NPO schaft de middengolf voor radio af

De NPO gaat per 16 september 2015 stoppen met haar uitzendingen op Radio 5 via de AM-band (ook wel middengolf genoemd). Een logische keuze want AM is kostbaar en zwaar achterhaald qua techniek. Ook voor NPO-directeur Radio Jan Westerhof was de beslissing eenvoudig te nemen:

De bezuinigingen van het kabinet dwingen ons tot keuzen. En de verouderde zendmasten voor de AM zijn aan vervanging toe: dat is een dure operatie waarbij we onszelf afvragen of we dat nog wel moeten doen. We besparen 1,2 miljoen per jaar als we ermee stoppen.

Volkskrant

Radio 5 is het enige kanaal van de NPO dat nog via AM uitzendt. Er zouden volgens de Volkskrant met name ouderen boven de 60 jaar naar luisteren. Ouderen die massaal op Facebook zitten en best digitaal zouden kunnen gaan luisteren. Als ze dit niet al allang doen…

Westerhof noemt DAB+ als alternatief maar dat lijkt mij minder voor de hand liggend want deze techniek was al achterhaald toen ‘ie verzonnen werd. Ik geloof persoonlijk alleen in online streams en podcasts. Opmerkelijk overigens dat de Volkskrant dit juist buiten beschouwing laat.

Radiofragment van Radio Online uit 2007 toegevoegd aan mijn SoundCloud profiel

Ooit won ik met mijn blog marcoraaphorst.nl een Dutch Bloggie voor de felbegeerde titel Beste Muziekwebblog. Godzakke YEAH! De uitslag werd door oudgediende Peter Olsthoorn in het radioprogramma Radio Online (inmiddels zwaar ter ziele) onthuld terwijl in het Atrium in Den Haag het Dutch Bloggies event plaatsvond onder het genot van bier en cheerleaders. Dit legendarische fragment heb ik ook aan mijn SoundCloud profiel toegevoegd in de hoop dat het een beetje duurzaam van aard is. Hier is ‘ie:

In die jaren schoof ik weleens bij Radio Online aan, met name als het weer eens over copyrightkwesties ging. Oerblogger Tonie van Ringelestijn voerde er toen de redactie. Het is slechts 7 jaar geleden maar toch voelt het als een eeuwigheid. Internet is niet echt duurzaam gebleken. Er is zoveel content verdwenen, complete radioarchieven bijvoorbeeld.

Ook de Dutch Bloggies zijn helaas al jaren ter ziele (2009 was het laatste jaar). Den Haag, nee sterker nog: Nederland heeft geen weblog festival meer. In 2009 organiseerde ik er zelf eentje samen met mijn bloggende vriendin, Blog-Art. Ook dit festival moeten we de status legendarisch en obscuur toebedelen.

De data rot onder onze ogen weg. Daarom probeer ik mijn eigen digitale verleden maar zo goed en zo kwaad als ik kan te cultiveren. Als teken van leven. Met dank aan het blog.

(Uitgelichte foto: Gera Nieland)

#metablog dag 4: er is altijd publiek

Joe Frank

De legendarische radiomaker Joe Frank heeft er een halve literaire carrière opzitten wanneer hij zo rond zijn 40e de switch naar radio maakt. Niet langer komen de zinnen op papier terecht maar laat Joe zijn eigen stem klinken in lange monologen.

Joe gelooft niet in het uitschrijven van scripts om dat vervolgens te laten inspreken door stemacteurs. Joe neemt improvisaties van acteurs op. Joe haat het genre radiodrama waarin het script altijd duidelijk te horen is en vermijdt het dus als de pest.

Joe knipt en plakt de improvisaties samen tot wonderlijke verhalen vol zwarte humor. Hij maakte er al meer dan 200. Meestal monteert hij er een paar maten muziek onder die hij herhaalt en herhaalt en herhaalt.

Vorig jaar, in 2013, las ik in Believer Magazine een tof interview van Jonathan Goldstein met Joe. Daarin de vraag of, had Joe nooit radio ontdekt, hij dan een tevreden schrijver zou zijn geweest?

Waarop Joe antwoordt:

No way. I tried, but the problem is that there was no audience. There was no deadline. You were writing in a vacuum, a void. You might show it to two friends, but what did they know? The most important thing with radio was there were people to play to, to entertain. They would be looking forward to the next show—it was very motivating. And you had a weekly broadcast, so you had something to look forward to as well. If I had been doing radio without an audience, if I’d just had a tape recorder at home and I’d been doing monologues and there was nobody to listen to it and no deadline, that would have died fast.

Zijn schrijverij sloeg niet aan, hij had geen publiek, een publiek dat er voor radio wel was. En dus koos Joe voor radio om daarin zijn literaire honger te stillen, week na week, jaar in jaar uit.

En zo kunnen we een brug slaan met internet. Want ook daar is altijd publiek en je hoeft niet te wachten tot iemand je boek koopt. Je biedt het ze gewoon aan, je geeft ze iets te lezen, je geeft ze iets om naar te luisteren, iets om te bekijken.

Zoals je het ook hier leest.

(fotograaf/CC BY: Mark Campbell)

Podcasts componeren

podcasts-maartje-smits

Op 3 maart 2014 tijdens de lancering van Woord.nl hield Maartje Smits, adjunct-hoofdredactrice hard//hoofd, een kort betoog over het stille fenomeen de Podcast. Een afgeleidde bijdrage over hetzelfde onderwerp leverde ze voor de 16e editie van het 609 cultuur en media magazine van het Mediafonds (download PDF).

Volgens Maartje is het belangrijkste verschil met radio dat een podcast geen live-opname is. Het klakkeloos overzetten van een live-radioprogramma naar een podcast heeft daarom volgens haar dan ook geen zin. Het geheim van een interessante podcast zit hem in de zorgvuldige montage. De keuzes die gemaakt zijn om het verhaal zo goed mogelijk de gehoorgang van de luisteraar in te duwen. Met een spannende montage waarin elke stilte, iedere aarzeling bewust niet zijn weggepoetst.

Een podcast dwingt volledige aandacht af. Met als resultaat, als het goed is, een geestverruimende ervaring.

In haar betoog liet Maartje een paar maal het woord componeren vallen. Omdat een podcast gecomponeerd moet worden. De stemmen die spreken, soms afgewisseld door een voice-over, achtergrondgeluiden die klinken, speciaal sounddesign voor verrassing en het neerzetten van scenes, en stemming verhogende en/of contrasterende muziek zorgen ervoor dat een podcast het gevoel van een film geeft. Waarbij de beelden uit de fantasie van de luisteraar komen.

Mijn favoriete podcast is al jarenlang Love + Radio. Nick van der Kolk en zijn makkers vertellen simpelweg de beste verhalen die prachtig gemonteerd en voorzien van spannende muziek en sounddesign zijn. Daarbij maken zij gebruik van technieken die je in hedendaagse muziekproducties ook vaak hoort. Soms wordt het geluid radicaal gefilterd. Iets dat Radiolab overigens ook doet. Love + Radio heeft een feel die heel lekker en helemaal van deze tijd is.

Het lied werd ooit uitgevonden als vorm voor storytelling. Op rijm kun je verhalen beter onthouden. Tegenwoordig hoeven we ze niet langer te onthouden, dat doet de techniek wel voor ons. Ook is het steevast herhalen van een refreintje niet langer nodig om een boodschap te onthouden. Veel muziek is daarom zo voorspelbaar geworden. Goeie podcasts zijn daarentegen zijn vaak rete spannend. En opwindend.

Maar ook een speelfilm is een traditionele bende vergeleken met een moderne podcast. In de meeste speelfilms hoor je een orkest volop violen de muziek uitvoeren, alsof de bioscoopbezoekers zo dol op orkestmuziek zijn. Not! En via sounddesign wordt alles episch versterkt, nooit wordt het contrast opgezocht. Alsof de bioscoopbezoeker dom is en alles overduidelijk voorgeschoteld en doorgekookt op zijn bordje moet krijgen.

De tijden zijn veranderd. Voor audiodocumentairemakers bijvoorbeeld. De vernieuwing is ingezet door de podcasts. Niet langer moet je een verhaal vertellen terwijl er vogels klinken. Vincent Bijlo zei het gisteren nog tijdens de lancering van Woord.nl: vogels doen het goed onder een gesprek. Ik denk het niet. Niet meer. Fuck die vogels. Gooi er een beat onder met een low pass filtertje dat je langzaamaan dichtdraait. Hack die score!

P.S. Op Transom is een zeer interessant stuk te vinden waarin Brendan Baker, de muziek en sounddesigner van L+R, gedetailleerd uitlegt hoe hij te werk gaat.

Lancering Woord.nl

Zo, Woord.nl is vanmiddag gelanceerd in Beeld en Geluid. Het ziet er niet alleen goed uit het is ook nog eens lekker gevuld met een paar duizend audiodocumentaires, interviews, hoorspelen, reisverslagen en andere auditieve zaken.

woordnl_logo
De hele radiocollectie van Beeld en Geluid, die inmiddels grotendeels gedigitaliseerd is, zal worden aangeboden op Woord.nl zo werd tijdens de lancering verteld. Met als enige ja-maar: zolang het copyright het toelaat en de content binnen het stramien van Woord.nl valt. Met het blik, nee gehoor op de toekomst is er dankzij Woord.nl een nieuwe regeling gekomen. Deze verplicht de maker gebruik te maken van een Creative Commons licentie voor het werk zodat de productie zonder copyrightgedoe (joehoe BUMA!) op Woord.nl en andere online media kan worden aangeboden. Deze regeling heet Open Woorden en wordt tussen de audiomaker en het Mediafonds tot stand gebracht. Dus zonder tussenkomst van een Publieke Omroep.

Het is de combinatie van het gigantische radioarchief, de regelmatige aanvulling met nieuwe radioproducties en producties die via de Open Woorden regeling tot stand zijn gekomen, wat Woord.nl tot een unieke website maakt voor audiomakers en luisteraars. De site is een webapp die in alle browsers van alle apparaten te gebruiken is. Hipster proof.