Leaving Neverland, tja wat moet ik daar nu van vinden?

Gisteren zag ik de documentaire Leaving Neverland, uitzonden door de VPRO. Een vier uur durende film waarin het seksuele misbruik van Michael Jackson op James Safechuck en Wade Robson aan de kaak gesteld wordt. Ook komen de beide moeders, de partners van James en Wade en de broer, zus en oma van Wade aan woord. Tot in de kleinste details vertellen zij hoe Michael Jackson James en Wade jarenlang zou hebben misbruikt.

Ter voorbereiding op de uitzending van gisteravond heb ik me de afgelopen weken verdiept in de documentaire en het vermeende misbruik van Michael. Ergens in mijn achterhoofd zat het oordeel dat Michael schuldig was. Ooit had ‘ie namelijk met Evan Chandler een schikking getroffen voor het veronderstelde misbruik van zijn zoon Jordan. Dit misbruikt heeft Jordan zelf trouwens altijd ontkent.

Ik las veel over de rechtszaken die in het verleden zijn aangespannen tegen Michael. De echt goede analytische stukken zijn wat mij betreft dit stuk en dit stuk. Ook de VPRO heeft veel over de film geschreven en deed een interview met de regisseur.

De uitzending van gisteravond, die nog een paar dagen terug te zien is online, en het interview met de regisseur zijn gebundeld in 1 document op VPRO/3VOOR12.

De VPRO maakte er een thema avond van. Met gesprekken vooraf, tussendoor en achteraf met popjournalist Atze de Vrieze, klinisch psycholoog dr. Iva Bicanic en muzikant Sef. Het deed me wat denken aan de uitzending die Oprah Winfrey wijdde aan de film. Op 4 maart 2019 na afloop van de vertoning van de film op Amerikaanse televisie hield ze een lang betoog over kindermisbruik. Daarna interviewde ze Wade en James, en de regisseur van de film, Dan Reed.

Oprah vindt dat de film belangrijk is om te leren begrijpen hoe ingewikkeld kindermisbruik is. Hoe geraffineerd de daders te werk gaan en hoe complex de liefde en het schuldgevoel doorwerkt op de slachtoffers. En Oprah vindt het belangrijk ook al kunnen we niet met zekerheid stellen of Wade en James de waarheid spreken. Maar die waarheid is wat mij betreft juist wel de kern waar het om zou moeten gaan.

Het format van de film

De hoofdpersonen zijn zo te zien slechts éénmaal geïnterviewd op camera. De personen zitten steevast op dezelfde stoel of bank met dezelfde kleding aan als ze in beeld komen. Bij alle personen was er dus slechts 1 moment waarop het interview werd afgenomen.

Het zet de documentaire inhoudelijk onder druk. Wie een documentaire maakt zal met sommige hoofdpersonen diverse malen moeten spreken. Je kunt pas van een documentaire spreken als er een persoon over meerdere dagen gevolgd wordt. Want mensen roepen vaak de ene dag dit, de andere dag dat.

Leaving Neverland is het betoog van moeders en kinderen. Er ontbreken dus twee vaders aan dit verhaal. Een van de vaders pleegde zelfmoord en de vader van James Safechuck is niet geïnterviewd, of zit in ieder geval niet in de film. Waarom? Het blijft onduidelijk.

De rechtszaken

Wade Robson heeft uit vrije wil op zijn 23e, voor Michael’s dood in 2009, onder ede verklaard dat Michael niemand heeft misbruikt. Maar na de dood van Michael verklaren zowel James Safechuck en Wade Robson door Michael Jackson te zijn misbruikt.

In 2013 stapte Wade zelf naar de rechter. In 2014 doet James hetzelfde. Beide zaken worden niet-ontvankelijk verklaard: “filed too late after Jackson’s death to claim any of his estate.”

De familie Jackson heeft nu een rechtszaak aangespannen tegen HBO, het televisienetwerk dat de film Leaving Neverland uitgeeft.

Wie moeten we geloven?

James en Wade hadden geen werkrelatie met Michael. Wade won als 5-jarige een danswedstrijd en mocht zodoende een keer met Michael meedansen op het podium. Zo ongewoon was dat niet want Michael liet regelmatig kinderen op het podium met hem meedansen. Het was een vast element in veel van zijn shows. En James speelde als kind in een Pepsi commercial met Michael.

De film wekt de suggestie dat de heren een hele innige band hadden met Michael maar de feitelijke onderbouwing hiervan ontbreekt volledig.

Er kwamen massa’s kinderen bij Michael over de vloer. Het was zeker niet zo dat James en Wade de enigen waren. Bewijzen van de innige band, nog afgezien van misbruik, worden niet gegeven in deze film.

Ik vind het onmogelijk om deze getuigen te geloven. Het zijn slechts verklaringen die onderschreven worden door hun eigen familieleden. De uitspraken worden niet getoetst, er is geen onderzoek verricht en er is geen hoor en wederhoor gepleegd. Dat maakt hun verhalen bijzonder zwak. Op camera zomaar iemand beschuldigen, een overleden persoon nota bene, en zonder die beschuldigen tot op het bot te analyseren, dat is een kwalijke zaak te noemen. De maker Dan Reed is nogal liefdeloos te werk gegaan. Het is een belediging voor elke documentairemaker en journalist die wel zorgvuldig werkt.

Een historische misser?

De film is één groot #metoo betoog zonder dat de persoon in kwestie zich kan verdedigen en dat 4 uur lang. Terwijl de hoofdpersoon, Michael Jackson tot op heden 100% vrijuit gaat voor wat betreft de verdachtmakingen over vermeend seksueel misbruik. Ondanks dat er heel veel kinderen bij hem bleven logeren.

Wat me ook heel erg tegenstaat aan deze film zijn de details over de seksuele handelingen. Daar hebben wij als kijker niets aan. Het komt sensatiebelust over, het is effectbejag.

De kans is aanwezig dat we hier een stel leugenaars aan het werk hebben gezien.

HBO en de VPRO zouden toch beter moeten weten. Meent men serieus dat het hier om een goede documentaire gaat? Dat de VPRO deze sensatiebeluste documentaire wenste uit te zenden stemt me triest.

Het is vast een teken des tijds. Nepnieuws overschaduwt inmiddels de feiten. En zelfs de VPRO gaat mee in die gekte.

Een zeer pijnlijke historische misser.

UPDATE: aanvullende link in het document opgenomen.

Nederlander Eelco Grimm onderzocht 4,2 miljoen albums (!) op luidheid

Met de komst van de CD en de algehele digitalisering begonnen mastering engineers in de 90-er jaren het geluidsignaal steeds meer te verhogen in de hoop dat hun CD luider zou klinken dan die van de concurrentie. Een volkomen zot idee. Met het boosten van het geluidsignaal is in principe niets mis, elke muzikant maakt weleens gebruik van een compressor en een limiter. Maar het signaal alleen maar boosten om het geluid zo hard mogelijk te krijgen is een dom, achterlijk en gestoord idee. Waarom? Omdat het verschrikkelijk klinkt! Muziek moet dynamiek bevatten om het levendig te houden. Zo niet dan wordt het saai en verschrikkelijk pijnlijk voor de oortjes.

Gelukkig zijn er inmiddels maatregelen getroffen om die Luidheid Oorlog die 2 decennia lang de muziekwereld heeft geteisterd te bestrijden. Drie jaar geleden schreef ik daar al eens over. Met de komst van de EBU R128 Peak to Loudness Ratio norm is het hard gegaan. Zo zijn vrijwel alle online services inmiddels voorzien van een algoritme dat ervoor zorgt dat alle muziek op hetzelfde geluidsvolume zet. Dat geldt ondermeer voor YouTube, Spotify, Apple Music en TIDAL. Recentelijk heeft TIDAL dat uitvoerig laten onderzoeken. TIDAL wil de hoogst mogelijke kwaliteit bieden en werd juist opgericht om een nog hogere geluidskwaliteit dan Apple Music en Spotify te kunnen leveren (non-lossy). Maar is het aanpassen van het volume tussen nummers of albums dan wel gewenst?

De Nederlander Eelco Grimm, die ook betrokken was bij het ontwikkelen van de Europese uitzendnorm EBU R128, deed voor Tidal een onderzoek. Hij wilde de luidheid van muziek meten via de zogenaamde BS1770-4 methode. Deze methode houdt niet alleen rekening met de pieken in het signaal, pieken zijn immers tijdelijk, maar houdt rekening met de pieken èn de gemiddelde dynamiek in het signaal. Dat laatste maakt het uniek aangezien de methode rekening houdt met het menselijk gehoor (bepaalde frequenties ervaren we immers als luider ook al zijn ze niet harder in luidheid) en bovendien kan de dynamiek over lange tijd als ook over korte tijd gemeten worden. Hiermee krijgen we dus perfecte “inzage” in de luidheid van het signaal.

In samenwerking met TIDAL onderzocht Eelco 4,2 miljoen albums (!) op luidheid. Dit rapport is online te lezen/downloaden (PDF). De belangrijkste vraag die hij stelde is: moet TIDAL per nummer volumecompensatie toepassen, of moet dit voor een album als geheel worden toegepast? Als dat laatste het geval is zal een album dus altijd de verschillen in luidheid tussen de afzonderlijke nummers behouden.

Onderzoek leverde op dat het testpanel het liefst de verschillen in luidheid per album behouden ziet. Het album wordt dan in vergelijking met andere albums wel gecompenseerd, maar de onderlinge tracks niet.

De norm waar Eelco op uitkwam is -14 LUFS. Simpel gezegd betekent dit dat de gemiddelde dynamiek (LUFS) van een album op -14 dB onder 0 (de digitale grens, daarna treedt clipping immers op) mag liggen.

Een van de belangrijke adviezen die Eelco TIDAL gaf was:

Om clipping te voorkomen mag de geluidssterkte alleen verzwakt maar nooit verstrekt worden. Als het luidste nummer van een album zachter is dan het doelniveau (-14 LUFS), worden alle nummers van het album zacht weergegeven.

Albums die dus luid gemasterd zijn worden in volume flink verlaagd. Dat geldt voor het overgrote meerendeel van de 4,2 miljoen albums die onderzocht werden.

Recentelijk sprak Eelco uitgebreid over de EBU normering en zijn onderzoek voor TIDAL met Ian Shepherd in The Mastering Show:

Een interessant verhaal brengt Ian daarin ter sprake. Taylor Swift haar laatste album is veel te luid gemasterd, net als haar voorafgaande albums. Maar aangezien YouTube het volume net als TIDAL niet omhoog versterkt zorgt het compenseren van het volume ervoor dat nu de zachtste nummers op dat album juist nog zachter klinken. Op andere streaming services is dus hetzelfde het geval.

En podcasts dan?

De normering voor muziek is ronduit een verademing. Er is echter wel een probleem: je kunt die normering niet zonder meer toepassen op podcasts, op audio waarin met name gesproken wordt. Voor spraak is er sowieso meer dynamiek nodig dan bij muziek. Welke norm moeten we daarom toepassen op podcasts? Ik verwacht zo rond de -20 LUFS, maar onderzoek en internationale consensus hierover moet dat definitief gaan bepalen. Dat gaat de komende jaren echt gebeuren want de Luidheid Oorlog heeft geen enkele kans op bestaan meer. Of Taylor Swift het nu wil of niet.

Tot slot een plaatje van hoe meneer Michael Jackson in de loop van de jaren steeds harder ging klinken. Het is inmiddels geschiedenis, dat moge duidelijk zijn. Luidheid is genormeerd.

Soms zijn regels dus echt wel ergens nuttig voor…

toename in luidheid : 1991-1995-2007 (beeld: publiek domein/wikimedia)

Muziek heeft een verhaal nodig

Er is al zoveel muziek en er komt nog eens zoveel muziek elke minuut bij, het is simpelweg teveel. Simpelweg teveel om het allemaal te kunnen beluisteren. Simpelweg teveel om ervan te kunnen houden.

De meeste muziek valt onder de radar. Niet zozeer omdat het niet goed zou zijn – goed is relatief – maar meestal omdat het aan een goed verhaal ontbreekt rondom die muziek.

Memorabele muziek heeft een goed verhaal nodig om op te vallen en om de tijdgeest te overleven. Verhalen die vaak niet eens waar zijn en geheel een eigen leven gaan leiden.

  • Miles Davis en zijn band zou de soundtrack van de film Ascenseur Pour L’Echafaud totaal geïmproviseerd hebben terwijl de film in de studio geprojecteerd werd. Een leugen want Miles had een week voor opname alle thema’s bij elkander lopen te componeren.
  • De duizenden verhalen die je over The Beatles de ronde doen. Zoals de drugslink met “Lucy in the Sky with Diamonds” wat op het woord LSD zou duiden. Puur gelul want het hele nummer zou toch echt gebaseerd zijn op een tekening van Julian Lennon.
  • De Rolling Stones die keer op keer bij de release van een nieuw album een verhaal verzinnen om alle journalisten uit hun winterslaap te halen. Keith heeft als junk natuurlijk nog maar even te leven. Bowie en Jagger hadden ooit een liefdesaffaire. En Keith heeft wat as van zijn vader opgesnoven.
  • Tijdens de 1e uitvoering van Le Sacre du Printemps van Stravinsky zou het publiek met mekaar op de vuist zijn gegaan puur vanwege de radicale muziek en dansvoorstelling.

Drugsverhalen doen het altijd goed, met name in de popmuziek. Dat Kurt Cobain zichzelf naar de kloten geholpen heeft maakt hem voor velen juist legendarisch. Als een moderne Jezus het leed van anderen dragen, dat blijft een goed verhaal. Puur gelul natuurlijk want het was alleen zijn eigen leed en een zeer naargeestig en triest verhaal. Hetzelfde geldt voor Amy Winehouse. En maar inzoomen op dat drugs- en drankgebruik van haar door De Media. Die hele Club van 27 is sowieso een verschrikkelijke club! Mag je er trots op zijn als je toegelaten wordt tot die club omdat je op je 27e al de pijp bent uitgegaan? De nieuwe Jezussen van 27 jaar. Het zal je kind maar zijn…

Zonder een goed verhaal is muziek slechts muziek en kunnen de meeste journalisten er geen zinnig woord over vertellen. Daarom gaan muziekverhalen zelden over muziek maar vrijwel altijd over de randverschijnselen.

Omslagfoto: Michael ‘wacko’ Jackson met zijn lama

Onverkend terrein

Het voelt alsof alles in de muziek al gedaan is. Ik voel de muzikale stilstand van anno nu. Natuurlijk wordt er nog driftig geëxperimenteerd maar dat ligt meer op het vlak van geluid en niet zozeer op het muzikale vlak.

Als er iets is waar het in onze populaire muziek aan ontbreekt dan is het de rijkdom in ritme en harmonie. Het was de zwarte man die dat vanuit Afrika naar Amerika bracht. Het was de funk en de jazz die in New Orleans ontstond. Steely Dan stopte die grooves en harmonieën in hun muziek. Stevie Wonder deed dat. Michael Jackson ook. Maar de meesten deden dat niet. Toen niet en nu niet.

Het is onverkend terrein. Of zoals je wilt, de muzikale uitdaging.