. Daar kijkt niemand meer van op.

In 2016 zal het live streamen van video enorm gaan toenemen. Video is namelijk een kwestie van: knopje indrukken en de camera richten op wat je wilt filmen. Kortom: super simpel. Iedereen gaat dus filmen. En ja, in super hoge kwaliteit. Bandbreedte en de techniek die je ervoor nodig hebt, het is allemaal zo simpel geworden.

Radio en tv

Internet heel veel meer te bieden dan radio of tv kan bieden. Onze NPO loopt zo zwaar achter, het is niet normaal meer. Bij de NPO ligt de focus nog op radio en tv en in 2e instantie pas op internet. What the fuck gekkies! NPO.nl toont video in een verschrikkelijk lage kwaliteit. Geen haar beter dan de baggerkwaliteit van 10 jaar geleden op YouTube. Maar in tegenstelling  tot YouTube uit 2006 kun je de NPO video’s niet eens embedden op een blog of website! Een grof schandaal, verspilling van ons belastinggeld. Iedereen met een smartphone kan op haarscherpe HD-kwaliteit opnemen (steker nog: 4K is inmiddels gemeengoed aan het worden!), dat de NPO zulke baggerkwaliteit op ons loslaat is gewoon een schande!

Ook heeft NPO-radio het fenomeen podcasting totaal gemist. Er worden, zover ik weet, geen unieke podcasts door de NPO gemaakt. Hooguit wordt een radioprogramma ook als podcast aangeboden, aanvullend. Kortom: de NPO ziet radio als heilig en internet als 2e keus. Elke moderne audiomaker heeft de NPO allang verlaten. En ik zweer het je: 2016 gaat het jaar worden dat vele ex-radiomakers een podcast zullen beginnen. In Amerika is dat allang appeltje eitje. Maar hier in Nederland zit Hilversum duidelijk niet op te letten.

De timelapse film van Frans Hofmeester waarvoor ik een uniek stuk muziek componeerde werd in 2 maanden tijd 3,5 miljoen keer bekeken. Dat overstijgt De Wereld Draait Door, een Pauw of een RTL LateNight. Die aantallen haal je als je op de Huffington Post, of Reddit terechtkomt.

 Medicijn tegen burn-outs

Ook in 2016 zullen velen zichzelf weer voorbij lopen. Teveel hooi op de vork nemen, teveel willen, maar vooral ook: te weinig lummelen. Welnu ik ben een groot liefhebber van nietsdoen. Van een beetje aanklooien. Voor mij is het een voorwaarde om creatief te kunnen zijn. Sterker nog: als ik een beetje zonder doel aan het klootviolen ben kom ik meestal tot goeie dingen.

Ik hou er zelfs een speciaal tumblr-blog voor bij: lumlr. Verwacht daarop niet teveel updates want het moet wel leuk blijven en niet als werk gaan voelen.

Nieuwe geluiden

Zo rond de overgang van de 50-er jaren naar de 60-er jaren ontstond er een nieuwe jeugdcultuur in Nederland. Dat begon hier in Den Haag, gevoed door muziek, rebelse muziek. Helaas, toen ik in 1968 geboren werd was de jeugd alweer toe aan een heel wat rustiger tijdperk. Ik was er allemaal te jong voor. Ook voor de punk die in ’76 begon. Precies op het moment dat men drummers ging vervangen door drumcomputers vormden mijn muzikale oren zich. Ik weet nog hoe ik begin jaren 80 Kraftwerk hoorde. De sexuele heeling van Marvin Gaye. Het rappen over een beat. De relatie mens-machine, het valt niet te ontkennen, het vormt de basis van mijn generatie. Mens en machine.

De computer is inmiddels een verlengstuk van onszelf geworden die in onze broekzak past. En zoals een auto, of een fiets ons Snelle Benen geeft. Of zoals een bril ons Goeie Ogen geeft. Zo geeft een computer ons een Stem, een Verrekijker op de Wereld, een Blijvend Geheugen en een Bandje Die Een Liedje Voor Ons doet. En een hele hoop andere dingen.

We zijn denk ik flink toe aan een betere wereld. Eentje zonder angst voor terroristen. Een wereld zonder valse politici. Zullen we wild gaan roepen op een podium met onze vuisten in de lucht? Of samen blowend op een grasveldje tegen elkaar aan gaan liggen? Nee toch zeker? Tegenwoordig doen wij dat anders, we vormen een legioen online en laten van ons horen, we onderzoeken, we creëren, we delen, we discussiëren.

Het internet toont ons wat het leven is. Via verleden, heden en toekomst. Via ons Nederland dat we voor het eerst echt goed met de rest van de wereld kunnen vergelijken. Deels gecensureerd door commerciële partijen, deels compleet ongecensureerd. Dat is met radio en televisie nog nooit gelukt. En dat is met kranten nog nooit gelukt. Maar met internet wel! Anarchistisch, open en chaotisch. Maar daardoor: levensecht. Het leven gevat als een netwerk van mensen en machines. Verbonden zonder structuur.

We zullen in 2016 wel harder moeten knokken om het internet open te houden. Maar we zullen het doen omdat we het internet liefhebben. Omdat wij het zijn. Onze data, wij zijn internet. En hier, nu op dit moment lees jij mij. Als teken van mijn bestaan, als teken van mijn stem. Ik ben data. Communicatie via de computer. DUH!

Vandaag 30 jaar geleden: Cupid & Psyche 85 kwam uit

Cupid & Psyche 85Het is 10 juni 1985 en ik ben nog net geen 17 jaar oud. Een liefdevol en suikerzoet album overvalt mijn gevoelens: Cupid & Psyche 85 van de band Scritti Politti. Het tikt de tijdgeest op de middenstip aan. Mijn pubertijd.

Zelf had ik nog niet eens een 4-sporenrecorder. Laat staan een drumcomputer en een synthesizer. Ik woonde nog bij mijn ouders thuis, speelde gitaar vanaf mijn bed en verzon weleens een liedje.

Vandaag is het 30 jaar geleden dat Cupid & Psyche 85 uitkwam. Een album van zanger Green Gartside en songwriter/toetsenist David Gamson die samen met drummer Fred Maher in 1985 de bandnaam Scritti Politti definitief op de kaart zetten. En wel hierom:

De nieuwe techniek

In deze beginjaren 80 ontwikkelen Green en David een obsessie voor moderne techniek; synthesizers en drumcomputers in het bijzonder. Ze besluiten zich voor lange tijd in de studio op te sluiten om er met een geheel nieuw geluid uit te komen. Cupid & Psyche 85 is daarvan het resultaat.

Het is alweer een paar jaar na 1985 als in een interview met David gevraagd wordt naar de synths en drumcomputers die hij en Green voor het album gebruikten. Dat levert een lollig lijstje aan klassiekers op:

  • Roland TR-808
  • Linndrum
  • Roland Jupiter 8
  • PPG
  • Fender Rhodes
  • Minimoog
  • Yamaha DX-7
  • Roland MSQ-700 sequencer
  • Oberheim system (DMX/OBX/DSX)
  • Fairlight
  • Roland JX 8P

Hij zegt er wel bij: “those are the ones I can remember”

Tja, dat geheugen… Het confronteert mij met mijn eigen herinneringen aan die tijd. Toen de samplers in opkomst waren. Toen de geleidelijke overgang van analoog naar digitaal plaatsvond. De tijd voor internet. Voor de komst van de mobiele telefoon.

En wat te denken van de uitvinding van MIDI? De connector die het mogelijk maakte drumcomputers en synthesizers met elkaar te verbinden. Hiermee was het niet langer nodig om alle partijen met de hand in te spelen maar konden drumcomputers en sequencers synths triggeren en volautomatisch muziek produceren.

Ook Scritti maakt dankbaar gebruik van deze nieuwe techniek op Cupid & Psyche 85. Het is met name deze nieuwe techniek die in combinatie met de sterke songs het album tot een zo geslaagd geheel maken.

Het nieuwe Rete Strak

Opvallend is trouwens dat de hitsingles van het album zoals Wood Beez en Absolute nog gewoon zonder MIDI met de hand ingespeeld worden. De partijen worden met de tape-machine weliswaar op halve snelheid opgenomen zodat de partijen wanneer ze op normale snelheid worden afgespeeld een stuk strakker klinken. Een ouwe truc.

Het synchroniseren van de sequencers en drummachines met de tape-machine verloopt in die tijd nog uiterst primitief, via MIDI Clock:

That meant that if you had a small keyboard part that appeared in the last 10 seconds of the song you needed to start the song from bar 1 and wait 3 minutes and 30 seconds until the part showed up. Invariably you’d have accidentally counted wrong and the part would play a bar too early, or late, and everyone would groan, roll the tape back and try it again.

Een ander nadeel van MIDI waar David zich aan ergert is de slechte timing van MIDI:

However, MIDI did introduce a whole set of new problems. For those of us that had gotten used to the accurate timing of CV/Gate sequencers switching to the sloppy inconsistent timing of MIDI could be very frustrating.

Scritti Politti laat met Cupid & Psyche 85 een gelikte sound op rete strakke beats horen. Beats die overigens niet zo heel ver van hip hop lijken af te staan. Logisch want zanger Green Gartside is een hip hop fan van het 1e uur.

Het is deze Green die mij een aantal jaren geleden na afloop van Scritti Politti concert in Paradiso een zelfgebrandde CD van DJ Shadow in mijn handen drukt met de vraag of ik aan de DJ wil vragen om deze te draaien. Wat dan ook gebeurt. Daarna beland ik met Green, zijn kersverse echtgenoot en een paar fans in een restaurant in Amsterdam. Green vertelt me daar over zijn vriendschap met Miles Davis en over het programma Propellerhead Reason dat hij tegenwoordig gebruikt voor zijn muziek. Ik vertel Green op mijn beurt dat ik honderden presets voor Reason ontwikkeld heb en we dus feitelijk slechts een muisklik van elkaar verwijderd zijn.

Suiker

Via complexe gelaagde arrangementen van drumpatronen, synthbassen, gitaren en aanvullende synths weet Scritti Politti op Cupid & Psyche 85 een nieuwe toon te zetten. Green doet hier geen enkele poging tot stoerdoenerij. Zijn stem klinkt zijdezacht en suikerzoet.

En nu dus 30 jaar later nog steeds. Ik ben het niet vergeten.

Roger Linn z’n Shuffle

Linn_LM-1

Een jaar geleden maakte ik de documentaire Oostende Healing over het Midnight Love album van Marvin Gaye dat hij in België opnam. Wat het album zo speciaal maakt is dat op het hele album geen echte drummer valt te horen maar een drumcomputer, de Roland TR-808. Het apparaat wordt nu beschouwd als een klassieker maar Roland promote het toentertijd zelf als een handig budget apparaat voor het maken van demo’s.

Een belangrijk aspekt dat aan de TR-808 ontbreekt: de shuffle mode. Het ding swingt niet! Roger Linn is de uitvinder van deze shuffle mode die hij voor het eerst heeft toegevoegd aan zijn legendarische Linn LM-1 Drum Computer. Dezelfde shuffle modi vind je ook op Akai MPC samplers (die overigens ook werden ontworpen door Roger Linn).

J Dilla zou niet hetzelfde hebben geklonken zonder deze prachtige uitvinding van Roger Linn. Het is het fundament van veel moderne muziek tot aan de dag van vandaag en niet alleen voor de hiphop.

Roger legt uit hoe shuffle-modus werkt:

My implementation of swing has always been very simple: I merely delay the second 16th note within each 8th note. In other words, I delay all the even-numbered 16th notes within the beat (2, 4, 6, 8, etc.) In my products I describe the swing amount in terms of the ratio of time duration between the first and second 16th notes within each 8th note. For example, 50% is no swing, meaning that both 16th notes within each 8th note are given equal timing. And 66% means perfect triplet swing, meaning that the first 16th note of each pair gets 2/3 of the time, and the second 16th note gets 1/3, so the second 16th note falls on a perfect 8th note triplet. The fun comes in the in-between settings. For example, a 90 BPM swing groove will feel looser at 62% than at a perfect swing setting of 66%. And for straight 16th-note beats (no swing), a swing setting of 54% will loosen up the feel without it sounding like swing. Between 50% and around 70% are lots of wonderful little settings that, for a particular beat and tempo, can change a rigid beat into something that makes people move.

Zowel Propellerhead Reason en Ableton Live software is voorzien van een groove editor met een reeks van shuffle presets die werden overgenomen van de beroemde LM-1 / MPC-serie. In Live kun je een groove toepassen op elke clip (MIDI en audio) die is voorzien van Warp-locators. In Reason is dit beperkt tot instrument-clips/tracks. Je kunt groove niet toepassen op audio tracks. Wel kan groove toegepast worden wanneer je het Reason DrOctoRex apparaat gebruikt, maar dat kost veel stappen in vergelijking met Live.

Roger, out.

De ware pioniers van de drummachine

Toen ik vorige jaar mijn audiodocumentarie over Marvin Gaye in Oostende maakte, Oostende Healing, stelde ik mijzelf en anderen steevast de vraag: waarom koos Marvin daar in België voor een drumcomputer in plaats van een echte drummer? Mijn metgezel Tom America zei vanaf het begin: “vanwege budgetredenen, omdat die TR-808 betaalbaar was.” Het werd door iedereen die ik interviewde bevestigd. Marvin had inderdaad in Oostende geen cent te makken en een drumcomputer bleek een veel goedkopere optie dan zijn drummer uit America over te laten komen.

Het beviel Marvin wel, die Roland TR-808. Technicus Mike Butcher (technicus van het legendarische album Midnight Love en werkte 9 maanden met Marvin samen) die ik erover in Brussel interviewde vertelde me dat voor de track My Love Is Waiting er een klein experiment met echte drums werd gedaan. Toen Marvin de mix daarvan beluisterde hoorde Mike hem iets mompelen van “mmm, ok”. Marvin was not impressed en de versie van het nummer dat de plaat Midnight Love haalde was net als alle andere nummers van dat album voorzien van de TR-808 drummachine. Zodoende werd een door praktische redenen ingegeven beslissing uiteindelijk toch nog een duidelijke creatieve keuze.

En omdat het internet geen geheimen kent, hierbij de versie met echte drums:

En dit is de versie die het officiële album haalde:

Marvin was overigens niet de eerste die met een drumcomputer experimenteerde. De grootmeester van de funk, Sly Stone, begon al 1970 te experimenteren met een Maestro Rhythm King MRK-2 drummachine. De resultaten hiervan kun je horen op het geweldige album There’s a Riot Goin’ On. Zoals in de geniale hit single Family Affair:

De reden waarom oompie Sly voor een drumcomputer koos lijkt simpel te verklaren. En net zoals bij Marvin lijkt daar niet zozeer een creatieve maar een praktisch gegeven aan ten grondslag te liggen. Zo las ik onlangs op Medium het verhaal dat drummer Gregg Errico het drugsgebruik van Sly een beetje zat was, waarop Sly hem inruilde voor die inmiddels legendarische drummachine. Op de Wikipedia-pagina van het beroemde album valt verder te lezen dat Sly het album grotendeels in zijn eentje opgenomen heeft. Hier en daar zelfs liggend vanuit een bed dat in een studio stond!

Als we naar de vrolijke kleurtjes kijken van de drummachine die Sly gebruikte dan weten we waar Roland de mosterd vandaan heeft gehaald ter inspiratie van de TR-808 machine.

Maestro Rhythm King MRK-2

Vergis je niet, in hetzelfde jaar dat There’s a Riot Goin’ On uitkwam, 1971, kwam J.J. Gale met zijn album Naturally uit waarop ook hij experimenteerde met een drumcomputer. Een artiest waarvan je niet zou verwachten dat hij met een ritmecomputer zou werken. Laat staan in die tijd.

Maar de man die te boek staat als eerste muzikant die een drummachine op plaat heeft gezet, is de koorknaap met de te strakke onderbroek: Robin Gibb. In zijn lied Saved by the Bell uit 1969 slaat een machine het ritme:

Een eenvoudige vraag borrelt bij mij op: welke drummer had op dit nummer willen drummen? En voor je het weet ben je dus een echte pionier…