Roeping (fuck Ego!)

Mijn oude gitaarleraar, Ferry Robers, vroeg het me ooit: “wil je naar het conservatorium?” Geen twijfel over mogelijk, toch? Uh, nee joh daar ben ik niet goed genoeg voor.

Toch speelde ik in 1987 twee dagen op het North Sea Jazz Festival vlak voordat ik de overstap naar de HEAO maakte. Ik speelde daar met nota bene een bassist die al op het conservatorium zat! Dat jaar ging ik van de Stedelijke Muziekschool af omdat ik daar een grens bereikt had. De volgende stap had het conservatorium kunnen zijn maar ik koos dus voor de HEAO. Een soort veiligheid? Zo voelde dat wel inderdaad.

Mijn pa had me weleens verteld dat je voor het conservatorium “wel zo onwijs goed moest zijn.” En nee, zo onwijs goed vond ik mijzelf niet. Nog altijd niet, hoewel ik inmiddels toch echt ruim 35 jaar gitaar speel!

Dat komt door mijn Ego.

Een paar jaar geleden: ik doe een optreden in een keldertje en zie hoe een vriend met vochtige ogen een opgestoken duim naar mij gebaart. Het raakt mij ook, ware het niet dat het Ego droog nuchter de situatie relativeert: “die ene noot had je beter moeten spelen en de improvisatie in het 4e nummer klonk meer als een worsteling dan als muziek!” Kortom: “ga niet naast je schoenen lopen Raap, zo goed was het niet, ondanks die blije gezichten!”

Mijn eigen Ego is mijn grootste criticaster.

Een vriend van de MAVO ging niet naar de HAVO/MEAO zoals ik, maar koos voor de MTS. We bleven bevriend en zodoende ging ik op zijn stageadres regelmatig langs. En dat was nota bene Studio BMG in Voorburg! Die vriend werd er aangenomen als geluidstechnicus. En dankzij hem kon ik in de studio in de stille avonduurtjes muziek opnemen. Een snoeptuin waar ik niet uit weg te slaan was.

Een muzikant die ik kortstondig op Stedelijke Muziekschool had leren kenen nam na jaren afwezigheid weer contact met mij op. Hij had een paar jaar in het buitenland muziek gemaakt maar was teruggekeerd naar Den Haag. Er was iets met hem en de muziek die hij maakte wat bijzonder veel raakvlakken vertoonde met mijn muzikale ambities. Om een lang verhaal kort te maken: dit was een teken, ik moest met hem muziek gaan maken. Dat gevoel staat me nog glashelder voor de geest. Mijn toekomst lag in de muziek en niet in de HEAO. En dus maakte ik die ommezwaai aan het eind van het 2e jaar. Dit moet zo zijn, ik wist het zeker.

Dat gevoel kwam niet van mijn Ego. Nee, mijn Ego vertelde mij eerder dingen als “dat lukt je nooit!” of “denk je nou echt dat je daar goed genoeg voor bent?” Het Ego beschouwt het “domme” Zelf en biedt weerstand. Het Ego kent andere, veel betere musici. Het Ego weet wat goed is, wat kwaliteit is. En wat geld oplevert.

Het Ego haat gevoel. Het Ego haat het onbewuste. Het Ego lachte me erover uit. Die stomme Raap, hij laat zijn HEAO schieten voor de muziek! Wie denkt ‘ie wel dat ‘ie is?

Ooit, tussen 91-95 zat ik bij de band MAM. Ik heb me er volledig in vastgebeten. Ik was altijd op zoek naar de beste gitaarpartijen en het beste geluid. Zodoende kocht ik in die tijd veel nieuwe gitaren, versterkers en randapparatuur. En samen met liedjesschrijver Tom America zat ik vrijwel elk weekend in zijn huisstudio in Tilburg te werken aan arrangementen voor de nieuwe songs.

We speelden in de clubs, waaronder Paradiso en ik was dolblij. De band maakte niet de meest voor de hand liggende muziek. MAM werd als experimenteel en niet stoer beschouwd. Het Ego is daar blij mee: “zie je nou wel, stelletje sukkels!”

Weliswaar kwam ik pas bij de band toen het optreden in pyjama was afgeschaft (bijzonder effectief, goedkoop en opvallend!), ik had zo’n pyjama met alle liefde aangetrokken. Wie op een podium staat moet namelijk een beetje gek willen doen. Je staat toch niet voor niets op dat podium?

Zelfs uit onze directe omgeving kregen we kritiek. Mensen die niet al te veel vertrouwen hadden in de band. Maar ik ging er nooit in mee. Ik had vol-le-dig het vertrouwen in deze band en gaf alles om een mooie laatste CD te maken en mooie optredens te doen. Als ik er nu op terugkijk is die laatste CD geen meesterwerk geworden. En dat wist ik toen ook al. Het zat er gewoon niet in. Ook al hebben we er keihard voor gewerkt.

Spijt? Geen! Een groot artistiek succes werd die band niet. Financieel ben ik er ook niet echt wijzer van geworden. Maar voor mij als persoon was het super belangrijk. Omdat er niets mooiers is dan om alles te geven. Er alles proberen uit te halen. Compleet bevlogen vol blind vertrouwen.

Mijn Ego is het daar nog altijd niet mee eens. Zo jammer om alles te geven en dat daar dan geen groot succes uit voortvloeit. Dat is eerder zielig te noemen!

Het Zelf geeft daar geen donder om. Het Zelf weet wat ‘ie moet doen en doet dat. Welk resultaat het ook mag hebben. Het Zelf weet: dit MOET. Ook al verdien je er geen zak mee. Ook al zegt de hele wereld: wat een amateur. Het Zelf wil iets dolgraag. Iets dat moet. Het Zelf roept.

Dus daarom: fuck Ego. Pis erop. Begraaf het onder een steen. En luister alleen naar het Zelf. Het gevoel dat zichzelf niet hoeft te beschouwen. Omdat het 100% zeker is.

Waardering

Iedereen wil waardering. Of noem het erkenning. Maar dat klinkt mij iets te officieel in de oren, alsof het beoordeeld moet worden door een commissie of rechter.

Als kind beginnen we met die zucht naar waardering. De goedkeuring van onze ouders vormt de eerste leidraad en daarna komen school, vrienden, sportverenigingen, werk, de kerk en ga zo maar door.

Bewonder mij!

Eenmaal op het internet zucht ons ego niet minder om waardering, nee sterker nog: het aantal uitingen van ons ego dat smacht naar waardering is alleen maar toegenomen. Iedereen op Facebook wil dat zijn foto of video een hoop likes krijgt. Of op Instagram, of YouTube, of Twitter. Het meten van de waardering lijkt via de Likes simpel, een kwestie van tellen.

Maar is het dat wel zo, is dit hoe we de waardering meten? En je kunt dat patroon doorvoeren naar bijvoorbeeld het aantal plays op SoundCloud of YouTube. Beiden tellen slechts een korte druk op de play-knop als een ‘play’, maar of men het dus bekeken of gehoord heeft zal daar niet uit blijken. Sommige services meten ook hoeveel men van iets gelezen heeft (Medium) en bij YouTube kun je naast het aantal plays ook nagaan welke lengte men van de video bekeken heeft. Maar dan nog blijft de vraag: kun je er iets van waardering uit afleiden? Misschien heeft men het geheel bekeken maar vond men het verschrikkelijk. Hoevaak kijkt men om zich te ergeren?

En om nog meer nuance op het vuur te gooien: zaken die je eerst wist te waarderen kunnen later omslaan in het tegenovergestelde. Mensen vallen van hun geloof af, keren zich tegen de regering, beginnen hun oude artiesten te haten of zweren hun heerlijke sigaretje af. Waardering is geen blijvertje, waardering is vluchtig en vergankelijk. En vaak wordt onze persoonlijke waardering beïnvloed door de algemene waardering. We zijn tenslotte kuddedieren. Kunstwerken worden soms pas na de dood van de kunstenaar ontdekt. Het overkwam Vincent van Gogh. Het overkwam muzikant Nick Drake. En vaak neemt de waardering progressief toe wanneer er steeds meer mensen iets gaan waarderen.

Aandacht is een vorm van waardering, zo lijkt het. En aandacht betaal je met de tijd die je maar 1 keer kunt uitgeven in je leven. Niet zo gek dus dat bijvoorbeeld Google die tijd uitdrukt als een factor om de belangrijkheid van websites mee uit te drukken. Langere aandacht is betere aandacht, zo denkt men bij Google.

De tijd tikt door. Ik had nu ook niets kunnen doen. Maar dat zal vast niet gewaardeerd worden.

Vechtend tegen de vergetelheid

In Dudok werd ik door Rosa geïnterviewd voor haar boek. Een boek over bloggers. Ik ratelde zo’n 2 uur lang door. Af en toe vuurde ze een gerichte vraag op mij af die ik via 50 omwegen beantwoordde. Die omwegen nam ik niet om de vragen te ontwijken maar ontstaan wanneer ik de gevoelens van het bloggen naar boven haal.

Gevoelens van expressie

Ik vind een blog niet een dagboek. Net zo goed als dat een auto geen fiets is. Hoewel het beiden vervoersmiddelen zijn. Een blog is een publicatiemiddel en het kan alle typen media bevatten, los van elkaar en samengevoegd. Dus: tekst, beeld en geluid.

zelfportret Marco RaaphorstAls ik begin dan is het scherm blanco, wit. En wat ik vervolgens doe is mijn boodschap doorgeven. Als een brandend verlangen dat eruit moet. Soms wild roepend. Soms subtiel. En ik neem mij altijd voor me geen reet aan te trekken van het publiek. Ik ben hier de blogger, dus ik bepaal.

Het is voorwaarde nummer 1: ik wil never ever fucking ooit afhankelijk zijn van mijn lezers. Dit is mijn ding. Dit is mijn expressie.
Lees verder

Muziek maak ik niet voor jou

Net reageerde ik op een blogpost van Heide onder de titel “Muziek is een wind die de jaren, de herinneringen en de angst wegneemt”. En ineens besefte ik me dat het aansloot bij een stuk over het strippen van je ego dat ik in de Happinez las. Een citaat daaruit:

egotrip: Ik doe dit voor jou.
egostrip: Ik besef dat ik uiteindelijk alles doe om in een of andere behoefte van mezelf te voorzien. Een ander is mij daarom ook nooit iets verschuldigd.

Ik ben niet verantwoordelijk voor het geluk van een ander. Juist door me open te stellen voor mijn eigen geluk al dan niet samen of in het bijzijn van anderen, zal mijn universum groeien. Dit noem ik geen egoïsme. Dit noem ik vrijheid.

Muziek maak ik voor mezelf. Hoe ik het zie, hoe ik het hoor. En misschien dat anderen dat ook mooi vinden. Zo niet, dan nog vind ik het wel mooi.