Vandaag 30 jaar geleden: Cupid & Psyche 85 kwam uit

Cupid & Psyche 85Het is 10 juni 1985 en ik ben nog net geen 17 jaar oud. Een liefdevol en suikerzoet album overvalt mijn gevoelens: Cupid & Psyche 85 van de band Scritti Politti. Het tikt de tijdgeest op de middenstip aan. Mijn pubertijd.

Zelf had ik nog niet eens een 4-sporenrecorder. Laat staan een drumcomputer en een synthesizer. Ik woonde nog bij mijn ouders thuis, speelde gitaar vanaf mijn bed en verzon weleens een liedje.

Vandaag is het 30 jaar geleden dat Cupid & Psyche 85 uitkwam. Een album van zanger Green Gartside en songwriter/toetsenist David Gamson die samen met drummer Fred Maher in 1985 de bandnaam Scritti Politti definitief op de kaart zetten. En wel hierom:

De nieuwe techniek

In deze beginjaren 80 ontwikkelen Green en David een obsessie voor moderne techniek; synthesizers en drumcomputers in het bijzonder. Ze besluiten zich voor lange tijd in de studio op te sluiten om er met een geheel nieuw geluid uit te komen. Cupid & Psyche 85 is daarvan het resultaat.

Het is alweer een paar jaar na 1985 als in een interview met David gevraagd wordt naar de synths en drumcomputers die hij en Green voor het album gebruikten. Dat levert een lollig lijstje aan klassiekers op:

  • Roland TR-808
  • Linndrum
  • Roland Jupiter 8
  • PPG
  • Fender Rhodes
  • Minimoog
  • Yamaha DX-7
  • Roland MSQ-700 sequencer
  • Oberheim system (DMX/OBX/DSX)
  • Fairlight
  • Roland JX 8P

Hij zegt er wel bij: “those are the ones I can remember”

Tja, dat geheugen… Het confronteert mij met mijn eigen herinneringen aan die tijd. Toen de samplers in opkomst waren. Toen de geleidelijke overgang van analoog naar digitaal plaatsvond. De tijd voor internet. Voor de komst van de mobiele telefoon.

En wat te denken van de uitvinding van MIDI? De connector die het mogelijk maakte drumcomputers en synthesizers met elkaar te verbinden. Hiermee was het niet langer nodig om alle partijen met de hand in te spelen maar konden drumcomputers en sequencers synths triggeren en volautomatisch muziek produceren.

Ook Scritti maakt dankbaar gebruik van deze nieuwe techniek op Cupid & Psyche 85. Het is met name deze nieuwe techniek die in combinatie met de sterke songs het album tot een zo geslaagd geheel maken.

Het nieuwe Rete Strak

Opvallend is trouwens dat de hitsingles van het album zoals Wood Beez en Absolute nog gewoon zonder MIDI met de hand ingespeeld worden. De partijen worden met de tape-machine weliswaar op halve snelheid opgenomen zodat de partijen wanneer ze op normale snelheid worden afgespeeld een stuk strakker klinken. Een ouwe truc.

Het synchroniseren van de sequencers en drummachines met de tape-machine verloopt in die tijd nog uiterst primitief, via MIDI Clock:

That meant that if you had a small keyboard part that appeared in the last 10 seconds of the song you needed to start the song from bar 1 and wait 3 minutes and 30 seconds until the part showed up. Invariably you’d have accidentally counted wrong and the part would play a bar too early, or late, and everyone would groan, roll the tape back and try it again.

Een ander nadeel van MIDI waar David zich aan ergert is de slechte timing van MIDI:

However, MIDI did introduce a whole set of new problems. For those of us that had gotten used to the accurate timing of CV/Gate sequencers switching to the sloppy inconsistent timing of MIDI could be very frustrating.

Scritti Politti laat met Cupid & Psyche 85 een gelikte sound op rete strakke beats horen. Beats die overigens niet zo heel ver van hip hop lijken af te staan. Logisch want zanger Green Gartside is een hip hop fan van het 1e uur.

Het is deze Green die mij een aantal jaren geleden na afloop van Scritti Politti concert in Paradiso een zelfgebrandde CD van DJ Shadow in mijn handen drukt met de vraag of ik aan de DJ wil vragen om deze te draaien. Wat dan ook gebeurt. Daarna beland ik met Green, zijn kersverse echtgenoot en een paar fans in een restaurant in Amsterdam. Green vertelt me daar over zijn vriendschap met Miles Davis en over het programma Propellerhead Reason dat hij tegenwoordig gebruikt voor zijn muziek. Ik vertel Green op mijn beurt dat ik honderden presets voor Reason ontwikkeld heb en we dus feitelijk slechts een muisklik van elkaar verwijderd zijn.

Suiker

Via complexe gelaagde arrangementen van drumpatronen, synthbassen, gitaren en aanvullende synths weet Scritti Politti op Cupid & Psyche 85 een nieuwe toon te zetten. Green doet hier geen enkele poging tot stoerdoenerij. Zijn stem klinkt zijdezacht en suikerzoet.

En nu dus 30 jaar later nog steeds. Ik ben het niet vergeten.

Todd Rundgren 10 jaar op Reason

ToddRundgren
Vandaag las ik in het Nederlandse muziekblad Interface dat mijn muzikale vriend Todd Rundgren alweer 10 jaar Propellerhead Reason software gebruikt. Een echte studio heeft hij allang niet meer nodig, zegt Todd in dat blad.

Ik denk er net zo over. Ook voor mij is een kleine thuisstudio voldoende. En net zoals ik gebruikt Todd dus Propellerhead Reason. Een pakket waarvoor ik als sounddesigner honderden geluiden ontwikkel heb die met het pakket meegeleverd worden (zie deze blogpost). Wie weet gebruikt Todd wel een paar van mijn geluiden op zijn nieuwe album State dat op 9 april gereleased wordt.

En Todd blijkt, net als ik, in Reason de Cakewalk RE-2A Rack Extension (zie mijn blogpost) te gebruiken vanwege zijn fantastische geluid. Het is een simulatie van een oude Teletronix LA-2A Leveling Amplifier.

Muzikale helden

Hoezeer de tijden zijn veranderd. Daar waar je vroeger (lees: toen ik nog een klein krullenbolletje was) niet kon beschikken over de middelen van succesvolle studio’s kan dat tegenwoordig wel. Voor een fractie van het geld. En voor je het weet maak je gebruik van dezelfde spullen als waarover je helden beschikken.

Todd maakt ook held Green Gartside van Scritti Politti gebruik van Reason (zie mijn blogpost). Scritti vond ik helemaal te gek juist vanwege hun hippe sound. Van de Synclavier die ze op hun geweldige album Cupid & Psyche 85 gebruikten kon ik alleen maar dromen. Maar de tijden zijn veranderd en ik gebruik inmiddels dezelfde spullen. Met Green heb ik hierover nog persoonlijk gesproken in Londen. Met Todd nog niet overigens. Maar misschien moet ik dat toch maar eens gaan doen…

Open Standaard protocol MIDI is 30 jaar oud

midiMIDI is een Open Standaard protocol dat dit jaar 30 jaar bestaat. Het is daarmee ouder dan de term Open Standaard. Dankzij MIDI konden synthesizers vanaf begin jaren ’80 synchroon aan elkaar gekoppeld worden zodat musici complexe arrangementen met slechts een paar synthesizers, drumcomputers, sequencers en samplers konden maken. Dit Musical Instrument Digital Interface heeft de muziekwereld en de muziek enorm beïnvloed.

Een van de albums die wat mij betreft een prachtig voorbeeld geeft van de mogelijkheden van MIDI is het album Cupid & Psyche 85 van de band Scritti Politti. Een band die de strakke en mechanische geluiden van synthesizers en drumcomputers prefereerde boven gitaren en live/realtime bespeelde instrumenten. David Gamson, toetsenist, arrangeur en programmeur van dat album heeft ook verklaard dat hij en Green Gartside (zanger en songwriter van Scritti) erop uit waren “to achieve a “sequenced” sound”. En ook: “the artifice of pop music is really what I like about it”.

Het MIDI-protocol is in 1982 en 1983 ontwikkeld door een groep van Amerikaanse en Japanse synthesizerfabrikanten, die de wildgroei aan verbindingsmethoden wilden beteugelen. In 1983 verschenen de eerste synthesizers (van Sequential Circuits en Roland) met een MIDI-aansluiting. Sindsdien wordt praktisch elke synthesizer geleverd met een MIDI-aansluiting. Ook al is het protocol inmiddels meer dan 25 jaar oud, het geldt nog steeds als de universele standaard om muziekinstrumenten op elkaar aan te sluiten.

Wikipedia

De BBC maakte onlangs een mooi bericht over MIDI inclusief een kort interview in audio met Alex Paterson van The Orb en een andere pionier op dit gebied: Dave Smith.

Green Gartside en muziek die niet voor zichzelf spreekt

The Beatles gingen uit elkaar toen ik 2 was. En in de hoogtijdagen van de punk verkeerde ik nog in de *mierenhopen in brand steekt* fase.  Laat staan dat ik de bebop heb zien ontstaan of de eerste man op de maan heb zien landen. Kortom: zo’n ouwe lul ben ik eigenlijk nog niet.

Wat ik wel mee heb gekregen is Scritti Politti, een revolutionaire popband die het idioom van de popmuziek opnieuw uitvond via nieuwe productiemethoden met drummachines en synthesizers. Echte popliedjes met zoetheid in de teksten (lees: gebruik van woorden als love, baby, girl) vermengt met poëzie en citaten uit de filosofie.

In die jaren ’80 was de muziekindustrie behoorlijk verziekt aan het raken. MTV bood nieuwe middelen om bands te promoten en de industrie veranderde steeds meer in een keiharde industrie waarin het nog slechts om marketing ging. Menig manager hield zich alleen nog maar bezig met het geld, niet met de artistieke prestaties. Green, de zanger en liedjesschrijver van Scritti, voelde zich in die industrie totaal niet op zijn plek. Zelden was er interesse om over het artistieke proces te praten. Het privé-leven van de popmusicus en andersoortige bijzaken werd door menig popjournalist als interessanter en belangrijker beschouwd dan de muziek zelf. Green sprak liever over politiek en filosofie en het belang van popmuziek daarin.

The music speaks for itself

Dit is vaak het antwoord van een musicus die juist niet inhoudelijk over muziek wil spreken. Totale onzin natuurlijk want waar moet zo’n iemand het dan over hebben? Over zijn nieuwe broek? Zijn nieuwe schoenen? En of ‘ie prettig getrouwd is?

Green stortte diverse malen in, werd letterlijk ziek van de muziekwereld, kreeg angstaanvallen en trok zich uiteindelijk geheel terug. Tot ik Green in het jaar 1999 met een nieuw album in The Guardian aantrof. Dat album, het geweldige Anomie & Bonhomie, luidde voor mij de nieuwe eeuw in. Een paar jaar later ontmoette ik de man zelf in London en Amsterdam en sprak met hem onder andere over zijn samenwerking met Miles Davis.

En nu is er die video met een nieuwe Green die geïnterviewd wordt door Mark Fisher. Een man die het vak van popjournalist zeker wel beheerst en Green opmerkelijk open zijn verhaal laat vertellen.

Green Gartside in mijn droom vannacht

greenLocatie: Grote Marktplein Den Haag.

Ik luisterde naar drie nieuwe stukken muziek via Ableton Live. Op mijn laptop, gewoon via de ingebouwde speakers. Green Gartside, de zanger van Scritti Politti, zat rechts van mij op het terras iets te drinken. Hij knikte uit een soort van ‘wij kennen elkaar toch?’. Twee stukken waren helemaal goed. Maar aan nummer drie moest nog wat gebeuren. Ik rommelde wat met de toonhoogte en het tempo van het geheel.

Toen ik opstond sprak Green me aan: “I like what you did on that last song. And by the way, we still need to make an appointment for that Ableton Live training”.

Later die dag heb ik nog bij Green zijn vrouw in de auto gezeten. De aanleiding en het meeste van ons gesprek ben ik vergeten. We hebben het nog over die training gehad, weet ik. En dat geld geen probleem is, Green krijgt hem gratis van mij. Dat moest ze Green maar vertellen.