Luister zondag 28 mei 2017 naar de Radio Doc: ‘Wim de Bie: de Radio Jaren – van Uitlaat tot podcast’

De VPRO kreeg in de smiezen dat ik Wim de Bie help bij de techniek en montage van zijn podcast Bie’s Warboel. Zodoende boden ze mij aan om een radiodocumentaire voor Radio Doc over Wim te maken. En Wim stemde daarin toe.

Wekelijks sprak ik bij hem thuis af om, zoals Wim dan regelmatig zei “zoals Kees en ik ook altijd deden”, ideeën te spuien. Vooral eerst veel praten zonder op te nemen. Het resulteerde in een echte samenwerking.

We zijn diep in het radioverleden van Wim gedoken. In 1963 begon De Bie zijn medialoopbaan als eindredacteur van het VARA-radioprogramma Uitlaat. Vanwege de enorme populariteit op televisie van het duo Koot en Bie bleef het radioverleden van Wim wat op de achtergrond. Velen zullen wellicht niet weten dat het duo Koot en Bie in het radioprogramma Uitlaat voor het eerst landelijke bekendheid kreeg.

Het radioarchief van Uitlaat is grotendeels verloren gegaan. Maar in de maand dat ik met Wim begon samen te werken, november 2016, ontving Wim van Beeld en Geluid een harddisk met slechts 27 fragmenten (!) die wel bewaard waren gebleven. Een belangrijke aanvulling op het radioarchief van Uitlaat kwam recentelijk dankzij de uitgebreide privécollectie van Wim tot stand. Die collectie, bestaande uit vier verhuisdozen vol zelfgemaakte bandopnames, werd door het Nederlands Instituut voor Beeld en Geluid geheel gedigitaliseerd en april jongstleden bij Wim afgeleverd.

Samen selecteerden we diverse spraakmakende radiofragmenten van ondermeer W.F. Hermans, H.M van Randwijk, Provo Robert Jasper Grootveld, de Clicheemannetjes en Johnny de Selfkicker. Een aantal fragmenten komen uit de unieke privécollectie van Wim en sommige fragmenten waren nooit eerder op de radio te horen.

Wim blikt terug en kijkt vooruit. Want de cirkel is wat Wim betreft rond nu hij nog altijd met een audiorecorder in de hand zelf opnames maakt en de microfoon op bijvoorbeeld zijn eigen voeten richt, lopend door een grindbak. En vooruitstrevend ook, want de inmiddels 78-jarige De Bie maakt er dus een podcast van: Bie’s Warboel.

Wim de Bie: “Het is een ongelofelijk groot probleem aan het worden, al die oude mannetjes en vrouwtjes… en dat ik daar dan godsamme onderdeel van uitmaak!”

Luister zondag naar onze Radio Doc ‘Wim de Bie: de Radio Jaren – van Uitlaat tot podcast’. Tussen 21 en 22 uur zal deze op NPO Radio 1 te horen zijn. Een Radio Doc van precies dezelfde tijdslengte als een Uitlaat-uitzending: 35 minuten. “Eigenlijk is het een soort model-Uitlaat”, aldus Wim.

Voor aanvullende informatie, zie deze pagina op de 2Doc-site. Via deze url zal de uitzending ook na uitzending terug te luisteren zijn. Of abonneer je gratis op de Radio Doc podcast via bijvoorbeeld iTunes.

(omslagfoto Marco Raaphorst: Wim de Bie maakt opnamen in de grindbak voor zijn podcast Bie’s Warboel)

Wordt 2017 het podcastjaar?

Daar waar Marketingfacts het in 2014 nog “een markt met potentie” noemde, kun je anno 2017 niet meer om het fenomeen podcasting heen. Op elke iPhone staat standaard de Podcasts-app geïnstalleerd. Een app die synct met iTunes op je laptop of vaste computer. En ook met Spotify kun je je op podcasts abonneren. Sterker nog: je komt echt van een andere planeet als je nog nooit van podcasting gehoord hebt.

En Apple toonde het in  jaarcijfers over 2016 klip en klaar aan (stand van zaken op 6 december 2016, zelfs nog een volle maand te gaan!):

Podcasts hit an impressive milestone in 2016: globally, Apple listeners consumed over 10 billion downloads and streams over the past 12 months via iPhone, iPad, Apple TV and desktop.

10 billion = 10 miljard downloads!

Het mooie van een podcast-app is dat deze bijhoudt tot waar je een aflevering beluisterd hebt in precieze minuten en seconden. De volgende keer dat je de aflevering verder wilt luisteren gaat ‘ie gewoon vanaf dat punt verder. En het maakt niet uit of je wisselt tussen iTunes van je smartphone of die van je laptop of vaste computer. Podcasts bieden vele voordelen ten opzichte van radio. En soms wordt het ook als audiostream aangeboden en is het dus live, net als radio. De podcast dient dan als archief, als een soort Uitzending Gemist.

Vorig jaar besloot ik een nieuwe audiodocumentaire te maken. Het werd tijd want mijn vorige audiodocumentaire stamt uit 2014. En hoewel ik in eerste instantie nog dacht dat ik hem net als de vorige keer op de radio uitgezonden zou willen hebben, dit keer maak ik er een podcast van. Ik heb niet veel nodig, ik kan alles zelf doen. Dat deed ik de vorige keer ook, maar de radio was toen nog wel nodig om hem uit te zenden. Dat was toen Radio 6, een zender die inmiddels ook alweer ter ziele is! Snap je gelijk hoe het met radio in Hilversum gesteld is: op sterven na dood!

Eind vorig jaar belde ik met Anton de Goede, de hoofdredacteur van Woord.nl. Hij vertelde mij dat Woord.nl in de huidige vorm per 1 jan 2017 zou ophouden te bestaan. En dan te bedenken dat ik in maart 2014 nog bij de opening aanwezig was! Het heeft dus slechts 2 1/2 jaar in huidige vorm kunnen bestaan. De site wordt op dit moment omgevormd tot, je raadt het al, een podcastplatform! (ik zei nog in 2014 tijdens de openingsborrel…)

Daar waar Hilversum ooit vooropliep met innovatieve ideeën.  Ik noem 3VOOR12, Bieslog en meer sites die onder de vlag van de VPRO vielen. Een club waar ik als WordPress-installateur  en code-masseur ook wat jaartjes mijn ding heb kunnen doen. Sterker nog: ik heb WordPress als eerste in Hilversum mogen installeren en heb weblogs.vpro.nl, pooljaar.nl, weblogs.hollanddoc.nl, radio6.nl en het weblog voor In Europa (mede) mogen opzetten/ontwikkelen. Helaas zijn door de bezuinigingen vanuit de politiek (lees: politici hebben afgelopen jaren echt nul,nul visie op internet laten zien!) al die blogs de nek om gedraaid.

Inmiddels komt alle innovatie van nieuwe makers die niet gebruikmaken van de oude medianetwerken. Zie het succes van de bloggers en de vloggers. En inmiddels ook van de podcasters. De gevestigde orde heeft het nakijken.

Er is geen twijfel over mogelijk: ik zal het zelf moeten gaan doen. Is het daarom een idee om alle stappen die ik moet zetten om tot een podcast te komen te beschrijven, te delen hier op mijn blog? En daarna misschien ook nog wel, want als de podcast er eenmaal is wil ik natuurlijk ook dat er flink naar geluisterd wordt. Promotie is dus wel een dingetje. Hoe zal ik dat gaan aanpakken? Waar loop ik misschien in vast? Wat valt er tegen? Of misschien wordt het gelijk een juweel van een succes? Wie zal het zeggen? We gaan het “zien”…

De beeldkwaliteit van de NPO is iets omhoog gegaan… *zucht*

De beeldkwaliteit bij de NPO (NPO.nl en Uitzending Gemist) is onlangs iets omhoog gegaan. Jarenlang hebben we de ergerlijke baggerkwaliteit van 384p tot ons moeten nemen. Inmiddels is de kwaliteit onlangs opgeschoefd naar 576p (zie NPO/help) wat nog altijd een stuk lager is dan de HD ready norm van 720p. Laat staat 1080p, 2160p of 4320p formaten welke YouTube al jaren aanbiedt. YouTube introduceerde in november 2008 HD ready 720p video (zie wiki). Een jaar later, in 2009, 1080p. En in 2010 werd 4K al geïntroduceerd. Kortom: de NPO loopt zwaar achter de gangbare normen aan!

Via NPO Plus kun je trouwens wel van 720p HD ready kwaliteit genieten. Je moet er wel voor willen dokken. Vreemd dat men zo’n commercieel betaalmuurtje heeft opgetuigd want de content van de NPO wordt van onze belastingcenten gefinancierd met aanvullende inkomsten uit de STER-reclames. De NPO heeft een educatieve taak en moet haar content op een laagdrempelig manier voor iedere Nederlander toegankelijk aanbieden. En dan tuig je een betaalmuur op?!?! #fail

Dat de NPO de wedstrijd om de kijkcijfers allang van YouTube verloren heeft moge duidelijk zijn. En als de NPO denkt dat beeldkwaliteit geen argument voor het grote publiek is, dat is ten dele maar waar want dat geldt alleen als er geen alternatieven zijn. Mijn dochter van 14 herkent allang de cirkeltjes in de pupillen van de beautyvlogger al zijnde “profi paraplulampen”. En die kids van tegenwoordig weten ook allemaal welke camera’s ze gebruiken en waarmee de vloggers editen. Om kort te gaan: die kids weten ALLES van tech. Duh! Het is 2016 en de smartphone is hun meest kostbare bezit.

Bij de NPO ontbreekt het aan kennis en visie. Erg stom want met televisie valt nog genoeg te innoveren maar niet op de manier zoals de NPO het nu inzet. Op deze manier gaat televisie heel snel dood. Mark my words!

Theaterstuk Blonde Dolly (muziek: Marco Raaphorst)

In opdracht van Sjaak Bral componeerde ondergetekende voor zijn theaterthriller Blonde Dolly 10 tracks. Een stuk over de moordzaak uit 1959 op de Haagse prostituee die onopgelost bleef.

Sjaak Bral neemt het publiek mee terug in de tijd, naar de schone schijn van de jaren vijftig en de verstikkende macht van regenten.

Hij spoorde bovendien de vermeende moordenaar (nu 87 jaar oud) op en confronteerde hem met de bewijslast.

Feit en fictie raken verstrikt in een razend knappe vertelling die zowel historisch als humoristisch is. Een theaterthriller van de bovenste plank – met een ontknoping die het publiek niet in de koude kleren gaat zitten.

‘Humor met een geweldige charme’ – Patrick v.d. Hanenberg, Volkskrant

Op zaterdag 23 januari 2016 voerde Sjaak een kort stukje uit op NPO Radio 1 in het programma De Taalstaal van Frits Spits met mijn muziek:

Hier het oorspronkelijke politiebericht uit ’59:

moord-blonde-dolly

Zie ook, mijn portfolio: melodiefabriek.com/project/blonde-dolly/

The Future of Audio in De Balie: Nederland blijft achter

Vanmiddag werd in De Balie, Amsterdam, gesproken over de toekomst van audio. Audio als zijnde: gesproken woord. Maartje Duin en Tjitske Mussche die samen regelmatig luisteravonden organiseren onder de noemer Grenzeloos Geluid openden de bijeenkomt door een paar korte fragmenten van populaire podcasts te laten horen. Ze kwamen allemaal uit Amerika, op 1 Zweedse uitzondering na. En dat Zweden het goed doet op podcast gebied, dat kwam Jakob Munck van het Zweedse productiebedrijf Munck vertellen.

Jaloers op Zweden

Munck vertelde een lovend verhaal over het enorme succes in Zweden van on-demand radio. Dat heeft kunnen ontstaan doordat de Zweedse publieke radio omroep een paar jaar geleden besloten heeft om te gaan samenwerken met externe partners, waaronder het bureau van Munck. Het levert ongekend hoge cijfers op: 6,5 miljoen luisteraars per week waarvan 2 miljoen op basis van podcasts/om-demand. En dat op een inwonersaantal van 9 miljoen! Alle programma’s zijn in Zweden voor 30 dagen na live-uitzending beschikbaar. Het zijn cijfers waar wij in Nederland stikke jaloers op zijn. Download in dit kader het document Swedish Radio 2013 (PDF) ook eens, met nog veel meer info over hoe die slimme Zweden het doen, ook hoe ze de brug slaan tussen social media en radio/on-demand.

Munck werd gevraagd op welke manier men on-demand luistert. Zijn antwoord was kort en simpel: mobile.

Jaloers op Amerika

In Nederland kijken alle verhalende radiomakers naar Amerika. Want daar gebeurt het echt. Daar is de toekomst van radio dankzij het fenomeen podcasting een gegarandeerde stralende toekomst, met bakken vol geld en super creatieve podcasts. Ik noem This American Life, Radiolab, SerialLove + Radio of een WTF podcast (What The Fuck) die zelfs Obama te gast had.

Jonathan Mitchell, maker van de bijzonder populaire podcast The Truth (meer dan 150.000 abonnee’s), kreeg van de dames Duin en Mussche het woord om zijn Amerikaanse droom te verwoorden. The Truth podcast was Mitchell ooit begonnen omdat hij na zo’n 20 jaar ervaring als traditioneel radiomaker meer vrijheid zocht. En die vrijheid kreeg hij. Vandaar zijn boodschap: get it out there. Denk niet teveel na over geld maar ga iets maken en zet het online zodat men het kan delen. Want ook al is het een kleine groep, mensen willen immers graag delen.

Mitchell kan er inmiddels goed van leven. Adverteerders kunnen een paar korte timeslots kopen die Mitchell op eigen wijze aanprijst in zijn podcast. Het levert hem zo’n 5000 dollar per episode op wat voldoende is om ze te kunnen produceren. Mitchell werkt vanuit huis en zegt geen zorgen te hebben over zijn inkomen. Die relaxtheid dankzij de solide stroom aan inkomsten via adverteerders heeft Mitchell ook zeker te danken aan het podcast-platform Radiotopia waar hij vanaf het begin bij betrokken is. Radiotopia hanteert een samen-staan-we-sterk methodiek voor alle aangesloten podcasts door ze gezamenlijk te promoten en gezamenlijk op zoek te gaan naar adverteerders, donaties en andere vormen van funding. Het is een ongekend succes gebleken.

Nederland blijft achter

Frustrerend is het dan om vervolgens geen enkel positief geluid uit Nederland te horen. Jan Westerhof (Directeur Radio NPO) kreeg het woord maar wilde vooral graag benadrukken dat hij fan is van de term radio. Radio sluit het sharen/delen uit en is een oude term van alleen maar zenden. Als Westerhof blijft vasthouden aan die term dan is radio echt ten dode opgeschreven, zo voorspel ik. Omarm het internet of sterf, dat idee.

Ik heb ervaring met het maken van radiodocumentaires. Na het maken van mijn eigen productie Oostende Healing voelde ik me geroepen om een podcast te gaan produceren. Toch is dat tot op heden niet gebeurd maar ik sluit niet uit dat dat een keer gaat veranderen. Want de kans die Nederland laat liggen is eigenlijk te mooi om waar te zijn.

P.S. De live-stream is on-demand te bekijken, niet in super lage kwaliteit via de NPO maar in HD via het Vimeo-account van De Balie:

Serial podcast is meer dan een podcast

We kunnen een hoop van het megasucces van de Serial podcast leren. Zo luisterden er meer mensen naar Serial dan dat er mensen keken naar tv-series als Girls en Mad Men (bron). Kortom: het format podcast moeten we inmiddels als doorgebroken en mainstream beschouwen.

Echter, in Nederland is de podcast bij lange na nog niet doorgebroken. Misschien omdat radio het nog best goed doet in Nederland? Hoewel? De NPO wil van Radio6 af. De zender die er nota bene het laatste bijkwam! Ik heb ooit de allereerste versie van de website opgezet, toen het nog een WordPress-blog was (multi-user). En ik heb nog trainingen gegeven aan de radiomakers van Radio6 die op Radio6.nl gingen bloggen. Mensen als Vincent van Engelen enzo. Hartstikke leuk allemaal.

Terug naar Serial. En ik schrijf in de verleden tijd want de serie is inmiddels allang afgelopen. Wat mij vooral aan deze geweldige serie opvalt, naast de kwaliteit van de serie zelf natuurlijk, is de kwaliteit van de website. Die website is echt een geweldige aanvulling op de audio-serie met naast duidelijke informatie per episode ook heel veel aanvullende informatie, notities, landkaarten met aanwijzingen, politieverslagen, tijdslijnen en zelfs de componisten van de muziek krijgen volledige aandacht.

Daarnaast zette men Twitter en Facebook op een bijzondere manier in. Men zat er bovenop, er was veel interactie met de luisteraars en men voerde de opwinding over de serie telkens een beetje op. Zodoende verspreidde de serie zich razendsnel als een brandend vuurtje online. Deze serie MOEST je gehoord hebben! Massaal ging men over tot het plaatsen van retweets. Massaal blogde men erover. Er zijn zelfs diverse podcast gemaakt die over Serial gingen. Kan je het geloven, een podcast maken die over een andere podcast gaat? Zo succesvol dus. Mega.

In Nederland nemen we deze zaken nog steeds niet echt serieus merk ik. Naast het feit dat de podcast niet serieus genomen wordt lijkt men met name in Hilversum alleen geïnteresseerd te zijn in radio en tv. En dus bungelen de websites van de NPO er een beetje bij. Men worstelt zichtbaar met Twitter en Facebook en het ontbreekt daarbij vooral aan de bevlogenheid die bij Serial juist zo voelbaar was.

De kansen die er liggen zijn helder en duidelijk. Nu de nieuwe makers nog. En dat schrijf ik toch ook als een soort opdracht aan mijzelf…

NPO schaft de middengolf voor radio af

De NPO gaat per 16 september 2015 stoppen met haar uitzendingen op Radio 5 via de AM-band (ook wel middengolf genoemd). Een logische keuze want AM is kostbaar en zwaar achterhaald qua techniek. Ook voor NPO-directeur Radio Jan Westerhof was de beslissing eenvoudig te nemen:

De bezuinigingen van het kabinet dwingen ons tot keuzen. En de verouderde zendmasten voor de AM zijn aan vervanging toe: dat is een dure operatie waarbij we onszelf afvragen of we dat nog wel moeten doen. We besparen 1,2 miljoen per jaar als we ermee stoppen.

Volkskrant

Radio 5 is het enige kanaal van de NPO dat nog via AM uitzendt. Er zouden volgens de Volkskrant met name ouderen boven de 60 jaar naar luisteren. Ouderen die massaal op Facebook zitten en best digitaal zouden kunnen gaan luisteren. Als ze dit niet al allang doen…

Westerhof noemt DAB+ als alternatief maar dat lijkt mij minder voor de hand liggend want deze techniek was al achterhaald toen ‘ie verzonnen werd. Ik geloof persoonlijk alleen in online streams en podcasts. Opmerkelijk overigens dat de Volkskrant dit juist buiten beschouwing laat.