Gerard Fieret, het manifest van Folkert de Jong en de gameboycameraman

Vandaag bezocht ik het GEM en het Haags Fotomuseum. Ik kwam voor de foto’s van Gerard Fieret. In zijn nadagen zag ik hem altijd in de stad met twee emmers vol duivenzaad aan het stuur, een tas van de Intertoys en een wollen muts op het hoofd.

Ik ben geen fotograaf, ik ben niet eens een kunstenaar. Ik heb me door de kunstacademie heen geworsteld en beheers een veelvoud aan disciplines; schilderen, tekenen, schrijven, dichten en fotografie. Ik kies er niet eentje, maar maak gebruik van diverse media. Ik ben een maker van beeldende kunsten. Ik vind het woord ‘kunstenaar’ te beperkend.

Een man naar mijn hart!

Waar ik naar zoek in fotografie is anarachie: in de context van de conservatieve maatschappij zijn mijn foto’s agressief. Een intens leven vol met passie – een solide passie voor het leven, dat is waar ze over gaan.

Een bekende uitspraak van Fieret was dat hij zichzelf niet als fotograaf zag maar als een ‘fotograficus’. Een graficus heeft de macht over de techniek en zet die naar zijn hand, terwijl een fotograaf er afhankelijk van is om wat hij heeft vastgelegd zo scherp en waarachtig mogelijk weer te geven. Dat verschil in benaderingswijze is misschien wel de kern van Fierets ongemak jegens de gevestigde fotografenorde: hij behoort er niet toe. Althans, hij voelt zich anders. ‘Ik ben geen Hasselblad-mannetje’, verzuchtte hij ooit.

De foto’s van Fieret zijn altijd sfeervol. Soms zijn ze onscherp juist vanwege het effect.

In het GEM zag ik hoe Folkert de Jong aanhaakt op De Stijl. Zijn manifest Plea for Humanity, een antwoord op Manifest I van Theo van Doesburg, fotografeerde ik natuurlijk ook. Kunst biedt immers in tijden van crisis soelaas.

Tot slot bekeek ik de foto’s van de Instagrammer gameboycameraman. Hij schiet op een oude gameboy-camera met een bijzonder lage resolutie. Lo-fi, imperfect, heerlijk.

De nieuwe prachtfilm van Wim Wenders: The Salt of the Earth

Er zijn maar weinig filmmakers waar ik gevoelsmatig een klik mee heb. De meesten maken lompe epische meuk waar ik niets mee kan. Zonder oog en oor voor details en zonder die essentiële balans tussen geluid en beeld te willen doorgronden. Het resulteert niet in schoonheid maar in lelijkheid.

Ik haat die lelijkheid. Het cynisme. Je eigen publiek niet serieus willen nemen. Alles puur voor de kijkcijfers doen. De bekende saaie weg nemen. Het ontneemt de kijker de kans om beter te kijken en beter te luisteren. De kijker leert niets maar wordt slechts vermaakt. Ik haat dat.

Wim Wenders vormt hierop een uitzondering. Gisteren zag ik zijn nieuwste film, de documentaire The Salt of the Earth over de Braziliaanse fotograaf Sebastião Salgado. Zijn foto’s vormen een venster naar een wereld die ver van ons af lijkt te liggen. Foto’s waar wij misschien zelf niet graag naar willen kijken. Salgado is begaan met het lot van de mensen die hij fotografeert. Je voelt zijn empathie als je door zijn lens meekijkt. Het zijn mensen die er niet voor kozen op op te groeien in het verkeerde deel van de wereld. Maar hun lot had ook ons lot kunnen zijn. Salgado maakt het invoelbaar en dichtbij.

De foto’s zijn van een ongekende schoonheid en gruwelijk tegelijk. Het is des Hollywoods om dit soort beelden te voorzien van zware pathetische muziek. Grotesk orkestwerk om de diepe eenzaamheid nog meer te benadrukken. Maar het zou deze beelden overschreeuwen en ontsieren. Wim kiest echter voor klein. De rustige muziek van Salt zit de beelden nooit in de weg maar ondersteunt ze subtiel. Veel van de stilstaande beelden, de foto’s zijn voorzien van fonografische geluiden om de beelden auditief wat meer in te kleuren. Ze komen tot leven. Zo hoorde ik het geluid van krekels, een menigte van mensen, het ruisen van de bomen, bij diverse stills.

The Salt of the Earth is van een gevoelige tederheid die je in de cinematografie nog zelden aantreft. Het is een meesterlijke documentaire.

Met Wim zou ik ooit willen werken. Misschien moet ik alles op alles zetten om dat te bereiken. Omdat dit werk me zo diep raakt. Met mijn muziek en geluiden wil ik ook iets wezenlijks raken. Geen plat sentiment of puur vermaak, maar een diepere laag waardoor je meer gaat voelen. Stimuli voor het hart. Mijn antwoord op al die lelijkheid die ik zo haat.

fotograaf: Sebastião Salgado

fotograaf: Sebastião Salgado

Geld maakt spijt

Ata Kando

“Ik had dolgraag een paar jaar alleen maar willen fotograferen. Alleen maar dat, en niet áltijd moeten werken voor geld”
fotografe Ata Kandó

Een uitspraak die Vrij Nederland onlangs optekende. Ze wordt binnenkort honderd jaar. En dan spijt hebben. Dat is echt triest.

This Wild Idea: 365 persoonlijke portretten in foto’s en audio

Theron Humphrey was jarenlang fotograaf in een commerciële fotostudio totdat ‘ie besefte dat het inhoudsloos werk was. Waarom zou je iets alleen maar voor de poen doen terwijl je zoveel meer uit jezelf halen kunt? Hij fotografeerde zijn opa tijdens een kerstmist en kwam er bij thuiskomst achter dat de man overleden was. Hij besefte hoe waardevol die foto’s zijn, want wat nu als hij bijvoorbeeld kinderen krijgt? Dan zou hij ze de foto’s van opa kunnen laten zien.

Theron besloot door Amerika te gaan reizen en in 365 dagen elke dag een serie foto’s en een audio-interview te maken van een persoon die hij toevallig ontmoette. Hij stelde ze vragen over waar ze geboren waren, over hun werk en meer van dat soort persoonlijke vragen. En hij maakte foto’s met details van het huis waarin ze wonen, de koelkast open, het bed niet opgemaakt.

Bekijk de 365 persoonlijke portretten op thiswildidea.com →