Categorieën
uitgesproken

De vrouw die geen pijn voelt

Op The New Yorker las ik het fascinerende verhaal A world without pain over de Schotse Joanne Cameron die geen pijn kan voelen, zowel fysiek als mentaal niet. Voor wie dat stuk nog wil lezen: doe dat eerst voordat je de rest van mijn stuk leest.


In het artikel worden eerst de mooie kanten van het verhaal van Joanne Cameron belicht. Haar leven is ronduit positief en liefdevol te noemen. Zelfs als mensen heel naar tegen haar doen ook dan blijft ze rustig en compassie voor hen voelen.

Bij elke operatie die Cameron moest ondergaan had ze geen enkele pijnstiller nodig. En toen haar eigen zoon in elkaar geslagen was en in het ziekenhuis kwam te liggen, voelde ze geen verdriet maar handelde puur uit compassie. Nooit worden bij haar diepe gevoelens van verdriet of machteloosheid aangeboord. Zelfs toen haar eerste man overleed ging het leven gelijk weer verder. Evenals bij de dood van haar ouders.

Cameron vermoedt dat haar vader ook geen pijn kon voelen. In haar jeugd las hij elke dag poëzie aan haar voor en huppelde daarna samen met haar handje in handje naar school toe. Volgens Cameron was het de meest liefdevolle man die je je maar kon voorstellen.

Hoewel Cameron een puur positief leven leidt, er kleven best een hoop nadelen aan haar afwijking. Mensen die geen pijn kunnen voelen zijn zeldzaam, maar ze zijn er wel. De afwijking wordt gezien als gevaarlijk omdat je zonder gevoel van pijn fysiek en mentaal zeer kwetsbaar bent.

Ze bevond zich altijd in een veilige omgeving, maar zou dat niet het geval zijn dan zou haar zomaar het ergste kunnen zijn overkomen zonder dat ze er erg in had. Een beetje zoals ze vroeger als klein kind een gebroken arm had gekregen zonder dat ze er zelf erg in had. Het was haar moeder opgevallen dat haar arm er raar bij hing. Ook haar heupoperatie was niet het gevolg van pijn maar doordat anderen haar vreemde houding tijdens het lopen opmerkten.

De dochter van Cameron is niet zo blij met die altijd blije en liefdevolle moeder. Het is een beetje raar als je moeder tijdens je pubertijd, terwijl je tegen haar staat te schreeuwen, blijft zeggen: “het is goed hoor!” Woede is een soort verborgen verdriet, of vaak het resultaat ervan. Je voelt je verdrietig en wordt boos, of andersom. Hoewel het woord woede in het stuk niet letterlijk benoemd wordt, het is duidelijk dat Cameron ook totaal geen boosheid kent.

Lastig, want niet alleen als ouder, maar überhaupt om je staande te houden in het leven, is boosheid noodzakelijk.

Compassie heeft Cameron in overvloed. Maar aan empathie ontbreekt het haar volledig. Als iemand zich ongelukkig voelt of verdrietig is dan kan Cameron dat niet meevoelen. En hoewel dat voor Cameron misschien lekker positief voelt, de ander zal daar totaal anders over denken. Zal zich emotioneel niet begrepen voelen door haar.

Kortom: koester de pijn. Het is een duidelijk signaal.

Categorieën
uitgesproken

Controle

“De meest dwaze deugd die we ooit hebben geschapen”, zegt filosoof en psychiater Damiaan Denys in de podcast Future Shock VPRO Tegenlicht.

Damiaan heeft het over controle.

Het gesprek vormt een aanvulling op de tv-aflevering van Tegenlicht van gisteravond dat in het teken van Chaos stond.

Op de een of andere manier denkt de mens altijd de chaos en willekeur van het leven in de kiem te kunnen smoren door systemen van controle in te bouwen. Volgens Damiaan hebben die systemen een averechts effect en zorgen ze juist voor een slecht vertrouwen en de groei van veel serieuze geestesziektes zoals dwangneuroses (door zaken overdreven vaak te controleren stel jezelf telkens gerust maar zonder dat de dwang van controle daarmee stopt – het is een oneindige loop waar sommigen echt knettergek van worden). Mensen worden gek van hun eigen controledwang. Als je jezelf niet vertrouwt, hoe kun je een ander dan vertrouwen?

Damiaan geeft het voorbeeld van stoplichten die ons de schijnzekerheid geven dat ze ons helpen ongelukken te voorkomen. Toch rijden er mensen door rood, met desastreuze gevolgen want mensen vertrouwen op stoplichten. Is het niet veel goedkoper en beter om niet op een stoplicht te vertrouwen maar beter zelf op te gaan letten en vertrouwen te hebben in de medemens?

Waarom is het zo moeilijk om de chaos te accepteren? Waarom denken wij alles te kunnen doorberekenen, te kunnen voorspellen, beheersen, uitroeien en ga zo maar door?

Waarom geven we kapitalen uit aan het zinloos creëren van schijnzekerheid? Waarmee we onszelf massaal voor de gek houden. We moeten accepteren dat het leven onvoorspelbaar is. Totaal onvoorspelbaar. Negatieve rente? Geen pensioen straks meer? De dijken breken door? We krijgen straks allemaal een basisinkomen? Alles kan. Alles ligt open. Accepteer die chaos, die onvoorspelbaarheid. Surf mee op de golven van de onvoorspelbaarheid.

En wees creatief.

Categorieën
uitgesproken

De zinloosheid der dingen

Interviewer: “Wat ik dus van u wilde weten is of het zin heeft wat u doet?”

Geïnterviewde: “Tja, daar vraag je me wat!”

Interviewer: “Of wacht, laat ik de vraag anders formuleren: heeft het nut wat u doet?”

Geïnterviewde: “Uhm… Dat kunt u beter bepalen dan ikzelf. Ik maak dingen en als de dingen die ik maak nut voor u hebben dan is het goed. Maar ook als dat niet het geval is vind ik het goed. Ik blijf namelijk gewoon dingen maken.”

Categorieën
uitgesproken

Kunnen mensen redeneren?

Moraalbesef is een zintuig. Een dierlijk instinct. Toch haalt de massa haar moraalbesef uit een boek, een bijbel, verkondigers van het Ware Woord.

Vraag 2 is dan: is de mens in staat om te redeneren? Menig mens citeert een ander. Menig mens volgt de massa braaf.

Maar je staat helemaal niet sterk als je de massa volgt terwijl je dat-wat-in-je-leeft ontkent. Wanneer je niet durft te luisteren naar dat-wat-in-je-leeft.

Waarmee de mens zichzelf afkeurt. Uit pure zelfhaat.

De moraal is ego. De reden is ego. Heb jezelf lief broeders en zusters. En niet omdat ik het zeg.

Categorieën
uitgesproken

Omgekeerde ouwe lul

We hadden het over muziek. Vriend van me uitte zijn kritiek op die aalgladde muziek van tegenwoordig.

“We worden ouwe lullen”, opperde ik.

“Nee, juist niet!”, blafte hij terug.

Ik besefte dat hij gelijk had. Vroeger was het de oude generatie die telkens riep “moet dat nou?” Een heupwiegende Elvis ging ooit te ver. Het lange haar (wat nou lang?!?!) van The Beatles. De duivelse Heavy Metal. En ga zo maar door.

Het oudere lullenvolk deed vroeger een smeekbede tot braafheid.

Vandaag de dag geldt het omgekeerde. De populaire muziek is tammer en gladder dan ooit tevoren. De artiesten photoshoppen en filteren zich helemaal gek. Rauw is uit. En alles is nep. De tieten. De extreme make-over make-up. De geautotunede zang. Het Instagram-leventje.

Dat je hoopt dat de vuist weer de lucht in gaat. Men weer trouw wordt aan wat diep in ons leeft. Niet langer proberen perfect te zijn want dat heeft geen zin. Daar zijn we immers mens voor, imperfect. Koester dat. Want imperfectie is niet saai, imperfectie geeft jus aan het leven.

Maar dat wisten we allang natuurlijk. Ja wij wel. Wij omgekeerde ouwe lullen.

Categorieën
uitgesproken

Wat is liefde?

Ik zat gisteren wat hardop te mijmeren op de bank. Op een gegeven moment riep mijn vriendin, dat moet je ff opschrijven. Waarvan akte:

Niets is perfect, jijzelf ook niet. Maar het accepteren daarvan is liefde.

Dit zal vast wel al eerder door iemand anders ook uitgevogeld zijn.

Bijsluiter: dit is mijn interpretatie der dingen. Je hoeft het er natuurlijk niet mee eens te zijn. *duh*

Categorieën
uitgesproken

Dualiteit

Esther Perel sprak zich in het programma Zomergasten uit over de waarde van beide kanten van het verhaal. Mensen hebben volgens haar allemaal hun eigen verhaal. Vaak sluiten die verhalen niet op elkaar aan en krijgen mensen daardoor bonje met elkaar. Esther weigert te kiezen voor slechts een enkele waarheid en accepteert dualiteit in alles. Zij is therapeut, dus ze moet wel, maar ik herken me volledig in wat ze zegt. En niet dat ik daar nou zo goed in ben…

Onze kijk op dingen verandert. Ons oordeel ook. Het is afhankelijk van zoveel factoren. Maar toch oordelen en veroordelen we de hele dag door. Spreken we in de wij-vorm terwijl we het slechts over onszelf hebben. En vaak zijn we er zeer standvastig in. Dat heb ik ook. Ik hanteer vele regels als het aankomt op het maken van muziek bijvoorbeeld. En ja, sommige regels zijn universeel en een kwestie van kennis. Toch zijn er tegelijkertijd muzikanten die het anders aanpakken en waarover ik gelijk oordeel. Mijn kennis is slechts een verhaal, het is niet de enige waarheid, laat staan dé waarheid. Die kennis biedt zekerheden maar geen absolute zekerheden. Ik kan me beter verzetten tegen mijn eigen zekerheden. Simpelweg alles muzikaal willen ontdekken zoals het komt. Uitkijken voor routinematigheid of zelfopgelegde ideeën zoals “dat is nou eenmaal mijn stijl”. Ik ken veel kunstenaars die gezocht hebben naar eigenheid en het ook vonden om het vervolgens nooit meer los te willen (durven) laten. Zij houden dan toch vast aan zekerheid en sluiten zich af voor onzekerheid. Waarmee ze dus stug vast zijn komen te zitten in hun eigen werkelijkheid, in hun eigen verhaal.

Vaak werkt het met smaak zo dat je veroordeelt omdat iets je smaak niet is. “Haring is vies!” Nee, jij vindt haring vies. Daarom kom ik ook in actie als mensen zeggen “Steely Dan is suffe muziek!” Nee, jij vindt Steely Dan suffe muziek.

De media, met uitzondering van internet, zijn generiek van aard zijn; gericht op het algemene publiek. Kenmerk van internet is dat het heel specifiek zich op een niche kan richten. Je ziet daarom ook dat generieke media het moeilijk hebben. Het volk is namelijk niet generiek, het is juist heel specifiek geïnteresseerd. En dus zoekt men met name online naar mensen met dezelfde smaak en interesses.

Die tegengestelde mening laat zich op sociale media vaak zien en horen. Waarbij De Sociale Media de schuld krijgt terwijl het simpelweg mensen zijn die deze reacties uiten. Maar het is makkelijker om een stukje techniek de schuld te geven dan de mensen zelf. Een beetje dom want we weten toch al eeuwenlang dat onze meningen compleet tegengesteld zijn? Dat jouw verhaal niet het mijne is? Dat jij misschien in het bestaan god gelooft terwijl ik denk dat het slechts een mythisch verhaal is.

Gisteren zag ik op tv het programma ‘Het geheim van Methusalem’ van neuropsycholoog Erik Scherder. Ik quote:

Neuropsycholoog Erik Scherder gaat niet met pensioen. Nooit. Bezig blijven is volgens hem de manier om ook op latere leeftijd te genieten van het leven. Maar wat gebeurt er met zijn wetenschappelijke overtuiging als hij op veldonderzoek uitgaat? Scherder gaat ernaar op zoek in een gezellige kroeg, met een senioren-kampeerclub, in een drukke huisartsenpost en op een zonovergoten Grieks eiland, waar de Europees kampioenen oud worden wonen.

In het programma zag ik mensen die, net als hij, bezig bleven tot ze erbij neer vielen. Een dame van 91 die haar hele leven in dezelfde kroeg werkte en er niet over peinsde om ermee op te houden. Maar ook zag ik een echtpaar dat op een dag dacht “zo is het genoeg” en hun banen opzegden om alleen nog maar rustig te kunnen leven. Ze leefden 6 maanden per jaar op een camping. Speelden jeu de boules met de andere campinggasten en liepen na elke maaltijd braaf met het halve servies naar een afwasgelegenheid. Ik zag Erik denken: “dit nooit van mijn leven!” Maar op het einde van de 1e aflevering vroeg hij zich wel af of het vele werken dat hij deed een methode was om bijvoorbeeld de zorgen over zijn kinderen te vermijden. Druk zijn om niet te hoeven nadenken.

Het is interessant om te gluren bij de buren. Wil nog niet zeggen dat wij ook zo moeten worden. Geen mens is gelijk. Onze drijfveren zijn totaal tegengesteld. De ene ligt graag op de bank terwijl de ander een marathon loopt.

Je moet simpelweg doen wat bij je past, wat jij leuk vindt. Lijkt mij. En dat is vaak iets dat veranderlijk is. Wat anderen om ons heen doen, het beïnvloed ons. Het werkt aanstekelijk. En in onze moderne tijden waarin diversiteit door moderne media zo duidelijk zichtbaar is kunnen die verschillen zich soms als grote problematische tegengesteldheden voordoen. Er zit niets anders op dan dat te accepteren. Het zijn de verhalen van anderen die voor hen net zo waar zijn als dat jouw verhalen voor jou waar zijn. Dus wat een ander denkt en voelt, het hoeft voor jou niet te gelden. Dat kan die ander jou niet opleggen en dat kun jij die ander niet opleggen. Het zijn allemaal slechts verhalen veroorzaakt door ons eigen bewustzijn.