Overtuigingen

Veel conflicten ontstaan doordat mensen er vaak verschillende overtuigingen op na houden. Zo’n overtuiging kan al vanaf de opvoeding in een ieder vastgeroest komen te zitten.

Geen mens kan zonder overtuigingen, het is zelfs gevaarlijk zonder te leven. Ze vormen het morele kompas waar men naar handelt. Zo leven de meesten van ons in de overtuiging dat je een ander niet mag doden, tenzij uit zelfverdediging. Daarom komt er ook meestal emotie los als iemand jouw overtuigingen niet deelt. Daar zijn we vrijwel allemaal heel gevoelig voor.

Sommigen zeggen echter dat je je nooit aangevallen moet voelen door wat anderen zeggen of denken. Als je de kans hebt om weg te lopen en je schouders op te halen, doe dat dan, zo adviseren ze. Voor de meesten van ons is dit misschien best lastig en zodoende vervalt men in het verdedigen van elkaars overtuigingen. Dit is hoe discussies ontstaan met eventuele ruzies en soms oorlogen tot gevolg.

Maar hoewel overtuigingen een moreel kompas vormen, het wil nog niet zeggen dat ze ook een juist moreel kompas vormen. Soms zijn overtuigingen het gevolg van waanideeën, ongezonde opvoeders, slechte interpretatie van heilige schriften, ongezond scepticisme en ga zo maar door.

Soms gaan overtuigingen zo ver dat men bereid is ervoor te sterven.

Wie weleens een psycholoog heeft bezocht is misschien bekend met het fenomeen dat aan onze gevoelens soms juist verkeerde gedachten en overtuigingen ten grondslag liggen. Wie zich daarvan bewust wordt, bijvoorbeeld middels het bijhouden van een gedachten dagboek, kan zich geestelijk sterken door deze automatische gedachten bij te stellen. Hoewel het veranderen van overtuigingen wel een stuk lastiger lijkt, vrijwel alle mensen stellen vaak onbewust continu hun overtuigingen bij.

De term komt ook voor in het 1e artikel van onze Grondwet:

Allen die zich in Nederland bevinden, worden in gelijke gevallen gelijk behandeld. Discriminatie wegens godsdienst, levensovertuiging, politieke gezindheid, ras, geslacht of op welke grond dan ook, is niet toegestaan.

De meeste overtuigingen zorgen zelden voor echt grote problemen. Hooguit levert het wat spanning tussen mensen of ergernissen op. Lastiger wordt het als bijvoorbeeld geestelijken met overtuigingen komen die een gevaar vormen voor mens en dier. Als bijvoorbeeld offers een onderdeel vormen van de overtuiging. En als de overtuiging eruit bestaat dat, wanneer er niet wordt gehandeld volgens de regels van de overtuiging, er boetedoening zal volgen.

We dienen te accepteren dat onze overtuigingen geen wetten zijn. Hoewel wij er misschien stellig van overtuigd zijn, anderen zijn wellicht stellig overtuigd van het tegendeel.

En hoewel artikel 1 van de Grondwet ‘Gelijke behandeling en discriminatieverbod’ ons duidelijk maakt dat we ongedacht onze levensovertuigingen gelijk behandeld moeten worden, wil dat nog niet zeggen dat als je vanuit een levensovertuiging onrechtmatig handelt dit toegestaan is. Precies het omgekeerd is het geval: onrechtmatig handelen is niet toegestaan, ook niet stellig vanuit overtuiging onderbouwd.

Het rechtmatig handelen weegt dus zwaarder dan de (levens)overtuiging.

Op die manier kunnen de vrijheden van overtuigingen ingeperkt worden. Zodoende kun je bij wet afdwingen dat een ieder zijn of haar gezicht zal moeten kunnen tonen ter identificatie. Ook al leef je volgens de overtuiging dat god van je verlangt jouw gezicht af te schermen. En wie leeft vanuit de Christelijke overtuiging ‘eert uw vader en uw moeder’ zal toch eventuele criminele activiteiten van vader of moeder niet kunnen verzwijgen. Het maakt het kind immers medeplichtig. Opnieuw, rechtmatig handelen gaat voor overtuiging.

Overtuigingen zijn diepgewortelde gedachten. Misschien vormen ze wel een blok aan je been? Maar voel je in ieder geval niet aangevallen door de gedachten en overtuigingen van een ander. Wat de ander nu stellig denkt, daar denkt ‘ie morgen misschien wel heel anders over. Het gaat er tenslotte om wat jij denkt. Overtuig jezelf daarvan en niemand anders. En ja, toegegeven, da’s best lastig want ook ik wil graag overtuigen. Waarvan akte :)

Kijken in de Ziel: de erf-zonde

Bevindelijk-gereformeerd predikant Floris van Binsbergen kwam gisteravond in een aflevering Kijken in de Ziel (NTR, NPO 2) aan het woord:

“Vanuit het perspectief dat het bij de zondeval misgegaan is geloof ik in de realiteit van de erfzonde, dat iedereen die geboren wordt een stukje mee-erft. “, zo vertelde hij.

Interviewer Coen Verbraak: “Dus dat je als kind in de wieg al zo schuldig als wat bent?”

Floris van Binsbergen: “Ja, dat klinkt in iedere doopdienst. “Wij zien het nog niet”, dat zeg ik geregeld tegen die ouders die daar staan met zo’n prachtig lief kindje, “je ziet het niet en je hoeft je er ook niet op te verheugen”, dat je kunt zeggen: “het komt er echt wel uit, wat wij dan zonde noemen.””

Coen Verbraak: “Maar u bent zelf vader van 5 kinderen, toen u de eerste keer aan dat wiegje stond, of de 3e, 4e of 5e keer, toen dacht u toch niet bij uw kindje ‘zie hier de erfzonde’?”

Floris van Binsbergen: “Nee, zo werkt dat niet.”

Coen Verbraak: “Dus is dat in de overdrachtelijke zin, of is dat wel zo?”

Floris van Binsbergen: “Bij de 1e is dat wat lastiger, maar bij de 5e…”

Coen Verbraak: “Want bij de 1e twijfelde u wel? Wat was er toen anders?”

Floris van Binsbergen: “Omdat je bij de 1e keer nog denkt: “het zal toch niet waarwezen dat dit het 1e kind is dat op een natuurlijke wijze zonder al te veel afwijking gaat doen…””

Coen Verbraak: “Waar die erfzonde niet op rust. O, dat sloot u niet uit de eerste keer? Dus dan geeft de vader de doorslag en niet de dominee?”

Het staat genoteerd, Floris laat de woorden ‘afwijking’ en ‘zonde’ vallen als het om zijn eigen kinderen gaat.

Zelfs pedofielen worden vergeven

Het wordt nog zotter. Geestelijken zijn in vertrouwen te spreken, ze beloven er met niemand over te zullen spreken. Wat je ook hebt misdaan. Maar gelukkig maakt Floris een uitzondering voor misdadigers. “Dat kan ik niet voor mijzelf houden.” Maar voor Everard de Jong, hulpbisschop van Roermond, geldt dat juist helemaal niet. Enig moraal besef wordt met de mantel der liefde voor god onder het tapijt geveegd.

“Als ik bij u een moord beken?”, vraagt Coen Verbraak.

“Namens god mag ik die vergeven, als je spijt hebt natuurlijk”, antwoordt de hulpbisschop. En vervolgt: “De reden waarom we dat doen, is natuurlijk een beetje aanmatigend, maar jezus is op paasavond bij de leerlingen verschenen en heeft gezegd: “wie zijn zonden toegeeft, zijn vergeven. Vanaf dat moment hebben de apostelen gezegd: “wij kunnen namens god mensen de zonden vergeven.””

“Wat moet je dan doen?”, vraagt Coen Verbraak. “Je mond houden”, antwoord de hulpbisschop.

Zelfs pedofiele geestelijken worden vergeven.

Het gesprek komt op bisschop Gijsen waarvan het bisdom Roermond heeft toegegeven, na de dood (!) van bisschop Jo Gijsen dat hij twee jongens heeft misbruikt. Coen Verbraak vraagt hoe Everard de Jong dat een plek gegeven heeft in zijn hoofd.

“In ieder geval door meer voor hem te bidden.”, antwoord Everard de Jong.

“Voor hem te bidden?”, vraagt Coen Verbaak.

“Ja en we bidden ook voor mensen die gestorven zijn.”, antwoord Everard de Jong.

“Of voor zijn slachtoffers, zou je ook kunnen denken”, werpt Coen Verbaak hem toe.

“Uh, voor zijn slachtoffers, zeker.”, antwoord Everard de Jong weer.

“Maar hij heeft dat nodig dat u voor hem bid?”, vraagt Coen.

“Ja, ja…”, antwoord de hulpbisschop.

De duivelse veroorzakers worden vergeven. En de slachtoffers worden vergeten.

Ook ik werd ooit geacht elke week in een kerk te verschijnen. Zo rond mijn 14e ben ik met die flauwekul opgehouden. Ik wilde mijn eigen morele besef en gevoel niet langer onderdrukken. Ik wilde leven! En dus hoopte ik dat de littekens ervan snel zouden verdwijnen. Maar ik kom er nooit meer vanaf ben ik bang…

Bert Dorenbos en zijn vriendje

Gisteravond stond de uitzending van het tv-programma Pauw geheel in het teken van EO 50 jaar. Met ondermeer oudgediende Bert Dorenbos die het hele uur aan tafel mocht blijven zitten terwijl de rest een stoelendans deed. Waarschijnlijk vanwege zijn extremistische uitspraken want dat doet het altijd zo leuk op tv.

Bert riep dat homofilie nog altijd “een probleem is dat gemaakt wordt”. Als homo wordt je niet geboren volgens Bert, maar je wordt het gemaakt. Kijk even naar de eerste paar minuten waarin deze griezel zijn extremisme predikt:

Bert Dorenbos is anti-homo maar betuigt wel de grootst mogelijke liefde voor god. Een man dus, want god kan nooit een zij zijn, zo oordelen de gelovigen. En Bert gelooft in Hem. Pure mannenliefde dus. Prima hoor, maar dat terzijde.

Het is mede door dit soort extreme geloofsgekken dat ik de kerk op mijn 13e de rug heb toegekeerd. Een slag mensen die veel normale zaken als een zonde beschouwt. Als je een ijsje op zondag koopt, of als je als vrouw een broek draagt, of nog erger: je BH uittrekt op het strand. Het is en wordt soms nog steeds, afgekeurd. Mag niet van god.

Bert is zeker geen uitzondering binnen de EO want neem bijvoorbeeld Henk Binnendijk. Hij ging regelmatig op  televisie helemaal los met zijn godsdienstwaanzin.  Zaken waarvoor geen enkel wetenschappelijk bewijs te vinden was, zaken die je als zuiver bovennatuurlijk moest bestempelen. Henk bracht het allemaal met grotere onzekerheid op tv want als er iemand zijn eigen woorden betwijfelde dan was het Henk zelf wel. Toen Herman Brood zei “ik weet dat ik diep van binnen deug” gaf Henk toe dat hij dat van zichzelf niet zeker wist. Maar toch stapte Henk nooit op de rem en bleef doorgaan met het prediken van zijn eigen onzekerheid op televisie.

Herman sloeg de spijker op de kop. Het probleem van gelovigen is dat ze nooit en te nimmer een beroep doen op hun geweten, ze handelen slechts naar wat de bijbel hun voorschrijft. Of beter: de interpretatie van de bijbel. Het boek staat vol metaforen die je op allerlei manieren kunt interpreteren. Daarom slachten christenen mekaar al eeuwen af door een gebrek aan moraal besef en slechte interpretatie van de bijbel. Als ze het even niet weten grijpen ze naar de bijbel. Terwijl ze de rest van de literatuur allemaal afkeuren. In mijn jeugd kwam ik soms bij lui over de vloer die vanwege het geloof geen televisie hadden, een apparaat van de duivel. Tja, daar krijg je oorlogen van. Die lui zullen nooit hun eigen moraal onderzoeken, nooit en te nimmer, maar alles en iedereen afkeuren en bestempelen als kwaad, des duivels, een zonde, boetedoening et cetera.

Daarom ook die afkeur van jezelf! Jezelf als zondaar zien. Vaak heb ik Henk Binnendijk zien janken op tv. Wat keurde die man zichzelf af. Hij zag zichzelf als verre van perfect. Maar wel tv blijven maken als leidend voorwerp. Een geestelijke kwelling,  duidelijk zichtbaar. Een patient, niet fris in het hoofd. “Man, ga toch leven!”, dacht ik regelmatig. Kon ‘ie niet vanwege schuldbesef. Henk voelde zich een grote zondaar.

Het is een schande waar ik voor een deel ook door beschadig ben, hoewel ik op mijn 13e echt 100% voelde dat ik de benen moest nemen uit die kerk. Een geweten had ik wel! Dat voelde ik diep van binnen en weigerde ik uit te schakelen.

Als je naar de EO kijkt van nu, dan is dat behoorlijk veranderd. Maar vergis je niet hoor want nog maar een paar geleden was het Arie Boomsma die zijn afgetrainde borstkas zonder t-shirtje op het blad l’Homo toonde en daarvoor ontslagen werd bij de EO. Zijn kinderen zien hem zo niet anders, dat is de borstkas van pappa, maar EO-ers zien er gelijk acties van de duivel in.

En maar afkeuren. Voor je het weet ben je niet normaal, heb je een ziekte en heb je het allemaal aan jezelf te danken. Had je god maar in je hart moeten sluiten, jij zondaar.

Iets niet doen omdat god je ervoor zal straffen, dat is leven vol angst. Vandaar dat de mensen in de kerk, tenminste zeker in de Gereformeerde kerk waar ik vandaan kom, weinig opgewektheid uitstralen. Het is van een grote soberheid omdat je het leven hier op aarde niet teveel mag vieren. Dat komt later pas na de dood, in het hiernamaals. Maar janken dat die Christenen doen als er weer iemand dood is gegaan! Ze zouden blij moeten zijn als er weer iemand tot god geroepen is, maar nee hoor, bij de dood slaat de twijfel massaal toe.

Vanuit dat schuldgevoel zie ik de meeste Christenen handelen. Ze doen het niet omdat ze het diep van binnen voelen, nee ze doen het omdat het zo moet. Omdat de bijbel het hen voorschrijft, de dominee het gezegd heeft, of nog erger, omdat die gestoorde gek van een Bert Dorenbos het ze vertelde. Een man die abortus beschouwt als moord. Het is de veroordelende toon van mensen die zelf voor god willen spelen, die een bijbel misbruiken om anderen hun wil op te leggen.

En dat al 50 jaar lang dus. Voor Christenen en de EO heb ik slechts 1 wens: ontwikkel moreel besef en wijs de bijbel af. Zie dat boek slechts als een metaforisch fantasieboek. Want dat is het. Engelen bestaan niet. En je kunt ook niet over water lopen, de zee splitsen, of meer van die ongein. Elke kleuter snapt dat. Kom op zeg, het is 2017!

P.S. Ik heb nooit begrepen waarvoor het geslacht van god zou dienen. God plant zich niet voor en god gaat niet naar het toilet…

(omslagfoto: Marco Raaphorst)