Goedkoop, het liefst gratis

Laatst luisterde ik in de auto naar een item op BNR Nieuwsradio. Het ging over onze HEMA waar het de laatste jaren niet zo goed mee gaat. Dat wat ooit doorging voor een oer-Nederlands bedrijf is inmiddels alweer 7 jaar in handen van de Britse investeringsmaatschappij Lion Capital. Niet alleen is haar nettowinst over in 2012 gehalveerd tot bijna de helft, inmiddels staat de Nederlandse HEMA onder curatele van haar eigenaar toen de nettowinst over 2013 zelfs een nettoverlies van 16,4 miljoen euro bleek te zijn.

Van de week liet mijn vader 3 aantekeningenboekjes zien. “Bij de HEMA betaal je hier het driedubbele voor”, vertelde ‘ie me. En dus koopt hij ze bij de Action net als velen andere Nederlanders. Hetzelfde zie je met kleding gebeuren. Ga maar eens op de uitkijk bij een Primark staan. Vrijwel iedereen komt daar met een Primark-tas naar buiten. Het loopt er storm. Het is de winnaar van het goedkoopste segment omdat daar simpelweg geldt: de goedkoopste wint.

De man die op BNR Nieuwsradio vertelde dat in Nederland geen sterke middenmoot vertegenwoordigd is, men wil òf spotgoedkope massaproducten òf men wil exclusief dure producten. Kortom: òf het “geen cent teveel gevoel” òf het “omdat wij het kunnen betalen gevoel”.

Online is dat laagste segment helemaal een lastige markt. En het is nog maar de vraag of je van een markt kunt spreken omdat het meeste gratis “verhandeld” wordt. Nieuws kun je gratis online lezen. Blogs ook. De video’s van YouTube en Vimeo, ze zijn allemaal gratis te bekijken. Muziek via Spotify, of via SoundCloud of Grooveshark. Natuurlijk, je zult bij sommige van die services de reclameboodschappen op de koop toe moeten nemen. Maar dat is bij nationale radio en televisie ook het geval. Nee sterker nog: radio en tv staan bol van de commercials!

Het laagste segment van de markt is geen leuk segment. Want daarin is niet de kwaliteit van doorslaggevend belang maar de prijs. De soms mindere kwaliteit wordt letterlijk op de koop toegenomen. Ik zie het vaak bij mijn collega-bloggers die vaak voor het goedkoopste abonnement in webhosting gaan. Vaak gebruikt men zelfs de gratis hosting van Wordpress.com of Blogger/Blogspot in ruil voor de advertenties die het bezoek vervolgens te zien krijgt. Ook al kost het slechts 30 dollar per jaar om dat af te kopen. Zelfs dat vinden ze nog teveel.

Natuurlijk moet iedereen zelf lekker bepalen wat ‘ie met zijn of haar centjes doet. Maar uit eigen ervaring weet ik dat er een groot verschil zit tussen het type freeloader en het type klant. Ik weet dat omdat ik hier en daar wat van mijn muziek gratis aanbied zodat deze onder een Creative Commons licentie hergebruikt kan worden. En omdat ik al ruim 11 jaar onderneem met mijn eigen bedrijf Melodiefabriek. Die gratis dingen hebben mij ook indirect leuke dingen opgeleverd, maar per saldo verdien je er geen centjes mee. Ook is het niet echt een eer als ze mijn muziek gebruiken, want de reden is immers simpel: ik ben gratis.

Ik geloof in goeie hosting en betaal er graag voor. Ook betaal ik voor mijn SoundCloud account, voor mijn Vimeo account, voor Premium WordPress thema’s, voor mijn muzieksoftware, voor mijn plugins, voor aanvullende samples en geluiden. Jarenlang betaalde ik maar wat graag voor mijn Flickr account, totdat Yahoo zo stom was om dat account om zeep te helpen door het gratis te maken. Tja, daar zeg ik dan ook geen nee tegen! En ik typ deze blogpost op de duurste MacBook Pro die je kunt kopen. Allemaal producten en diensten uit hogere segment dus. Geen cheap ass meuk.

(foto onder CC BY: Harry Marmot)

Schrijvers zijn niet populair, muzikanten ook niet, net als alle andere makers

Marcel van Driel, schrijver van voornamelijk kinderboeken, kreeg een uitnodiging voor een Facebookgroep van een gratis e-bookbibliotheek. In deze groep bleken meer dan 6.000 leden honderden e-books met elkaar te delen via een gezamenlijke dropbox. Dat triggerde Marcel om er een gepeperde blogpost aan te wijden want hij is het er niet mee eens.

Marcel stelt in het stuk overigens heel duidelijk dat hij zelf muziek en films downloadt zonder er voor te betalen:

De derde reden waarom ik er zelden over schrijf, is omdat ik zelf ook veel heb gedownload. En hoewel ik tegenwoordig slechts niet-op-dvd-verkrijgbare series download, heb ik ook muziek en films binnengehaald zonder er voor te betalen. Wie ben ik dan om er iets negatiefs over te zeggen?

Zijn punt is echter:

Moet ik nog toevoegen dat daar geen auteur of uitgever geld van ziet?

Kortom: door het vele gratis downloaden lopen auteurs inkomsten mis.

Ik heb een poos geleden een paar tracks die ik gemaakt heb onder de noemer Klankbeeld Raaphorst op Free Music Archive aangeboden als album. Het is gratis te downloaden. Op het moment van schrijven is dat 42.000 keer gedaan. Je zou zeggen: men is geïnteresseerd in mijn muziek. Of doet men het omdat het gratis is?

Om zo’n album te kunnen maken (hoewel er natuurlijk wel meer is dat ik op muziek- en geluidsgebied doe) heb ik veel moeten investeren in apparatuur en vooral ook muzieksoftware. Ik denk dat ik sinds 2001 meer dan 5.000 euro aan muzieksoftware alleen al heb uitgegeven. Deze week nog investeerde ik in 2 plugins, eentje van 29 en eentje van 59 euro.

Wat zal een schrijver investeren? Een laptop en een legale versie van Word of iWork? Echt heel veel meer aan kosten heb je als schrijver niet. Maar de concurrentie is inmiddels groter dan ooit tevoren: heel veel mensen kunnen namelijk schrijven. En veel waardevols valt er ook op blogs te lezen. Kortom: schrijvers die voor hun digitale waar geld willen hebben, hebben het zwaar. En hoe groot is het aanbod gratis e-books? Groot.

Ik kocht laatst een e-book van 29 dollar. Best duur, maar zeer de moeite waard.

Je hebt muzikanten die gehackte software gebruiken. Spinvis bedankt zelfs het hackers collectief Radium op zijn eerste CD in de creditslijst. Wellicht heeft hij een gekraakte versie van Cubase of Pro Tools gebruikt om dat album te maken.

Er zullen dus inkomsten misgelopen worden. Maar het 1 op 1 verwijt dat een downloader een klant is die je misloopt, dat klopt niet. Vele downloaders zijn namelijk niet echt geïnteresseerd in de producten. Die zijn alleen geïnteresseerd omdat het gratis is en relatief eenvoudig is om het te downloaden.

Vaak wordt het tot een morele kwestie verheven. Zoals Marcel ook doet. Onder het motto: “mensen moeten het werk van schrijvers waarderen door ervoor te betalen”. Dat lijkt mij logisch. Maar die schrijvers moeten ook toestaan dat net zoals met fysieke gedrukte boeken het geval is, deze boeken ook uitgeleend kunnen worden. Nu is dat vaak niet het geval omdat de uitgever er DRM – Digital Rights Management – vaak aan toevoegt.

De strijd van clubs als Stichting BREIN is daarbij zeer dubieus. Zo probeert Tim Kuik van BREIN ons al jaren te overtuigen dat clubs als The Pirate Bay enorme bedragen wegkaapt van de muziek- en filmindustrie. Maar Tim doet hetzelfde, zijn mega riante salaris zal vast niet te vergelijken zijn met het salaris van de zeer alternatieve heren van de Pirate Bay. Ik vind dat moreel verwerpelijk. Het salaris van menig musicus is belachelijk laag, maar de mensen die het zogezegd voor hen opnemen verdienen bakken met geld.

Muziek en boeken online met elkaar delen is zo oud als de weg naar het internet. En het woordje sharing is met de jaren een steeds belangrijker begrip geworden. Een site als YouTube is er groot mee geworden. En overigens juist dankzij die “illegale” content van oude Monty Python video’s, MTV, muziek en dergelijke. Juist omdat men die video’s met de hele wereld wilde delen is het zo succesvol geworden. Gratis delen moet ik zeggen, want had YouTube er geld voor gevraagd dan was het niets geworden.

Geldverdienen via het verkopen van content online is en blijft lastig. Het aanbod legale en illegale content is mega groot en groeiende. Waarvoor willen wij nog betalen? Alleen voor het allerallerbeste? Voor de artiest die we het gunnen en waarvan we weten dat het geld rechtstreeks in zijn of haar zak terecht komt in plaats dat het bij graaiende tussenfiguren terecht komt? En wat te denken van de prijs?

Internet heeft alles in een internationale wereldmarkt veranderd. Wij Nederlanders blijken dan een heel duur volk te zijn. En als het aanbod gratis dan ook nog eens heel goed is en niets kost, ja dan wordt het lastig. Met name voor ons en andere dure landen in de wereld. Maar misschien is ook onze methode om waarde mee uit te drukken niet langer effectief. Is geld haar macht aan het verliezen. Maar om niet gelijk een blik met wormen te openen wil ik het daar bij laten…

Er wordt voor jou betaald

Iets wat gratis is, Twitter, Facebook, YouTube, Gmail betaal je uiteindelijk via de door jouw gegenereerde userdata dat voor veel bedrijven interessant is. Of je wordt verlokt tot het aanschaffen van een product of dienst middels advertenties.

Het is een wat vreemd model. Apple zal er nooit aan willen beginnen. Voor Apple is de eindgebruiker immers heilig want die koopt de producten van Apple. Zonder die eindgebruiker kan zij niet bestaan. Dat geldt voor Twitter en Facebook ook, alleen stelt zij de eindgebruiker absoluut niet centraal.

Wat dat betreft is het ik-betaal-centjes-voor-dit-product een helderder model.

Heb jij je er nooit over verbaasd hoe een bepaalde website of blog kan bestaan? Ik wel. Ik heb ook ervaring met blogs die veel te weinig geld opleveren. Ouwe jongens krentenbrood. Maar uiteindelijk geef je dan op, als er aan het eind van het ritje geen geld overblijft.

Op sites en blogs die gebruik maken van advertenties en affiliates zijn de geldverstrekkers meer de baas dan het publiek. Simpelweg omdat het publiek niet betaalt, het is immers een gratis service. En misschien kan de blogger de userdata wel net zoals bij Twitter en Facebook doorverkopen. Aangetoond is dat het publiek daar niet mee zit. Anders zouden die services niet zo super populair zijn. En op de cookie-vraag zeg jij vast nooit nee. Ook al verkoopt de blogger jouw data (via welke site kwam je op het blog, wat klikte je daar zoal aan, tegen welke tijd en via welke link verliet je het blog weer?).

Als een site of blog van toegevoegde waarde is dan is het misschien wel veel logischer om daarvoor te gaan betalen. Zodat die blogger ermee door kan blijven gaan. Dan hoeft hij of zij ook geen advertenties te tonen op plekken die beter gebruikt kunnen worden. En hoeft de blogger jouw digitale ziel niet aan de duivel te verkopen. Ook al zit je daar natuurlijk niet mee.

En wat te denken van het consumentenrecht? Een blogger die betaald wordt door haar lezers moet een afspraak nakomen. Wie betaalt krijgt ineens een beetje macht. Net als wanneer je een Apple product koopt. Je mag eisen stellen. Je krijgt garantie. Dat is nog eens heel wat anders dan een webservice die jouw data mag doorverkopen aan derden. En je hebt geen poot om op te staan want het was tenslotte allemaal gratis. Bedrijven hebben voor jou betaald. Helemaal voor jou, weet je wel?

Omdenken: een verzoek om gratis

Advert : We are a small & casual restaurant downtown and we are looking for solo musicians to play in our restaurant to promote their work and sell their CD. This is not a daily job, but only for special events which will eventually turn into a nightly event if we get positive response. More Jazz, Rock, & smooth type music, around …the world and mixed cultural music. Are you interested to promote your work? Please reply back ASAP.

A Musician’s Reply : Happy new year! I am a musician with a big house looking for a restauranteur to come to my house to promote his/her restaurant by making dinner for me and my friends. This is not a daily job, but only for special events which will eventually turn into a nightly event if we get a positive response. More fine dining & exotic meals and mixed Ethnic Fusion cuisine. Are you interested to promote your restaurant? Please reply back ASAP

(bron)

Gratis, maar niet goedkoop

Op Tom Beek punt nl geeft Tom het woord aan zangeres en juriste Olga Meijer. Over Creative Commons merkt ze op:

Creative Commons vind ik prima, maar het brengt niets nieuws. Professionele muzikanten hebben er niks aan. Wie ervan moet leven, kan zich het niet veroorloven om zijn werk gratis weg te geven. Je kunt een CC licentie ook niet terugdraaien, eenmaal wegggeven dan ben je het kwijt.

Ik snap haar punt. Als je alleen maar alles gratis weggeeft, dan zijn er geen inkomsten en kun je jouw tent snel sluiten. Heden ten dage kunnen veel muzikanten zelf hun muziek via bijvoorbeeld Bandcamp verkopen. De prijs is trouwens wel omlaag aan het gaan. Veel complete albums worden daar al voor 1 dollar of volgens het name your price principe aangeboden en dat blijken dan ook nog eens vaak de bestsellers van Bandcamp te zijn. Logisch ergens want als je de tussenhandel eruitgooit dan hoef je veel minder te verkopen voor een veel lagere prijs om nog steeds meer te verdienen dan in het CD tijdperk. Het punt is: als je de prijs omlaag gooit verkoop je gewoon veel meer. En gratis ‘verkoopt’ helemaal als een dolle.
Lees verder