Op zoek naar het stof in samples dankzij The Dust Brothers

Het duo John King en Mike Simpson – oftewel The Dust Brothers – hebben een nieuwe manier van arrangeren en een nieuwe klankopvatting uitgevonden. Zij waren de eersten die hele composities middels samples opbouwden. Paul’s Boutique van de Beastie Boys is hun doorbraakproductie die enorm veel navolging heeft gekregen.

Met dat album hebben de Beastie Boys de hiphopwereld totaal veranderd. Daar waar hiphop leunde op een drummachine, scratching en hier en daar een sampletje, gingen de Beasties met The Dust Brothers veel verder. Op Paul’s Boutique vormen de honderden samples een muzikaal geheel, een muzikaal mozaïek. Een techniek die The Dust Brothers ook op Beck’s Odelay hebben toegepast, een kleine 10 jaar later. En waarmee men haar invloeden in het popidioom liet gelden.

Inmiddels waren er al vele rechtzaken geweest over het toepassen van de samples (lees: advocaten roken geld) waardoor The Dust Brothers hun eigen samples besloten te gaan maken. In plaats van muzikanten hele partijen te laten inspelen, lieten zij de muzikanten een maat muziek spelen op herhaling totdat ze iets vonden dat te gek klonk. Een zoektocht naar de imperfectie, het stof in de samples.

Because for some of the more traditional musicians we worked with, the idea of sampling was sort of foreign, and they wanted to play things right. But we don’t necessarily want you to play things right, we want you to play things cool. You play over a groove until you have a good bar, and then we take that bar and loop it. I always say that our best music comes from mistakes that happen. You’re trying to do one thing, and then someone makes a mistake and that mistake ends up being the hook of the song, the coolest part of the song.

interview Sound On Sound

De samenwerking met Beck heeft vele geweldige albums opgeleverd. Ze laten een nieuw geluid horen dat de popmuziek in mijn oren enorm verrijkt heeft. Ruis, fuzz, piepjes en klikjes vergroten hier de muzikale feestvreugde. Een zoektocht naar imperfectie.

Het is een techniek die veel navolging heeft gekregen. Ook in Nederland. Want neem nu Spinvis. Op zijn debutalbum uit 2002 kun je heel goed horen hoe Erik de Jong grossiert in samples met rafelrandjes.

Geluidsdetective: Voor Ik Vergeet van Spinvis en het Reason-loopje

Erik samplet ook zichzelf. Duidelijk te horen is hoe hij allerlei loopjes met kleine schoonheidsfoutjes als één groot muzikaal mozaïek samen laat vallen. Het gruizige karakter van de samples zorgt ervoor dat zijn muziek niet glad wordt.

Precies die gladheid is een gevaar dat op de loer licht als je een computer gebruikt. Zelfs stemmen worden tegenwoordig aalglad gemaakt middels de Auto-Tune. The Dust Brothers kozen precies de tegenovergestelde route. Eentje die mijns inziens dus veel interessanter is. Perfectie is immers saai.

Drake schrijft geschiedenis: hij wint rechtszaak rondom sampling op basis van Fair Use!

De artiest Drake werd onlangs aangeklaagd omdat hij in zijn track Pound Cake/Paris Morton Music 2 een stuk van de track Jimmy Smith Rap van Jimmy Smith als gesampl gebruikt.

Hier het orgineel van Jimmy Smith Rap:

De track van Drake begint met de sample waar een paar woorden in gewijzigd zijn:

De rechten voor deze sample konden niet voor het uitbrengen van de track gecleared worden omdat de rechthebbenden van Jimmy Smith’s copyright verklaard hebben dat Jimmy daar nooit toestemming voor zou hebben gegeven omdat hij Hip Hop haatte. Vandaar zijn statement “Jazz is the only real music that’s gonna last, all that other bullshit is here today and gone tomorrow. But jazz was, is and always will be.”

Opvallend dus dat juist dat statement door Drake gebruikt wordt in een kleine verandering:

“Only real music’s gonna last, all that other bullshit is here today and gone tomorrow.”

Maar het verhaal wordt nog fraaier want nu heeft de rechter William H. Pauley III heeft onlangs de uitspraak gedaan:

There can be no reasonable dispute that the key phrase in Smith’s song “is an unequivocal statement on the primacy of jazz over all other forms of popular music,” and that Drake’s use, by contrast, “transforms Jimmy Smith’s brazen dismissal of all non-jazz music into a statement that ‘real music,’ with no qualifiers, is ‘the only thing that’s gonna last.'”

(…)

“This is precisely the type of use that ‘adds something new, with a further purpose or different character, altering the first [work] with new expression, meaning or message,” writes the judge.

De “rechthebbenden” vroegen 300.0000 dollar voor het zonder toestemming citeren van Jimmy Smith. Naar dat geld kunnen ze nu fluiten vanwege die opvallende uitspraak van de rechter. Deze rechter ziet dit werk als een creatieve herbewerking die “sharply different” is ten opzichte van het orgineel.

Ook verklaarde de rechter:

Drake used Smith’s work as “raw material” for his creative objective.

Het is een enorm opvallende uitspraak die wellicht nieuwe visie op copyright inluidt. Dat zou tijd worden! Al jaren beschouw ik copyright vanuit eenzelfde visie als deze rechter. Het hergebruiken van samples moet toegestaan zijn. Muziek bouwt namelijk altijd voort op wat er al was. Dus als ik een sample van Hendrix of The Beatles gebruik en er totaal iets anders mee maak dan moet dat mogen. Dat heet namelijk creativiteit en zo werkten Hendrix en The Beatles ook. Ook zij hergebruikten andermans muziek.

300.000 dollar voor het gebruik van zo’n sample durven vragen is gewoon ziekelijk. Dan hou je niet van muziek, dan geef je alleen maar om geld.

Wat een overwinning voor alle creatieven wereldwijd!

(omslag foto werd gemaakt door Amber onder CC BY-SA)

Sterk staaltje Robin Hood: de Amen Break

De track Amen, Brother van The Winstons is de meest gesamplede track evah. Vanwege de prachtige drumbreak van slechts 4 maten. Je kent hem vast, luister maar:

Over die drumbreak is mooie documentaire gemaakt die al eeuwen op YouTube staat. Het is een mooi lesje Art of Sampling.

De drumbreak werd gespeeld door drummer Gregory Cylvester Coleman die helaas in 2006 overleed zonder er een cent aan royalties voor terug te zien. Copyright geldt sowieso niet op drumbreaks maar royalties gelden hier zeker wel, toch? Nee, helaas de royalties moeten aan iemand toebehoren alleen weet niemand aan wie. Wikipedia zegt luidt en duidelijk:

The copyright holder is unknown.

En dus kun je de sample al jaar en dag downloaden en gebruiken, zelfs via Wikipedia. Toch snapt iedereen dat The Winstons recht hebben op een vergoeding en dat het bijzonder lullig is dat zij er nooit ene cent voor ontvangen hebben.

Welnu, na jaren is daar verandering in gekomen middels een gift van ‘The Winstons Amen Breakbeat Gesture’, een Facebook Groep die werd opgericht door de Brit en Amen-fan Martyn Webster. Hij startte een inzamelingsactie via een GoFundMe campagne. Een actie die een eerste som van € 24,000 heeft opgeleverd. Het bedrag is inmiddels overgemaakt aan de zanger en saxofonist van de band: Richard Spencer. Maar de actie loopt gewoon door. Zo vermeldde eind vorig jaar Webster op de Facebook Groep:

Due to popular demand of those who have just found out about the campaign, or have offered to donate again, with the help of Gofundme I have got a new campaign set up and ready to go!

Robin Hood bestaat! Amen.

(Fabio bedankt voor de tip!)

Flexibel samplen met Ableton Live 9.5

Sampling is sinds de jaren 80 een populair middel voor muzikanten om de beat, of een kort fragment uit de muziek van anderen in een eigen track te gebruiken. Zo heeft rap-muziek kunnen ontstaan, rapping over a beat. Een beat die vaak afkomstig was van Clyde Stubblefield, de drummer van vele James Brown hits. James verzon ze niet maar Clyde verzon ze al spelende. Hij stak een hele generatie aan met die vette grooves van hem.

Geld

Clyde heeft er nooit een cent teruggezien van al dat samplen. James Brown daarentegen wel want hij staat als songwriter vermeld en ontving er royalties over. Alleen heeft James die groove niet verzonnen maar Clyde. Een beetje oneerlijk dus.

Yet Mr. Stubblefield’s name almost fell through the cracks of history. The early rappers almost never gave credit or paid for the sample, and if they did, acknowledgement (and any royalties) went to Brown, who is listed as the songwriter.

– New York Times

Clyde is niet de enige. Met hem zijn er vele andere muzikanten met exact hetzelfde verhaal. De sampler heeft hun geen geld of naamsbekendheid opgeleverd.

Samplen als creatief proces

De eerste samplers waren heel primitief. Zelf heb ik nog met een Ensoniq Mirage, een 8-bit sampler, gewerkt. Maar inmiddels dankzij software zoals die van Ableton Live, Duitse software waar ik sinds 2002 mee werk, zijn de mogelijkheden voor het creatief samplen enorm toegenomen. Heden ten dage kun je een sample zo veranderen dat het origineel er vrijwel niet meer in terug te ontdekken valt.

Bekijk vanaf 12:27 onderstaande video en zie hoe je vrij eenvoudig in een stuk audio kunt gaan transponeren naar andere toonhoogtes in real time. Op die manier kun je nieuwe muziek creëren op basis van bestaande muziek door de melodie en harmonie aan te passen.

Het gave hieraan vind ik dat je de unieke aspecten van het origineel kunt behouden. Als een soort eerbetoon. Het geluid van de opname bijvoorbeeld en de algehele feel. Hoewel je dat ook weer kunt aanpassen als je dat wenst, noten, timing en het geluid. Zo ver zelfs, zodat het origineel onherkenbaar is. Maar nogmaals: dit eerbetoon met een twist is toch een geniale creatieve uitdaging die deze techniek ons heden ten dage biedt?

Juridische hel

Het is toch te gek om een prachtige partij van bijvoorbeeld Herbie Hancock te kunnen veranderen naar iets anders? Met die oude sound, maar dan wel heel anders dan het origineel. Helaas ga je dan nat in een rechtszaak. Want zodra het origineel te ontdekken valt ben je aan het “jatten”, zo beschouwen niet-creatieve juristen en rechters het. Andy Warhol mocht de soepblikken van Campbell zeefdrukken en voor veel geld verkopen maar muzikanten die zoiets doen dat worden financieel helemaal uitgekleed. Als ik het muziekje Always Coca Cola sample en met een toetsenbord laat klinken als “Always, always, always Coca Cola” dan moet ik diep in de buidel tasten.

Alles in de kunst is een kwestie van doorgeven, van nadoen wat anderen doen. Stijlidiomen hebben zo kunnen ontstaan doordat iedereen iets op eenzelfde manier speelt. De blues met haar 3 akkoorden bijvoorbeeld waar popmuziek uit heeft kunnen ontstaan.

Of neem Igor Stravinsky die in zijn stuk Le Sacre du Printemps melodieën uit volksmuziek letterlijk overnam. Vrijwel alle klassieke componisten namen overigens eeuwenlang populaire notenreeksen van mekaar over. Hetzelfde geldt voor jazzmuziek dat bol staat van de licks en harmonische overgangen die men van mekaar “leende”.

Met de komst van de sampler in de 80-er jaren veranderde deze visie. De juristen roken geld. Maar inmiddels is de tijd misschien rijp voor een wat meer open blik en kunnen we echt de nieuwe mogelijkheden van software gaan benutten zonder telkens in rechtszaken te eindigen.

Picasso

“Good artists copy, great artists steal”, zei Pablo Picasso ooit. Pablo was schilder. Die moest alles met de hand schilderen. Maar wat nu als je een foto maakt? Dat is een heel stuk eenvoudiger. Het maken van een foto zou je kunnen zien als het maken van een sample van wat je door de lens ziet. Een visuele sample. Veel fotografen fotograferen kunstwerken, schilderijen, of architectuur die ontworpen is door anderen. Ook dat levert enorme copyrightdiscussies op. Maar muzikale samples zijn vaak geen letterlijke opnames zoals een fotograaf doet, maar meer creatieve behandelingen van de samples.

Ik hoop dat sampling algemeen geaccepteerd gaat worden als een creatieve uitdaging om de muziek en klanken van onze voorgangers te recyclen in nieuwe werken. Zodat ze voortleven. Juristen moeten daarom wat meer creatief durven te denken en het meer benaderen vanuit de artistieke prestatie die geleverd wordt. Een fotograaf laten we immers ook redelijk vrij. Dat moet voor componisten dan helemaal gelden. Laat de artistieke presentatie daarin de sleutel zijn en niet het geld. Muziek is een kwestie van voortbouwen op wat er al was. Een verbintenis met het verleden, verbonden door notenreeksen en stijlidiomen die ons bekend in de oren klinken.

P.S. In een interview met The Atlantic maakt copyrightactivist Kembrew McLeod een slimme opmerking:

Q: Do any examples from history prove that a frictionless licensing system can work?

A: We can look to the 1909 copyright act, which made it possible for the cover song tradition to exist—which shaped 20th century popular music. If you look at the history of 20th century popular music, the bulk of sound recordings produced were covers, and it was possible because congress allowed for frictionless transactions on cover songs.

Think about what cultural value was added to 20th century popular culture because people had the freedom to cover and reinterpret songs. That freedom generated tons and tons of fantastic recordings—and revenue. We can have a vibrant, thriving culture—and at the same time, make sure artists get paid. We can look to the past to find fixes for the future.

A Portrait [disquiet0177-netlabel-portrait]

De track A Portrait [disquiet0177-netlabel-portrait] maakte ik voor Disquiet Junto, een internationale groep van geluidsartiesten. De opdracht van deze week was:

Use samples of recent Dark Winter Records releases to produce a sonic image of the label.

Disquiet Junto Project 0177: Netlabel Portrait

De samples van het Dark Winter Records label heb ik hier en daar voorzien van van timestretching. Ook gebruik ik ze als impulse responses voor in convolution reverbs.

Bij Ambient muziek moet je oppassen om niet teveel laagmidden te gebruiken waardoor laptops, iPads of andere eenvoudige speakers irritant kunnen gaan resoneren. Ook moet je oppassen voor het creëren van een peak frequenties met veel resonantie.

Deze muziek werd perfect bij beelden. Je kunt de spraak altijd goed verstaan omdat de muziek zeer rustig is. En ook voor een scene met een drone (een drone maakt een enorm kabaal dus je zult altijd aanvullende muziek nodig hebben) is het ideaal.

Veel gebruikt is ook het contrast dat je krijgt door de set noise (= geluid dat bij de scene hoort ) uit te zetten, bijvoorbeeld het geluid van een auto in een scene die vanuit de auto gefilmd wordt, en dat te voorzien van Ambient muziek. Het verstilde effect vormt een interessant contrast met de “lawaaierige beelden”. Voorzien van de juiste voice-over kun je als het ware “uit de scene springen” en in het hoofd van de spreker kruipen. Dat werkt als een dolle.

Propellerhead Reason toegetreden tot TEC Hall of Fame

Waar zouden we zijn zonder muziekinstrumenten en opnameapparatuur? Nergens. Zodoende kwam in 2004 de TECnology Hall of Fame voor deze spullen tot stand. Ook dit jaar zijn tijdens de NAMM (grootste wereldwijde vakbeurs voor muziek/geluids-producten), die een week geleden plaatsvond, diverse innovatieve producten ingewijd.

Een van die innovatieve producten is de muzieksoftware Reason van de firma Propellerhead waarvoor ik honderden geluiden en samples heb gemaakt die meegeleverd worden met het pakket. Reason is het aller jongste product van de TECnology Hall of Fame.

Naast Propellerhead Reason werden dit jaar ondermeer ook de Otari MTR-90 24-sporenrecorder, de ARP 2600 synthesizer en de Fender Rhodes elektrische piano ingewijd (zie de volledige lijst). Alle eer gaat natuurlijk naar mijn Zweedse collega’s van Propellerhead Software. En natuurlijk ben ook ik hier enorm trots op want ook een deel van mijn ziel zit in Reason.

Het geheim van de sound van AM van Arctic Monkeys en Brothers van The Black Keys

Vaste lezers van dit blog weten dat ik een groot liefhebber ben van Tchad Blake. Zijn moderne kijk op geluid heeft mij in grote mate beïnvloed. Tchad stamt net als ik uit het analoge tijdperk maar heeft de mogelijkheden van digitaal met behulp van de computer volledig omarmd.

Tchad is verantwoordelijk voor te gek klinkende Tom Waits producties, maar ook Crowded House, onze Nederlandse Marike Jager, The Pretenders, Los Lobos, Suzanne Vega, Sheryl Crow en ga zo nog maar een poosje door. Recentelijk deed hij de mixage voor AM van Arctic Monkeys en Brothers van The Black Keys. Twee producties die overeenkomsten vertonen door het inzetten van samples voor de drumsounds (met name de bass en snare drum werden vervangen door samples). Productie technisch vertonen deze producties overeenkomsten met hiphop-producties waarin vaak ook loeistrakke drumsounds met losser klinkende partijen gecombineerd worden.

Luister maar:

Het verhaal over de samples vertelde Tchad in een interview op het blog The Black Keys Fan Lounge een paar jaar geleden (bron). En eerder deze maand kwam het in een interview voorbij dat hij samen met zijn oude maatje Mitchell Froom verzorgde voor het geweldige audio-seminar Mix With The Masters.

Het is zeer inspirerend om het illustere duo samen te zien praten over het opnemen en mixen van muziek. Zie (verplicht kijkvoer!):

(omslagfoto: still uit video Q&A Mix With The Masters)

Raaphorst is boos! Wat een kinderachtig gedoe rondom die sample van Gotye zeg!

gotye

Er is wat ophef over het feit dat Gotye een sample heeft gebruikt in zijn hit Somebody That I Used To Know.

Michiel Veenstra schreef op zijn blog:

Die Gotye toch. Het is gewoon een sample!

Oh! Nou, dan heb ik een lesje voor je Michiel. Lees je even mee?

De sample is afkomstig uit het nummer Seville van de artieste Luiz Bonfá.

De hit van Gotye ken je vast, maar voor de volledigheid:

Voor het gebruik van die minuscule sample heeft hij inmiddels al meer dan 1 miljoen dollar van zijn inkomsten moeten afstaan aan de rechthebbenden, ook al lijkt het nummer Seville totaal niet op die hit van hem.

We leven in een vreemde wereld. Artistiek mag je geen ene fuck meer tegenwoordig!

Hoe denk je dat die liedjes van The Stones tot stand kwamen vroeger? Hun liedjes zijn gebaseerd op oude bluessongs. Niet 1 minuscule sample zoals bij Gotye, nee gewoon alle accoorden, het ritme, de manier van zingen, en de gitaarsolo’s werden gebruikt. ALLES!

Met Led Zeppelin precies hetzelfde. Die hebben hun naam boven liedjes gezet die ze voor de volle 100% van anderen hebben overgenomen. Ja, dat noem ik WEL echt plagiaat en dus jatwerk. Zonder die oude zwarte bluesknakkers overigens ene rooie cent ervoor te betalen.

Tegenwoordig moet je je financieel uitkleden als je 1 seconde gebruikt uit andermans liedje. Terwijl notabene een paar decennia terug een nieuwe muziekstroming ontstond door de uitvinding van de sampler! Juistum: de Rap! Rap betekent letterlijk: rapping to the beat. En die beat was afkomstig van een drumloop van een oude plaat van bijvoorbeeld James Brown of Funkadelic die op herhaling voor de begeleiding zorgde waar men overheen rapte. En zoals we weten is dat genre tot op de dag van vandaag van zeer grote invloed geweest.

Maar om even terug te komen op de rock and roll, dat werkt natuurlijk precies zo. Een genre dat je een grote sample van de blues zou kunnen noemen. En wie dat niet inziet snapt geen reet van of geeft geen reet om kunst en cultuur. Juristen, advocaten en rechters bijvoorbeeld. Anders zouden ze wel op de barricaden gaan staan om die wetten te laten veranderen. Doen ze niet want er zijn heeeeeeeel veel centjes met dit soort achterlijke praktijken te verdienen.

Fotografen hebben het maar makkelijk. Die leggen de werkelijkheid via een fotografische sample vast. En dat zonder er maar iets aan te hoeven veranderen. Zij samplen de werkelijkheid zoals ‘ie is. En dat mag! Men ziet een mooie ouwe kerk: foto! Een bekende minister stapt in een auto: foto! En ze kunnen er nog het volledige copyright voor claimen ook! Maar als ik 1 seconde uit een nummer van een ander gebruik en er totaal iets nieuws mee maak dan mag het ineens niet.

WHAT THE FUCK MAN!

Laten wij kunstenaars hiertegen in opstand komen! Massaal! Het is 2013. Fuck die hele onzin! KUNST IS ALTIJD GEBASEERD OP IETS DAT ER AL WAS. ALTIJD. HET IS NOOIT ANDERS GEWEEST. En laten die rechters en advocaten lekker wat anders gaan doen. Vieze graaiers! Bah!

Worden orkesten weggesampled?

De Amerikaanse vakbond voor musici, American Federation of Musicians heeft recent aangegeven contracten voor sample-bibliotheken te gaan negeren. Het gaat om musici die in orkesten spelen en zich laten inhuren voor het inspelen van losse noten die als samples in grote sample-bibliotheken gebruikt kunnen worden door componisten. In plaats van echte orkesten te gebruiken worden tegenwoordig in de meeste mediaproducties deze sample-bibliotheken gebruikt. Om kort te gaan: orkesten worden daardoor minder ingezet voor muziek.

Jarenlang gold de afspraak dat sample-bibliotheken alleen zouden worden gebruikt om demo’s mee te maken, zodat een producer of regisseur een indruk kon krijgen hoe het zou gaan klinken. Na akkoord ging men dan alsnog met een compleet orkest de studio in. Dat is nu al jaren niet meer het geval.

Ook werden vroeger orkesten uit Oostbloklanden gebruikt voor de samples, omdat ze goedkoper in te huren waren en er geen gesodemieter met musici uit bijvoorbeeld Los Angeles van zou komen. Inmiddels laten die orkesten uit LA zich ook inhuren voor de bibliotheken vol prachtig opgenomen samples. Even voor de duidelijkheid: vrijwel niemand hoort nog het verschil tussen een echt orkest en eentje die uit de computer komt.

Om een voorbeeldje:

Luister naar de SCOREcast episode die in het 2e deel over bovengenoemde kwestie gaat. Michael Barry en Michael Patti, de mede-oprichters van de sample-bibliotheek Cinesamples komen aan het woord: