Tijd

Een van mijn vrienden werd 50. Hij runt een studio met personeel. Op zijn verjaardagsfeest vertelde ik over de podcastreeks waaraan ik werk. Nu al bijna 2 jaar. Het duurde heel lang voordat het verhaal vorm kreeg. Ik vertelde die vriend dat de editing ook een bijzonder tijdrovende klus is. Daar zit ik nog middenin.

Die vriend sprak me aan op mijn leeftijd “we zijn de jongsten niet meer” en dat het misschien aan mijn leeftijd lag dat ik zo traag werk. Mijn vriend heeft personeel in dienst dat heel snel werkt. Zelf doet hij het werk allang niet meer maar houdt zich bezig met andere zaken.

Ik had er geen antwoord op. Ben ook daar bijzonder traag in moet ik zeggen, het moet bij mij eerst indalen als iemand iets zegt waar ik niet direct een antwoord op heb. Of mij doet twijfelen.

Maar ik ben eruit. Of ik traag of snel ben speelt voor mij geen enkele rol. Ik stop de tijd erin die nodig is. Of een ander het sneller kan, boeit me voor geen meter. Ik ben die ander niet en als die ander het doet wordt het anders dan als ik het doe. Anders zou ik het een ander laten doen. Natuurlijk, ik ben koppig en eigenwijs. Juist daarom kan ik het doen op mijn manier. Ik geniet daarvan. Het is de innerlijke noodzaak die ik koester.

Ik vertelde die vriend ook over mijn editing van Oostende Healing. Het kostte me een week, inclusief het schrijven en inspreken van de voice-overs. Dat was krap aan vond ik. Ik bedacht me dat ik voor zoiets een volgende keer 2 weken zou moeten inplannen. Volgens die vriend zou het zijn jonge knapen een dag gekost hebben om zoiets te maken. Hij heeft een commerciële studio en probeert razendsnel te leveren. Vandaar.

Ik denk en handel niet commercieel. Voor mij geldt alleen het eindresultaat. Of je er 1 week of 3 jaar voor nodig hebt, so what!

Een paar maanden geleden sprak ik een paar maal per week met Wim de Bie af. De Radio Jaren die ik voor de VPRO maakte kostte een hoop tijd om te maken. Urenlang hebben we gesproken voordat we tot een onderwerp kwamen die voor ons beide goed voelde. En de editing was ook behoorlijk complex. Dat wilde ik gewoon helemaal goed hebben. En Wim natuurlijk ook. Eindredacteur Anton de Goede stuurde ik dan ook een paar maal na de Allerlaatste Definitieve versie nog Definitievere Allerallerallerlaatste versies toe.

En de teksten die ik Wim stuurde, teksten voor op de site van de VPRO, voor de VPRO Gids, daar ging ik echt wel even goed voor zitten. Dat moet dan gewoon goed zijn allemaal. Logisch toch?

Ik ben erop af te fikken hoor, dat het niet goed genoeg is. Dan wordt het de volgende keer nog beter. Want ik groei nog altijd door, zo merk ik. Het is iets dat je niet ff snel kunt leren maar waar de groei met de jaren komt. Of misschien geldt dat alleen voor mij. Maar dan nog, ik kan het alleen op deze manier doen en weet wat ik zoek. En ik weet dat je de top nooit bereikt, dat is het leuke ervan. Geen lopendebandwerk er is alleen dat verlangen en de motivatie om door te blijven gaan totdat het goed is.

De wil waarin tijd stilstaat.

De New York Times laat het zien: zo bouwden Skrillex, Diplo en Justin Bieber de track ‘Where Are Ü Now’

Geweldig om te zien hoe de New York Times de track ‘Where Are Ü Now’ van Skrillex, Diplo en Justin Bieber analyseert. Muziektechnische taal wordt voor de verandering nu eens niet vermeden en ook worden de geluidstechnische behandelingen, de editing, uitvoerig beschreven. Wat we sounddesign noemen, mijn specialisatie. Het is deze klankvormgeving die de track karakter, dynamiek en kleur geeft. Een specialisatie die in de loop van de jaren een steeds grotere rol heeft gekregen. Niet alleen in popmuziek en dancemuziek, maar ook in films, radio en televisiedocumentaires en podcasts. Dankzij moderne audiosoftware kun je het geluid tegenwoordig met ongekende precieze sounddesignen (zie ook mijn post Met een ijsklontje muziek maken).

De track ‘Where Are Ü Now’ wordt in tekst, audio en op beeld geanalyseerd. Ik wil je adviseren om als eerste het stuk The Inside History of ‘Where Are Ü Now’ op de NYT-site te lezen. In dit artikel zul je ook een podcast/audio-onderdeel aantreffen dat specifiek op de samenwerking tussen het drietal ingaat. Het fraaiste onderdeel van de totaalanalyse is de speciale video die de NYT van de track heeft gemaakt. In de video worden de 3 heren geïnterviewd, leggen zij precies uit hoe de track werd opgebouwd door het te laten zien en horen.

Voor mij is het ook geweldig om te zien hoe Skrillex op zijn laptop (MacBook Pro die ik zelf ook gebruik) met Ableton Live (software die ik zelf ook sinds 2001 gebruik) werkt want zo werk ik namelijk zelf ook. Vroeger had je een grote studio nodig, een technicus die de knoppen bediende en een groep muzikanten. Tegenwoordig kun je die dingen allemaal in je eentje doen, zoals ik ze meestal doe. Of, zoals deze heren, met zijn drietjes. Met een hele vette hit als resultaat.

(omslagfoto: still uit video NYT)

Final Cut is cut!

Sommige programma’s werken zo op een vooroorlogse manier, onwaarschijnlijk!

Ik gebruik al jaren Ableton Live voor al mijn audio editing. Het speelt vrijwel alle formaten af en alles kun je real-time uitvoeren. Niets renderen en wachten zoals met dat ProTools, nee gewoon werken.

Apple Final Cut is een video-editor waar alle professionals bij zweren. Dat zal wel. Mijn collega’s zweren ook bij ProTools en ik niet! Zelfs iMovie werkt real-time terwijl ik bij Final Cut altijd alles eerst moet renderen om geen gehik en gestotter te zien bij het previewen van mijn video. Het programma ziet er uit alsof het voor Windows 95 gemaakt is. Ik heb de Express versie, ooit gekocht bij mijn MacBook Pro.

Het allersnelste programma om video mee te editen is voor mij met afstand Ableton Live. En dat terwijl het er niet eens voor bedoeld is! Als ik er een AVI in slinger en ik speel het fullscreen af dan kan ik er zelfs nog krankzinnig complexe audio kanalen naast zetten. Meedere video-kanalen? Geen probleem. Of een paar JPG’s voor wat teksten er tussendoor, voor de credits enzo? Ook geen probleem. Ik kan alles in Live bewerken. Heel gaaf. Ok, ik kan geen overgangen doen, heb geen video-filters tot mijn beschikking, ik kan alleen maar hard knippen, maar Live speelt alles zo soepel af, wat een genot! Dit in tegenstelling tot Final Cut die net eens een AVI soepel kan afspelen zonder eerst door de converstiemolen gehaald te zijn. Van Final Cut zijn mensen weer gaan roken. Dat idee.

De toekomst zit natuurlijk in nog veel handigere programma’s. Die worden nu al voor de iPad enzo ontwikkeld. Heel intuïtief kun je dan met 2 vingers in je neus even poepsnel een HD-video monteren. En met 1 klik staat ‘ie op Vimeo. Dat is wat we willen. Tenminste, wat ik wil. Een programma zonder al dat gecut.

Componeren, wat is dat?

Afgelopen donderdag was ik aanwezig bij een muzikale meeting georganiseerd door Muziek Centrum Nederland, Amsterdam. Het thema was Film.

Joel Sahuleka was een van de sprekers. Hij componeert en doet audionabewerking voor veel Publieke Omroep producties (Keuringsdienst van Waarde, Neonletters etc.). Tijdens de borrel, maar ook nadat we eruit gegooid werden en bijna blauwbekkend van de kou op het Rokin terechtkwamen, bleken we enorm veel voer om over door te praten.

We spraken over het onderscheid tussen geluid en muziek. Een onderscheid dat als het goed is vrijwel niet meer te maken is. Daarom ben ik ook een groot voorstander van totale controle over alles wat klinkt. Toch zit de business helaas vaak anders in elkaar. Een regisseur zoekt een muziekcomponist uit puur op zijn/haar gave muziek te kunnen verzinnen bij beelden. Ik ben muziekcomponist maar voor mij is het geluid dat er al te horen is evenzo belangrijk als de muziek. Sterker nog: vaak is geen muziek gebruiken veel beter. Muziek is in principe artificieel. En muziek is vooral stilte. Daar waar de meeste componisten denken in noten, vind ik stilte tussen de noten evenzo belangrijk. En als ik een krakende stoel hoor, of ik hoor in het gesprek een rust vallen, de persoon denkt na, dat zijn prachtige momenten om de spanning te laten bestaan en juist niet dicht te smeren met noten. Ook is het zwaar irritant om met muziek gevoelens te zwaar aan te dikken. Alsof de kijker of luisteraar dom is en de boel te letterlijk neergezet moet worden. Het prikkelt de fantasie minder.

Wat je voor je moet zien bij het luisteren naar de audio van bijvoorbeeld een documentaire of film is dat naast het bewegende beeld er diverse kanalen zijn voor muziek en ander geluid. Kanalen die onderling in sterkte gemixt kunnen worden. Kanalen die in mijn optiek samen zullen moeten smelten. Die een geheel moeten gaan vormen. Dat zie ik als mijn vak. Die totale audio behandeling, daar ligt mijn expertise. En voor mij komt het erop neer dat het gesprek, aanvullende achtergrond(ambiance)geluiden, ingedubte (lees: extra opgenomen) geluiden en de muziek samen gaan smelten. Deze kanalen spelen een spel met elkaar. Samen maken zij het verhaal. Het is niet simpelweg een hoeveelheid geluid die op elkaar gestapeld wordt, maar een zorgvuldig spel tussen deze kanalen. Als een soort klein orkest dat samen speelt. Voor mij is dat componeren; noten, geluid en stilte op een gelijkwaardige manier in beweging gezet.

Auditieve spelingsfouten, audio editing kan vaak beter!

Flick Radio dots

Het valt mij op dat bij heel veel producties de audio niet netjes ge-edit is. Dan hoor je abrupte eindjes in plaats van een mooi langzaam wegvloeiend geluid. Of hoor je enorme volumeverschillen tussen het ene fragment en het andere. En meer van deze irritante auditieve spelingsfouten. Men heeft duidelijk niet de tijd genomen om goed te luisteren en het zo aan te passen dat het gevoelige oor verwend wordt.

Een andere grote ergernis is te grote volume verschillen tussen producties en het over het algemeen te hard laten klinken van de audio. Te harde audio gaat ten kosten van de dynamiek. Dynamiek die ik graag uitleg als de diepte van het geluid. Harde audio gaat minder diep. Letterlijk, omdat de verschillen tussen hard en zacht verkleind zijn.

Mocht jij twijfelen over een stuk audio dat jij wilt gebruiken in een radioprogramma of bij beeld, stuur het op naar mij! Het makkelijkste is daarvoor mijn Dropbox te gebruiken:
soundcloud.com/raaphorst/dropbox
Ik zal er vervolgens naar luisteren en adviseren wat ik aan die audio kan verbeteren.