Nieuw lied: #MijnMoment

Nog geen 2 weken terug mailde Erno Mijland mij over een plannetje:

Ik weet niet hoe het met jou is, maar ik vind: MijnMoment verdient een klein monument. Dusss… heb ik een liedtekst geschreven geïnspireerd door dit initiatief van Henk-Jan. Vind je het wat, kun je er wat mee?

Ja man, wat had je dan gedacht?

Vervolgens hebben we Huub Koch gemasseerd om er een video van te maken.

Audio en Video

Tekst

de eerste prijs, zo ziek als wat
een gevoel dat je te pakken had
een nieuwe baan, een ongeval
je zag weer licht, kroop uit het dal

de eerste groenten uit je tuin
een droom kwam uit, of viel in puin
eindelijk die stap gezet
je wilde plannen uit het vet

— refrein
klein geluk, groot verdriet
de noten van je levenslied
mijn moment, een tel, een dag,
een dikke traan, een gulle lach

een nieuwe liefde, oude vlam
die plotseling je pad op kwam
een ruzie die werd bijgelegd
je hebt het eindelijk gezegd

de kanker die je lot bepaalt
door het oog van de naald
een nieuwe richting, nieuw geluid
gedurfde keus of goed besluit

— refrein
klein geluk, groot verdriet
de noten van je levenslied
mijn moment, een tel, een dag,
een dikke traan, een gulle lach

jouw verhaal, vertel het maar
van kalme zee of tropenjaar
elke scène, elk fragment
jouw moment wordt mijn moment

een hand die hielp, een groot gebaar
twijfel, aarzel, wat is waar
langzaam leven, net als toen
je wilt het nu echt anders doen

— refrein
klein geluk, groot verdriet
de noten van je levenslied
mijn moment, een tel, een dag,
een dikke traan, een gulle lach

jouw verhaal, vertel het maar
van kalme zee of tropenjaar
elke scène, elk fragment
jouw moment wordt mijn moment

P.S. In 2008 werkten Erno, Huub en ik voor het eerst samen aan een lied: Peper.

Update: vanavond (29 Dec 2014) uitgezonden op Radio Aalsmeer:

 

Waarom lijken popliedjes vaak op elkaar?

snare drumPopliedjes lijken vaak op elkaar. De reden hiervoor is heel simpel: het aantal ingrediënten is zeer beperkt. Er valt weinig te kiezen en dus voor je het weet lijkt jouw lied op het lied van een ander.

Ritme

Hèt ritme van een popliedje bestaat uit een vierkwartsmaat (1,2,3,4) waarbij de drummer op de 2e en 4e tel een harde slag op zijn snaredrum geeft. Dit heeft het bekende boem-tsjak boem-tsjak patroon tot gevolg.

Harmonie

De harmonie van de meeste popliedjes bestaat uit slechts een paar simpele akkoorden. Ze zijn meestal niet verfraaid met additionele noten zoals in de klassieke, jazz en niet-westerse muziek juist wel gebruikelijk is.

Deze akkoorden worden het vaakst gebruikt in popmuziek:

popularchords

plaatje van hooktheory.com

Om de vingerzetting daarvan te noteren heb je slechts 1 A4-tje nodig. En met een paar weken gitaarles moet je in staat zijn deze te spelen.

Een E mineur akkoord wordt overigens in de meeste gevallen opgevolgd door een F of een A mineur. Hoe ik dat weet? Lees maar eens het artikel ‘I analyzed the chords of 1300 popular songs for patterns. This is what I found.’

Melodie

De meeste mensen vinden de melodie van een nummer iets speciaals. Toch lijken die heel vaak op elkaar. De reden: ze bestaan veelal uit maximaal 5 verschillende noten, de noten van de pentatonische ladder. Zo heel veel combinaties tussen die 5 noten zijn er dus niet te maken. En vrijwel iedereen voelt aan hoe die toonladder werkt, check deze video maar eens:

Zo simpel zit het dus. Wil je wat leuke voorbeelden horen? Check dan deze site: soundsjustlike.com →

Het moet ik de kop gaan zitten

Een poplied is op rijm geschreven zodat je de tekst onthoudt.
En een poplied heeft een herkenbare melodie zodat je deze onthoudt.

Een goeie melodie is een soort rijm bestaande uit noten.
Voor je het weet fluit of zing je hem zelfs douchend, lopend of fietsend.

Kortom: het moet ik de kop gaan zitten.

Als constante factor: veranderingen in de muziekindustrie

Middels deze post wil ik reageren op het stuk ‘Digitaal Geweld – Wat de muziekindustrie anders doet dan de game-industrie‘ dat bij EHPO te lezen valt.

De popmuziek zit in een overgangsfase. De zoveelste. Ik ga proberen in ruwe vorm (ik neem er geen eeuwen de tijd voor) uiteen te zetten wat ik over het fenomeen popmuziek kan vertellen.

Volksliedjes

Het lied is tenminste zo oud als de weg naar Rome. Eeuwen oud door mensen verzonnen om verhalen te kunnen vertellen. Het lied was er eerder dan het schrift. Want om het verhaal eenvoudig te kunnen onthouden werd de rijmvorm toegepast. Omdat het zo werkte kon iedereen het navertellen/nazingen, en kreeg je talloze uitvoeringen van dat ene liedje. Zo is de blues ontstaan, en de blues is zoals iedereen weet simpelweg wat we volksmuziek noemen. De liederen van het volk die iedereen mag en kan uitvoeren.

Een boodschap verpakt via rijmelarij op basis van een melodie, dat is dus een lied.

Functionele muziek

Omdat de liedjes een herkenbare melodie en ritme hadden, konden ze eenvoudig meegezongen worden, bijvoorbeeld tijdens het werk. Ineens leek het werk sneller te gaan. De zwarte Amerikaanse gevangen die tijdens het werk geketend in de chain gang aan het werk waren – ze hebben daar in Amerika hele spoor- en autowegen aan te danken – zongen die liederen gesamenlijk waarbij het slaan met de houweel voor het ritme zorgde.

Tegenwoordig hoor je nog zelden iemand fluiten of een liedje zingen op straat. Best jammer!

Op plaat

Op een gegeven moment begon men opnames van die volksliedjes te maken, voor op de plaat en radio. De beste uitvoering werd een hit. Vervolgens ging men (componisten) speciaal een hit schrijven voor een specifieke uitvoering. Het lied werd live in de studio opgenomen en alleen die ene uitvoering was ineens goud waard. Het waren geen volksliederen maar popsongs geworden. Niet langer de liederen van het volk om zelf ook te zingen maar de liederen van het volk om naar te luisteren. De muziek als product, vastgelegd op plaat. En ook jij kon er eentje aanschaffen. Kon je hem thuis draaien.

In de controle ruimte

In het begin was de controle ruimte zelfs voor The Beatles verboden terrein. Een ruimte die bestemd was voor de producer en technicus. Toch besloten The Beatles dat ze beter in de controle ruimte konden zitten om zo Geoff Emerick precies te vertellen wat ‘ie aan het geluid kon doen om het lekkerder te laten klinken. In plaats van in de opname ruimte te staan en alles live in te spelen, plugde Paul zijn bas rechtstreeks in de mengtafel. Had ‘ie zelf verzonnen. Kwestie van gewoon eens uitproberen. En het klonk ook nog eens te gek. Vonden The Beatles. Geoff had wat meer overtuiging nodig.

Op die manier kon Paul gitaar en bas spelen (Taxman!) op een track. En Hendrix kon zodoende 6 gitaren via een multi-track over elkaar leggen. Dat was geen kwestie van de boel neppen, dat klonk gewoon goed! En omdat alles spoor voor spoor opgenomen werd op een bandrecorder kon men ook de opname gaan manipuleren. Bijvoorbeeld traag opnemen, en versneld afspelen. Of men kon 2 opnames aan elkaar lijmen. Knapen zoals Todd Rundgren en Stevie Wonder waren zodoende in staat om in hun eentje hele albums zelf op te nemen.

Abstractie

Een liedje hoefde niet langer live uitvoerbaar te zijn. De popsong groeide uit tot een abstracte muziekvorm. De term studioband kwam op. Ook al vond men dat Steely Dan ook aan die eis voldeed, die gasten bleken wel als goden die liedjes live te kunnen uitvoeren. Maar dat terzijde.

Popmuziek had nog steeds een boodschap. En het format van een lied bleef: coupletjes, refreintjes en elke zin netjes op elkaar te laten rijmen. Tot op de dag van vandaag is dit de enige vorm van het gezongen populaire lied.

Nog meer abstractie

Men werd steeds beter in het precies vormgeven van de muziek. Gastmusici uitnodigen, was heel gewoon. En op een gegeven moment raakten de samplers in de mode. Zij zorgden ervoor dat hele muzikanten vervangen werden door een apparaat. Een drummer bijvoorbeeld. Het publiek vond het prima en had het niet in de gaten. Een beat is een beat, dat idee. Soms hoorde je James Brown in een loop op repeat, 3 minuten lang. Een klein stukje muziek dat zo te gek aan een nummer was, werd in een ander nummer ingesloten. Popmuziek werd strakker, cleaner en killer. En het publiek vond het heerlijk om naar die strakke en rechte computermuziek te luisteren.

HipHop

Het gemak van het maken van muziek, en met name ritme, heeft dankzij drumcomputers en samplers enorme invloed gehad op de muziek. Het resulteerde in HipHop – dat we vroeger Rapmuziek noemden, rappen over een beat – dat je simpelweg zou kunnen neerzetten als rijmelarij over een beat/ritme. En, net zoals vroeger, bleef ook deze muziek een duidelijke boodschap houden.

Dance

Toch zorgde die opkomst van computers in de muziek voor nog meer verschuiving. Zo heeft muziek natuurlijk ook een belangrijke functie als vermaak. En met name om op te kunnen dansen. Heden ten dage is deze muziek juist de computermuziek en lijkt wat haaks te staan op de liedjesmuziek. Hoewel die 2 ook weer invloed hebben gehad op elkaar.

Functionele muziek (2)

De boodschap van de muziek is wel minder geworden. En dat zie je ook in het gebruik van muziek. Daar waar bands vroeger er nog fel op tegen waren wanneer hun muziek in een commercial gebruikt werd, hopen de bands van tegenwoordig daar juist vaak op. Het levert veel geld op en bands voelen zich vaak juist vereerd om zich te associëren met een merk. Deze muziek wordt functioneel ingezet, het versterkt het gevoel en associatie van merken en producten, vaak middels videobeelden.

Uitgeëvolueerd

Je zou kunnen stellen dat liedjes uitgeëvolueerd zijn. De hedendaagse popliedjes worden tot in de perfectie uitgevoerd. Zelfs de zanglijnen worden door autotune-correcties volkomen zuiver gemaakt. Hoewel dit een grote mate van saaiheid met zich mee kan brengen, het stelt de maker geheel vrij om hier extreem in door te schieten of niet. Wel kun je stellen dat de perfectie bereikt is. Wellicht zelfs dat we voorbij het niveau van perfectie geschoten zijn.

Wat is er nog toe te voegen aan een format dat de perfectie wist te bereiken? Vaak gaat het dan de andere kant weer op. Liedjes die wat rammelen. Liedjes die we weer zelf op onze gitaren kunnen spelen. Liedjes die we ook van de copyright-eigenaren mogen uitvoeren. Gewoon omdat het goeie liedjes zijn.

Misschien gaan we het allemaal zelf weer doen. Net als lang geleden. Zonder industrie. Liedjes, samen zingen. Of fluitend op straat.

Het verhaal gevat in een lied

Gisteren keek ik naar een documentaire over Lou Reed’s album Transformer en ik dacht na over de rol van de songtekst.

Natuurlijk was die rol er. Alleen was die rol voor mij nooit zo belangrijk. Ik luister zelden naar teksten behalve als ze echt opvallen. Uitzonderingen zijn Prince, Todd Rundgren, The Beatles en nog wat andere bands. En alle Afrikaanse, Franse, Braziliaanse muziek en ga zo maar door, waar ze over zingen, ik zou het niet weten.

Natuurlijk hoor ik graag iemand zingen. Maar die teksten … ik heb er niet veel mee, alsof ik mijn handen al genoeg vol heb aan melodie, harmonie en ritme.

Toch maakte de documentaire iets in me los. Vooral wanneer Lou Reed zei dat ‘ie soms pas een tekst begreep als hij het lied voor publiek uitvoerde. Dat snapte ik, feedback doet iets met je. En ik snap hoe poëzie voor hem werkt. Dat raakte mij.

Waar ik de laatste jaren heel bewust mee bezig ben is het verhalenvertellen, wat in het engels zo mooi storytelling heet. Het is een vorm van vertellen en documenteren die ik erg krachtig vind. Maar eigenlijk werkt het met het lied precies zo. Het lied vertelt ook een verhaal of heeft een krachtige boodschap. En een lied is compact.

Een tekst met muziek, een lied, het blijft een gouden combinatie. Maar ik heb het gevoel dat ik dat terrein nog nauwelijks verkend heb. Melodisch, harmonisch en ritmisch heb ik mezelf verkend, instrumentaal, maar tekstueel? Ja, via dit blog natuurlijk zeker, maar gevat in een lied?

Peper (a capella)

Erno Mijland mailde mij dat ‘ie in Middelbeers op het minifestival ‘eigen liedjes‘ het lied Peper wil uitvoeren. Of ik een instrumentale versie wilde maken. Natuurlijk!

Hier is ‘ie:

Voor Peper (oorspronkelijke datum van uitgave 19 maart 2008) schreef Erno zelf de tekst, ik de muziek en Huub Koch maakte er een video van. Die video is op Dailymotion inmiddels meer dan 6650 keer bekeken.

Het was voor ons een heel leuk succes. Veel leuke reacties op onze blogs en via Twitter enzo, zoals:

“smellsa bit like Spinvis/Henny Vrienten: lekker!”

“Wat een gaaf liedje, en wat grappig om die beelden te zien, die mer er zo aan herinneren om af en toe wat peper te vermalen, en dat gevoel te hebben. Ik wordt er helemaal vrolijk van.” (op mijn weblog)

“Leuk! Knap gemaakt. Ik heb er een beetje The Scene en Spinvis associaties bij. Klinkt prima. Wanneer komt het op TV?”

“Je had eral over verteld, is echt een heel leuk project geworden nooit gedacht dat er zoveel meer zit in een peperclip.”

“erg goed idee: creating apart together. Leuke tekst ook”

Omslagfoto onder Creative Commons BY-NC-ND: wester